UtshovChapter 62
62.1
दुर्योधन उवाच
सदृशानां मनुष्येषु सर्वेषां तुल्यजन्मनाम्
कथमेकान्ततस्तेषां पार्थानां मन्यसे जयम्
Duryodhana uvacha
Sadrishanam manushyeshu sarvesham tulyajanmanam
Kathamekantatastesham parthanam manyase jayam
62.2
सर्वे स्म समजातीयाः सर्वे मानुषयोनयः
पितामह विजानीषे पार्थेषु विजयं कथम्
Sarve sma samajatiyah sarve manushayonayah
Pitamaha vijanishe partheshu vijayam katham
62.3
नाहं भवति न द्रोणे न कृपे न च बाह्लिके
अन्येषु च नरेन्द्रेषु पराक्रम्य समारभे
Naham bhavati na drone na kripe na cha bahlike
Anyeshu cha narendreshu parakramya samarabhe
62.4
अहं वैकर्तनः कर्णो भ्राता दुःशासनश्च मे
पाण्डवान्समरे पञ्च हनिष्यामः शितैः शरैः
Aham vaikartanah karno bhrata duhshasanashcha me
Pandavansamare pancha hanishyamah shitaih sharaih
62.5
ततो राजन्महायज्ञैर्विविधैर्भूरिदक्षिणैः
ब्राह्मणांस्तर्पयिष्यामि गोभिरश्वैर्धनेन च
Tato rajanmahayagyairvividhairbhuridakshinaih
Brahmananstarpayishyami gobhirashvairdhanena cha
62.6
विदुर उवाच
शकुनीनामिहार्थाय पाशं भूमावयोजयत्
कश्चिच्छाकुनिकस्तात पूर्वेषामिति शुश्रुम
Vidura uvacha
Shakuninamiharthaya pasham bhumavayojayat
Kashchichchhakunikastata purveshamiti shushruma
62.7
तस्मिन्द्वौ शकुनौ बद्धौ युगपत्समपौरुषौ
तावुपादाय तं पाशं जग्मतुः खचरावुभौ
Tasmindvau shakunau baddhau yugapatsamapaurushau
Tavupadaya tam pasham jagmatuh khacharavubhau
62.8
तौ विहायसमाक्रान्तौ दृष्ट्वा शाकुनिकस्तदा
अन्वधावदनिर्विण्णो येन येन स्म गच्छतः
Tau vihayasamakrantau drishtva shakunikastada
Anvadhavadanirvinno yena yena sma gachchhatah
62.9
तथा तमनुधावन्तं मृगयुं शकुनार्थिनम्
आश्रमस्थो मुनिः कश्चिद्ददर्शाथ कृताह्निकः
Tatha tamanudhavantam mrigayum shakunarthinam
Ashramastho munih kashchiddadarshatha kritahnikah
62.10
तावन्तरिक्षगौ शीघ्रमनुयान्तं महीचरम्
श्लोकेनानेन कौरव्य पप्रच्छ स मुनिस्तदा
Tavantarikshagau shighramanuyantam mahicharam
Shlokenanena kauravya paprachchha sa munistada
62.11
विचित्रमिदमाश्चर्यं मृगहन्प्रतिभाति मे
प्लवमानौ हि खचरौ पदातिरनुधावसि
Vichitramidamashcharyam mrigahanpratibhati me
Plavamanau hi khacharau padatiranudhavasi
62.12
शाकुनिक उवाच
पाशमेकमुभावेतौ सहितौ हरतो मम
यत्र वै विवदिष्येते तत्र मे वशमेष्यतः
Shakunika uvacha
Pashamekamubhavetau sahitau harato mama
Yatra vai vivadishyete tatra me vashameshyatah
62.13
विदुर उवाच
तौ विवादमनुप्राप्तौ शकुनौ मृत्युसंधितौ
विगृह्य च सुदुर्बुद्धी पृथिव्यां संनिपेततुः
Vidura uvacha
Tau vivadamanupraptau shakunau mrityusandhitau
Vigrihya cha sudurbuddhi prithivyam sannipetatuh
62.14
तौ युध्यमानौ संरब्धौ मृत्युपाशवशानुगौ
उपसृत्यापरिज्ञातो जग्राह मृगयुस्तदा
Tau yudhyamanau sanrabdhau mrityupashavashanugau
Upasrityaparigyato jagraha mrigayustada
62.15
एवं ये ज्ञातयोऽर्थेषु मिथो गच्छन्ति विग्रहम्
तेऽमित्रवशमायान्ति शकुनाविव विग्रहात्
Evam ye gyatayortheshu mitho gachchhanti vigraham
Temitravashamayanti shakunaviva vigrahat
62.16
संभोजनं संकथनं संप्रश्नोऽथ समागमः
