UtshovChapter 77
77.1
भगवानुवाच
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि पाण्डव
सर्वं त्विदं समायत्तं बीभत्सो कर्मणोर्द्वयोः
Bhagavanuvacha
Evametanmahabaho yatha vadasi pandava
Sarvam tvidam samayattam bibhatso karmanordvayoh
77.2
क्षेत्रं हि रसवच्छुद्धं कर्षकेणोपपादितम्
ऋते वर्षं न कौन्तेय जातु निर्वर्तयेत्फलम्
Kshetram hi rasavachchhuddham karshakenopapaditam
Rite varsham na kaunteya jatu nirvartayetphalam
77.3
तत्र वै पौरुषं ब्रूयुरासेकं यत्नकारितम्
तत्र चापि ध्रुवं पश्येच्छोषणं दैवकारितम्
Tatra vai paurusham bruyurasekam yatnakaritam
Tatra chapi dhruvam pashyechchhoshanam daivakaritam
77.4
तदिदं निश्चितं बुद्ध्या पूर्वैरपि महात्मभिः
दैवे च मानुषे चैव संयुक्तं लोककारणम्
Tadidam nishchitam buddhya purvairapi mahatmabhih
Daive cha manushe chaiva sanyuktam lokakaranam
77.5
अहं हि तत्करिष्यामि परं पुरुषकारतः
दैवं तु न मया शक्यं कर्म कर्तुं कथंचन
Aham hi tatkarishyami param purushakaratah
Daivam tu na maya shakyam karma kartum kathanchana
77.6
स हि धर्मं च सत्यं च त्यक्त्वा चरति दुर्मतिः
न हि संतप्यते तेन तथारूपेण कर्मणा
Sa hi dharmam cha satyam cha tyaktva charati durmatih
Na hi santapyate tena tatharupena karmana
77.7
तां चापि बुद्धिं पापिष्ठां वर्धयन्त्यस्य मन्त्रिणः
शकुनिः सूतपुत्रश्च भ्राता दुःशासनस्तथा
Tam chapi buddhim papishtham vardhayantyasya mantrinah
Shakunih sutaputrashcha bhrata duhshasanastatha
77.8
स हि त्यागेन राज्यस्य न शमं समुपेष्यति
अन्तरेण वधात्पार्थ सानुबन्धः सुयोधनः
Sa hi tyagena rajyasya na shamam samupeshyati
Antarena vadhatpartha sanubandhah suyodhanah
77.9
न चापि प्रणिपातेन त्यक्तुमिच्छति धर्मराट्
याच्यमानस्तु राज्यं स न प्रदास्यति दुर्मतिः
Na chapi pranipatena tyaktumichchhati dharmarat
Yachyamanastu rajyam sa na pradasyati durmatih
77.10
न तु मन्ये स तद्वाच्यो यद्युधिष्ठिरशासनम्
उक्तं प्रयोजनं तत्र धर्मराजेन भारत
Na tu manye sa tadvachyo yadyudhishthirashasanam
Uktam prayojanam tatra dharmarajena bharata
77.11
तथा पापस्तु तत्सर्वं न करिष्यति कौरवः
तस्मिंश्चाक्रियमाणेऽसौ लोकवध्यो भविष्यति
Tatha papastu tatsarvam na karishyati kauravah
Tasminshchakriyamanesau lokavadhyo bhavishyati
77.12
मम चापि स वध्यो वै जगतश्चापि भारत
येन कौमारके यूयं सर्वे विप्रकृतास्तथा
Mama chapi sa vadhyo vai jagatashchapi bharata
Yena kaumarake yuyam sarve viprakritastatha
77.13
विप्रलुप्तं च वो राज्यं नृशंसेन दुरात्मना
न चोपशाम्यते पापः श्रियं दृष्ट्वा युधिष्ठिरे
Vipraluptam cha vo rajyam nrishansena duratmana
Na chopashamyate papah shriyam drishtva yudhishthire
77.14
असकृच्चाप्यहं तेन त्वत्कृते पार्थ भेदितः
न मया तद्गृहीतं च पापं तस्य चिकीर्षितम्
Asakrichchapyaham tena tvatkrite partha bheditah
Na maya tadgrihitam cha papam tasya chikirshitam
77.15
जानासि हि महाबाहो त्वमप्यस्य परं मतम्
प्रियं चिकीर्षमाणं च धर्मराजस्य मामपि
Janasi hi mahabaho tvamapyasya param matam
Priyam chikirshamanam cha dharmarajasya mamapi
77.16
स जानंस्तस्य चात्मानं मम चैव परं मतम्
अजानन्निव चाकस्मादर्जुनाद्याभिशङ्कसे
Sa jananstasya chatmanam mama chaiva param matam
Ajananniva chakasmadarjunadyabhishankase
77.17
यच्चापि परमं दिव्यं तच्चाप्यवगतं त्वया
विधानविहितं पार्थ कथं शर्म भवेत्परैः
Yachchapi paramam divyam tachchapyavagatam tvaya
Vidhanavihitam partha katham sharma bhavetparaih
77.18
यत्तु वाचा मया शक्यं कर्मणा चापि पाण्डव
करिष्ये तदहं पार्थ न त्वाशंसे शमं परैः
Yattu vacha maya shakyam karmana chapi pandava
Karishye tadaham partha na tvashanse shamam paraih
77.19
कथं गोहरणे ब्रूयादिच्छञ्शर्म तथाविधम्
याच्यमानोऽपि भीष्मेण संवत्सरगतेऽध्वनि
Katham goharane bruyadichchhansharma tathavidham
Yachyamanopi bhishmena sanvatsaragatedhvani
77.20
तदैव ते पराभूता यदा संकल्पितास्त्वया
लवशः क्षणशश्चापि न च तुष्टः सुयोधनः
Tadaiva te parabhuta yada sankalpitastvaya
Lavashah kshanashashchapi na cha tushtah suyodhanah
77.21
सर्वथा तु मया कार्यं धर्मराजस्य शासनम्
विभाव्यं तस्य भूयश्च कर्म पापं दुरात्मनः
Sarvatha tu maya karyam dharmarajasya shasanam
Vibhavyam tasya bhuyashcha karma papam duratmanah