Chapter 64

64.1

वैशंपायन उवाच
एवमुक्त्वा महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रः सुयोधनम्
पुनरेव महाभागः संजयं पर्यपृच्छत

Vaishampayana uvacha
Evamuktva mahapragyo dhritarashtrah suyodhanam
Punareva mahabhagah sanjayam paryaprichchhata

ब्रूहि संजय यच्छेषं वासुदेवादनन्तरम्
यदर्जुन उवाच त्वां परं कौतूहलं हि मे

Bruhi sanjaya yachchhesham vasudevadanantaram
Yadarjuna uvacha tvam param kautuhalam hi me

संजय उवाच
वासुदेववचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो धनंजयः
उवाच काले दुर्धर्षो वासुदेवस्य शृण्वतः

Sanjaya uvacha
Vasudevavachah shrutva kuntiputro dhananjayah
Uvacha kale durdharsho vasudevasya shrinvatah

पितामहं शांतनवं धृतराष्ट्रं च संजय
द्रोणं कृपं च कर्णं च महाराजं च बाह्लिकम्

Pitamaham shantanavam dhritarashtram cha sanjaya
Dronam kripam cha karnam cha maharajam cha bahlikam

द्रौणिं च सोमदत्तं च शकुनिं चापि सौबलम्
दुःशासनं शलं चैव पुरुमित्रं विविंशतिम्

Draunim cha somadattam cha shakunim chapi saubalam
Duhshasanam shalam chaiva purumitram vivinshatim

विकर्णं चित्रसेनं च जयत्सेनं च पार्थिवम्
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ दुर्मुखं चापि कौरवम्

Vikarnam chitrasenam cha jayatsenam cha parthivam
Vindanuvindavavantyau durmukham chapi kauravam

सैन्धवं दुःसहं चैव भूरिश्रवसमेव च
भगदत्तं च राजानं जलसंधं च पार्थिवम्

Saindhavam duhsaham chaiva bhurishravasameva cha
Bhagadattam cha rajanam jalasandham cha parthivam

ये चाप्यन्ये पार्थिवास्तत्र योद्धुं; समागताः कौरवाणां प्रियार्थम्
मुमूर्षवः पाण्डवाग्नौ प्रदीप्ते; समानीता धार्तराष्ट्रेण सूत

Ye chapyanye parthivastatra yoddhum; samagatah kauravanam priyartham
Mumurshavah pandavagnau pradipte; samanita dhartarashtrena suta

यथान्यायं कौशलं वन्दनं च; समागता मद्वचनेन वाच्याः
इदं ब्रूयाः संजय राजमध्ये; सुयोधनं पापकृतां प्रधानम्

Yathanyayam kaushalam vandanam cha; samagata madvachanena vachyah
Idam bruyah sanjaya rajamadhye; suyodhanam papakritam pradhanam

अमर्षणं दुर्मतिं राजपुत्रं; पापात्मानं धार्तराष्ट्रं सुलुब्धम्
सर्वं ममैतद्वचनं समग्रं; सहामात्यं संजय श्रावयेथाः

Amarshanam durmatim rajaputram; papatmanam dhartarashtram sulubdham
Sarvam mamaitadvachanam samagram; sahamatyam sanjaya shravayethah

एवं प्रतिष्ठाप्य धनंजयो मां; ततोऽर्थवद्धर्मवच्चापि वाक्यम्
प्रोवाचेदं वासुदेवं समीक्ष्य; पार्थो धीमाँल्लोहितान्तायताक्षः

Evam pratishthapya dhananjayo mam; tatorthavaddharmavachchapi vakyam
Provachedam vasudevam samikshya; partho dhimanllohitantayatakshah

यथा श्रुतं ते वदतो महात्मनो; मधुप्रवीरस्य वचः समाहितम्
तथैव वाच्यं भवता हि मद्वचः; समागतेषु क्षितिपेषु सर्वशः

Yatha shrutam te vadato mahatmano; madhupravirasya vachah samahitam
Tathaiva vachyam bhavata hi madvachah; samagateshu kshitipeshu sarvashah

शराग्निधूमे रथनेमिनादिते; धनुःस्रुवेणास्त्रबलापहारिणा
यथा न होमः क्रियते महामृधे; तथा समेत्य प्रयतध्वमादृताः

Sharagnidhume rathaneminadite; dhanuhsruvenastrabalapaharina
Yatha na homah kriyate mahamridhe; tatha sametya prayatadhvamadritah

न चेत्प्रयच्छध्वममित्रघातिनो; युधिष्ठिरस्यांशमभीप्सितं स्वकम्
नयामि वः स्वाश्वपदातिकुञ्जरा;न्दिशं पितॄणामशिवां शितैः शरैः

Na chetprayachchhadhvamamitraghatino; yudhishthirasyanshamabhipsitam svakam
Nayami vah svashvapadatikunjara;ndisham pitrinamashivam shitaih sharaih

ततोऽहमामन्त्र्य चतुर्भुजं हरिं; धनंजयं चैव नमस्य सत्वरः
जवेन संप्राप्त इहामरद्युते; तवान्तिकं प्रापयितुं वचो महत्

Tatohamamantrya chaturbhujam harim; dhananjayam chaiva namasya satvarah
Javena samprapta ihamaradyute; tavantikam prapayitum vacho mahat