एतानि ज्ञातिकार्याणि न विरोधः कदाचन
Sambhojanam sankathanam samprashnotha samagamah
Etani gyatikaryani na virodhah kadachana
62.17
यस्मिन्काले सुमनसः सर्वे वृद्धानुपासते
सिंहगुप्तमिवारण्यमप्रधृष्या भवन्ति ते
Yasminkale sumanasah sarve vriddhanupasate
Sinhaguptamivaranyamapradhrishya bhavanti te
62.18
येऽर्थं संततमासाद्य दीना इव समासते
श्रियं ते संप्रयच्छन्ति द्विषद्भ्यो भरतर्षभ
Yertham santatamasadya dina iva samasate
Shriyam te samprayachchhanti dvishadbhyo bharatarshabha
62.19
धूमायन्ते व्यपेतानि ज्वलन्ति सहितानि च
धृतराष्ट्रोल्मुकानीव ज्ञातयो भरतर्षभ
Dhumayante vyapetani jvalanti sahitani cha
Dhritarashtrolmukaniva gyatayo bharatarshabha
62.20
इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दृष्टं गिरौ मया
श्रुत्वा तदपि कौरव्य यथा श्रेयस्तथा कुरु
Idamanyatpravakshyami yatha drishtam girau maya
Shrutva tadapi kauravya yatha shreyastatha kuru
62.21
वयं किरातैः सहिता गच्छामो गिरिमुत्तरम्
ब्राह्मणैर्देवकल्पैश्च विद्याजम्भकवातिकैः
Vayam kirataih sahita gachchhamo girimuttaram
Brahmanairdevakalpaishcha vidyajambhakavatikaih
62.22
कुञ्जभूतं गिरिं सर्वमभितो गन्धमादनम्
दीप्यमानौषधिगणं सिद्धगन्धर्वसेवितम्
Kunjabhutam girim sarvamabhito gandhamadanam
Dipyamanaushadhiganam siddhagandharvasevitam
62.23
तत्र पश्यामहे सर्वे मधु पीतममाक्षिकम्
मरुप्रपाते विषमे निविष्टं कुम्भसंमितम्
Tatra pashyamahe sarve madhu pitamamakshikam
Maruprapate vishame nivishtam kumbhasammitam
62.24
आशीविषै रक्ष्यमाणं कुबेरदयितं भृशम्
यत्प्राश्य पुरुषो मर्त्यो अमरत्वं निगच्छति
Ashivishai rakshyamanam kuberadayitam bhrisham
Yatprashya purusho martyo amaratvam nigachchhati
62.25
अचक्षुर्लभते चक्षुर्वृद्धो भवति वै युवा
इति ते कथयन्ति स्म ब्राह्मणा जम्भसाधकाः
Achakshurlabhate chakshurvriddho bhavati vai yuva
Iti te kathayanti sma brahmana jambhasadhakah
62.26
ततः किरातास्तद्दृष्ट्वा प्रार्थयन्तो महीपते
विनेशुर्विषमे तस्मिन्ससर्पे गिरिगह्वरे
Tatah kiratastaddrishtva prarthayanto mahipate
Vineshurvishame tasminsasarpe girigahvare
62.27
तथैव तव पुत्रोऽयं पृथिवीमेक इच्छति
मधु पश्यति संमोहात्प्रपातं नानुपश्यति
Tathaiva tava putroyam prithivimeka ichchhati
Madhu pashyati sammohatprapatam nanupashyati
62.28
दुर्योधनो योद्धुमनाः समरे सव्यसाचिना
न च पश्यामि तेजोऽस्य विक्रमं वा तथाविधम्
Duryodhano yoddhumanah samare savyasachina
Na cha pashyami tejosya vikramam va tathavidham
62.29
एकेन रथमास्थाय पृथिवी येन निर्जिता
प्रतीक्षमाणो यो वीरः क्षमते वीक्षितं तव
Ekena rathamasthaya prithivi yena nirjita
Pratikshamano yo virah kshamate vikshitam tava
62.30
द्रुपदो मत्स्यराजश्च संक्रुद्धश्च धनंजयः
न शेषयेयुः समरे वायुयुक्ता इवाग्नयः
Drupado matsyarajashcha sankruddhashcha dhananjayah
Na sheshayeyuh samare vayuyukta ivagnayah
62.31
अङ्के कुरुष्व राजानं धृतराष्ट्र युधिष्ठिरम्
युध्यतोर्हि द्वयोर्युद्धे नैकान्तेन भवेज्जयः
Anke kurushva rajanam dhritarashtra yudhishthiram
Yudhyatorhi dvayoryuddhe naikantena bhavejjayah