UtshovChapter 82
82.1
वैशंपायन उवाच
प्रयान्तं देवकीपुत्रं परवीररुजो दश
महारथा महाबाहुमन्वयुः शस्त्रपाणयः
Vaishampayana uvacha
Prayantam devakiputram paravirarujo dasha
Maharatha mahabahumanvayuh shastrapanayah
82.2
पदातीनां सहस्रं च सादिनां च परंतप
भोज्यं च विपुलं राजन्प्रेष्याश्च शतशोऽपरे
Padatinam sahasram cha sadinam cha parantapa
Bhojyam cha vipulam rajanpreshyashcha shatashopare
82.3
जनमेजय उवाच
कथं प्रयातो दाशार्हो महात्मा मधुसूदनः
कानि वा व्रजतस्तस्य निमित्तानि महौजसः
Janamejaya uvacha
Katham prayato dasharho mahatma madhusudanah
Kani va vrajatastasya nimittani mahaujasah
82.4
वैशंपायन उवाच
तस्य प्रयाणे यान्यासन्नद्भुतानि महात्मनः
तानि मे शृणु दिव्यानि दैवान्यौत्पातिकानि च
Vaishampayana uvacha
Tasya prayane yanyasannadbhutani mahatmanah
Tani me shrinu divyani daivanyautpatikani cha
82.5
अनभ्रेऽशनिनिर्घोषः सविद्युत्समजायत
अन्वगेव च पर्जन्यः प्रावर्षद्विघने भृशम्
Anabhreshaninirghoshah savidyutsamajayata
Anvageva cha parjanyah pravarshadvighane bhrisham
82.6
प्रत्यगूहुर्महानद्यः प्राङ्मुखाः सिन्धुसत्तमाः
विपरीता दिशः सर्वा न प्राज्ञायत किंचन
Pratyaguhurmahanadyah pranmukhah sindhusattamah
Viparita dishah sarva na pragyayata kinchana
82.7
प्राज्वलन्नग्नयो राजन्पृथिवी समकम्पत
उदपानाश्च कुम्भाश्च प्रासिञ्चञ्शतशो जलम्
Prajvalannagnayo rajanprithivi samakampata
Udapanashcha kumbhashcha prasinchanshatasho jalam
82.8
तमःसंवृतमप्यासीत्सर्वं जगदिदं तदा
न दिशो नादिशो राजन्प्रज्ञायन्ते स्म रेणुना
Tamahsanvritamapyasitsarvam jagadidam tada
Na disho nadisho rajanpragyayante sma renuna
82.9
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः खे शरीरं न दृश्यते
सर्वेषु राजन्देशेषु तदद्भुतमिवाभवत्
Pradurasinmahanshabdah khe shariram na drishyate
Sarveshu rajandesheshu tadadbhutamivabhavat
82.10
प्रामथ्नाद्धास्तिनपुरं वातो दक्षिणपश्चिमः
आरुजन्गणशो वृक्षान्परुषो भीमनिस्वनः
Pramathnaddhastinapuram vato dakshinapashchimah
Arujanganasho vrikshanparusho bhimanisvanah
82.11
यत्र यत्र तु वार्ष्णेयो वर्तते पथि भारत
तत्र तत्र सुखो वायुः सर्वं चासीत्प्रदक्षिणम्
Yatra yatra tu varshneyo vartate pathi bharata
Tatra tatra sukho vayuh sarvam chasitpradakshinam
82.12
ववर्ष पुष्पवर्षं च कमलानि च भूरिशः
समश्च पन्था निर्दुःखो व्यपेतकुशकण्टकः
Vavarsha pushpavarsham cha kamalani cha bhurishah
Samashcha pantha nirduhkho vyapetakushakantakah
82.13
स गच्छन्ब्राह्मणै राजंस्तत्र तत्र महाभुजः
अर्च्यते मधुपर्कैश्च सुमनोभिर्वसुप्रदः
Sa gachchhanbrahmanai rajanstatra tatra mahabhujah
Archyate madhuparkaishcha sumanobhirvasupradah
82.14
तं किरन्ति महात्मानं वन्यैः पुष्पैः सुगन्धिभिः
स्त्रियः पथि समागम्य सर्वभूतहिते रतम्
Tam kiranti mahatmanam vanyaih pushpaih sugandhibhih
Striyah pathi samagamya sarvabhutahite ratam
82.15
