UtshovChapter 78
78.1
नकुल उवाच
उक्तं बहुविधं वाक्यं धर्मराजेन माधव
धर्मज्ञेन वदान्येन धर्मयुक्तं च तत्त्वतः
Nakula uvacha
Uktam bahuvidham vakyam dharmarajena madhava
Dharmagyena vadanyena dharmayuktam cha tattvatah
78.2
मतमाज्ञाय राज्ञश्च भीमसेनेन माधव
संशमो बाहुवीर्यं च ख्यापितं माधवात्मनः
Matamagyaya ragyashcha bhimasenena madhava
Sanshamo bahuviryam cha khyapitam madhavatmanah
78.3
तथैव फल्गुनेनापि यदुक्तं तत्त्वया श्रुतम्
आत्मनश्च मतं वीर कथितं भवतासकृत्
Tathaiva phalgunenapi yaduktam tattvaya shrutam
Atmanashcha matam vira kathitam bhavatasakrit
78.4
सर्वमेतदतिक्रम्य श्रुत्वा परमतं भवान्
यत्प्राप्तकालं मन्येथास्तत्कुर्याः पुरुषोत्तम
Sarvametadatikramya shrutva paramatam bhavan
Yatpraptakalam manyethastatkuryah purushottama
78.5
तस्मिंस्तस्मिन्निमित्ते हि मतं भवति केशव
प्राप्तकालं मनुष्येण स्वयं कार्यमरिंदम
Tasminstasminnimitte hi matam bhavati keshava
Praptakalam manushyena svayam karyamarindama
78.6
अन्यथा चिन्तितो ह्यर्थः पुनर्भवति सोऽन्यथा
अनित्यमतयो लोके नराः पुरुषसत्तम
Anyatha chintito hyarthah punarbhavati sonyatha
Anityamatayo loke narah purushasattama
78.7
अन्यथा बुद्धयो ह्यासन्नस्मासु वनवासिषु
अदृश्येष्वन्यथा कृष्ण दृश्येषु पुनरन्यथा
Anyatha buddhayo hyasannasmasu vanavasishu
Adrishyeshvanyatha krishna drishyeshu punaranyatha
78.8
अस्माकमपि वार्ष्णेय वने विचरतां तदा
न तथा प्रणयो राज्ये यथा संप्रति वर्तते
Asmakamapi varshneya vane vicharatam tada
Na tatha pranayo rajye yatha samprati vartate
78.9
निवृत्तवनवासान्नः श्रुत्वा वीर समागताः
अक्षौहिण्यो हि सप्तेमास्त्वत्प्रसादाज्जनार्दन
Nivrittavanavasannah shrutva vira samagatah
Akshauhinyo hi saptemastvatprasadajjanardana
78.10
इमान्हि पुरुषव्याघ्रानचिन्त्यबलपौरुषान्
आत्तशस्त्रान्रणे दृष्ट्वा न व्यथेदिह कः पुमान्
Imanhi purushavyaghranachintyabalapaurushan
Attashastranrane drishtva na vyathediha kah puman
78.11
स भवान्कुरुमध्ये तं सान्त्वपूर्वं भयान्वितम्
ब्रूयाद्वाक्यं यथा मन्दो न व्यथेत सुयोधनः
Sa bhavankurumadhye tam santvapurvam bhayanvitam
Bruyadvakyam yatha mando na vyatheta suyodhanah
78.12
युधिष्ठिरं भीमसेनं बीभत्सुं चापराजितम्
सहदेवं च मां चैव त्वां च रामं च केशव
Yudhishthiram bhimasenam bibhatsum chaparajitam
Sahadevam cha mam chaiva tvam cha ramam cha keshava
78.13
सात्यकिं च महावीर्यं विराटं च सहात्मजम्
द्रुपदं च सहामात्यं धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्
Satyakim cha mahaviryam viratam cha sahatmajam
Drupadam cha sahamatyam dhrishtadyumnam cha parshatam
78.14
काशिराजं च विक्रान्तं धृष्टकेतुं च चेदिपम्
मांसशोणितभृन्मर्त्यः प्रतियुध्येत को युधि
Kashirajam cha vikrantam dhrishtaketum cha chedipam
Mansashonitabhrinmartyah pratiyudhyeta ko yudhi
78.15
स भवान्गमनादेव साधयिष्यत्यसंशयम्
इष्टमर्थं महाबाहो धर्मराजस्य केवलम्
Sa bhavangamanadeva sadhayishyatyasanshayam
Ishtamartham mahabaho dharmarajasya kevalam
78.16
विदुरश्चैव भीष्मश्च द्रोणश्च सहबाह्लिकः
श्रेयः समर्था विज्ञातुमुच्यमानं त्वयानघ
Vidurashchaiva bhishmashcha dronashcha sahabahlikah
Shreyah samartha vigyatumuchyamanam tvayanagha
78.17
ते चैनमनुनेष्यन्ति धृतराष्ट्रं जनाधिपम्
तं च पापसमाचारं सहामात्यं सुयोधनम्
Te chainamanuneshyanti dhritarashtram janadhipam
Tam cha papasamacharam sahamatyam suyodhanam
78.18
श्रोता चार्थस्य विदुरस्त्वं च वक्ता जनार्दन
कमिवार्थं विवर्तन्तं स्थापयेतां न वर्त्मनि
Shrota charthasya vidurastvam cha vakta janardana
Kamivartham vivartantam sthapayetam na vartmani