स शालिभवनं रम्यं सर्वसस्यसमाचितम्
सुखं परमधर्मिष्ठमत्यगाद्भरतर्षभ
Sa shalibhavanam ramyam sarvasasyasamachitam
Sukham paramadharmishthamatyagadbharatarshabha
82.16
पश्यन्बहुपशून्ग्रामान्रम्यान्हृदयतोषणान्
पुराणि च व्यतिक्रामन्राष्ट्राणि विविधानि च
Pashyanbahupashungramanramyanhridayatoshanan
Purani cha vyatikramanrashtrani vividhani cha
82.17
नित्यहृष्टाः सुमनसो भारतैरभिरक्षिताः
नोद्विग्नाः परचक्राणामनयानामकोविदाः
Nityahrishtah sumanaso bharatairabhirakshitah
Nodvignah parachakranamanayanamakovidah
82.18
उपप्लव्यादथायान्तं जनाः पुरनिवासिनः
पथ्यतिष्ठन्त सहिता विष्वक्सेनदिदृक्षया
Upaplavyadathayantam janah puranivasinah
Pathyatishthanta sahita vishvaksenadidrikshaya
82.19
ते तु सर्वे सुनामानमग्निमिद्धमिव प्रभुम्
अर्चयामासुरर्च्यं तं देशातिथिमुपस्थितम्
Te tu sarve sunamanamagnimiddhamiva prabhum
Archayamasurarchyam tam deshatithimupasthitam
82.20
वृकस्थलं समासाद्य केशवः परवीरहा
प्रकीर्णरश्मावादित्ये विमले लोहितायति
Vrikasthalam samasadya keshavah paraviraha
Prakirnarashmavaditye vimale lohitayati
82.21
अवतीर्य रथात्तूर्णं कृत्वा शौचं यथाविधि
रथमोचनमादिश्य संध्यामुपविवेश ह
Avatirya rathatturnam kritva shaucham yathavidhi
Rathamochanamadishya sandhyamupavivesha ha
82.22
दारुकोऽपि हयान्मुक्त्वा परिचर्य च शास्त्रतः
मुमोच सर्वं वर्माणि मुक्त्वा चैनानवासृजत्
Darukopi hayanmuktva paricharya cha shastratah
Mumocha sarvam varmani muktva chainanavasrijat
82.23
अभ्यतीत्य तु तत्सर्वमुवाच मधुसूदनः
युधिष्ठिरस्य कार्यार्थमिह वत्स्यामहे क्षपाम्
Abhyatitya tu tatsarvamuvacha madhusudanah
Yudhishthirasya karyarthamiha vatsyamahe kshapam
82.24
तस्य तन्मतमाज्ञाय चक्रुरावसथं नराः
क्षणेन चान्नपानानि गुणवन्ति समार्जयन्
Tasya tanmatamagyaya chakruravasatham narah
Kshanena channapanani gunavanti samarjayan
82.25
तस्मिन्ग्रामे प्रधानास्तु य आसन्ब्राह्मणा नृप
आर्याः कुलीना ह्रीमन्तो ब्राह्मीं वृत्तिमनुष्ठिताः
Tasmingrame pradhanastu ya asanbrahmana nripa
Aryah kulina hrimanto brahmim vrittimanushthitah
82.26
तेऽभिगम्य महात्मानं हृषीकेशमरिंदमम्
पूजां चक्रुर्यथान्यायमाशीर्मङ्गलसंयुताम्
Tebhigamya mahatmanam hrishikeshamarindamam
Pujam chakruryathanyayamashirmangalasanyutam
82.27
ते पूजयित्वा दाशार्हं सर्वलोकेषु पूजितम्
न्यवेदयन्त वेश्मानि रत्नवन्ति महात्मने
Te pujayitva dasharham sarvalokeshu pujitam
Nyavedayanta veshmani ratnavanti mahatmane
82.28
तान्प्रभुः कृतमित्युक्त्वा सत्कृत्य च यथार्हतः
अभ्येत्य तेषां वेश्मानि पुनरायात्सहैव तैः
Tanprabhuh kritamityuktva satkritya cha yatharhatah
Abhyetya tesham veshmani punarayatsahaiva taih
82.29
सुमृष्टं भोजयित्वा च ब्राह्मणांस्तत्र केशवः
भुक्त्वा च सह तैः सर्वैरवसत्तां क्षपां सुखम्
Sumrishtam bhojayitva cha brahmananstatra keshavah
Bhuktva cha saha taih sarvairavasattam kshapam sukham