UtshovChapter 57
57.1
धृतराष्ट्र उवाच
क्षत्रतेजा ब्रह्मचारी कौमारादपि पाण्डवः
तेन संयुगमेष्यन्ति मन्दा विलपतो मम
Dhritarashtra uvacha
Kshatrateja brahmachari kaumaradapi pandavah
Tena sanyugameshyanti manda vilapato mama
57.2
दुर्योधन निवर्तस्व युद्धाद्भरतसत्तम
न हि युद्धं प्रशंसन्ति सर्वावस्थमरिंदम
Duryodhana nivartasva yuddhadbharatasattama
Na hi yuddham prashansanti sarvavasthamarindama
57.3
अलमर्धं पृथिव्यास्ते सहामात्यस्य जीवितुम्
प्रयच्छ पाण्डुपुत्राणां यथोचितमरिंदम
Alamardham prithivyaste sahamatyasya jivitum
Prayachchha panduputranam yathochitamarindama
57.4
एतद्धि कुरवः सर्वे मन्यन्ते धर्मसंहितम्
यत्त्वं प्रशान्तिमिच्छेथाः पाण्डुपुत्रैर्महात्मभिः
Etaddhi kuravah sarve manyante dharmasanhitam
Yattvam prashantimichchhethah panduputrairmahatmabhih
57.5
अङ्गेमां समवेक्षस्व पुत्र स्वामेव वाहिनीम्
जात एव तव स्रावस्त्वं तु मोहान्न बुध्यसे
Angemam samavekshasva putra svameva vahinim
Jata eva tava sravastvam tu mohanna budhyase
57.6
न ह्यहं युद्धमिच्छामि नैतदिच्छति बाह्लिकः
न च भीष्मो न च द्रोणो नाश्वत्थामा न संजयः
Na hyaham yuddhamichchhami naitadichchhati bahlikah
Na cha bhishmo na cha drono nashvatthama na sanjayah
57.7
न सोमदत्तो न शल्यो न कृपो युद्धमिच्छति
सत्यव्रतः पुरुमित्रो जयो भूरिश्रवास्तथा
Na somadatto na shalyo na kripo yuddhamichchhati
Satyavratah purumitro jayo bhurishravastatha
57.8
येषु संप्रतितिष्ठेयुः कुरवः पीडिताः परैः
ते युद्धं नाभिनन्दन्ति तत्तुभ्यं तात रोचताम्
Yeshu sampratitishtheyuh kuravah piditah paraih
Te yuddham nabhinandanti tattubhyam tata rochatam
57.9
न त्वं करोषि कामेन कर्णः कारयिता तव
दुःशासनश्च पापात्मा शकुनिश्चापि सौबलः
Na tvam karoshi kamena karnah karayita tava
Duhshasanashcha papatma shakunishchapi saubalah
57.10
दुर्योधन उवाच
नाहं भवति न द्रोणे नाश्वत्थाम्नि न संजये
न विकर्णे न काम्बोजे न कृपे न च बाह्लिके
Duryodhana uvacha
Naham bhavati na drone nashvatthamni na sanjaye
Na vikarne na kamboje na kripe na cha bahlike
57.11
सत्यव्रते पुरुमित्रे भूरिश्रवसि वा पुनः
अन्येषु वा तावकेषु भारं कृत्वा समाह्वये
Satyavrate purumitre bhurishravasi va punah
Anyeshu va tavakeshu bharam kritva samahvaye
57.12
अहं च तात कर्णश्च रणयज्ञं वितत्य वै
युधिष्ठिरं पशुं कृत्वा दीक्षितौ भरतर्षभ
Aham cha tata karnashcha ranayagyam vitatya vai
Yudhishthiram pashum kritva dikshitau bharatarshabha
57.13
रथो वेदी स्रुवः खड्गो गदा स्रुक्कवचं सदः
चातुर्होत्रं च धुर्या मे शरा दर्भा हविर्यशः
Ratho vedi sruvah khadgo gada srukkavacham sadah
Chaturhotram cha dhurya me shara darbha haviryashah
57.14
आत्मयज्ञेन नृपते इष्ट्वा वैवस्वतं रणे
विजित्य स्वयमेष्यावो हतामित्रौ श्रिया वृतौ
Atmayagyena nripate ishtva vaivasvatam rane
Vijitya svayameshyavo hatamitrau shriya vritau
57.15
अहं च तात कर्णश्च भ्राता दुःशासनश्च मे
एते वयं हनिष्यामः पाण्डवान्समरे त्रयः
Aham cha tata karnashcha bhrata duhshasanashcha me
Ete vayam hanishyamah pandavansamare trayah
57.16
अहं हि पाण्डवान्हत्वा प्रशास्ता पृथिवीमिमाम्
मां वा हत्वा पाण्डुपुत्रा भोक्तारः पृथिवीमिमाम्
Aham hi pandavanhatva prashasta prithivimimam
Mam va hatva panduputra bhoktarah prithivimimam
57.17
त्यक्तं मे जीवितं राजन्धनं राज्यं च पार्थिव
न जातु पाण्डवैः सार्धं वसेयमहमच्युत
Tyaktam me jivitam rajandhanam rajyam cha parthiva
Na jatu pandavaih sardham vaseyamahamachyuta
57.18
यावद्धि सूच्यास्तीक्ष्णाया विध्येदग्रेण मारिष
तावदप्यपरित्याज्यं भूमेर्नः पाण्डवान्प्रति
Yavaddhi suchyastikshnaya vidhyedagrena marisha
Tavadapyaparityajyam bhumernah pandavanprati
57.19
धृतराष्ट्र उवाच
सर्वान्वस्तात शोचामि त्यक्तो दुर्योधनो मया
ये मन्दमनुयास्यध्वं यान्तं वैवस्वतक्षयम्
Dhritarashtra uvacha
Sarvanvastata shochami tyakto duryodhano maya
Ye mandamanuyasyadhvam yantam vaivasvatakshayam
57.20
रुरूणामिव यूथेषु व्याघ्राः प्रहरतां वराः
वरान्वरान्हनिष्यन्ति समेता युधि पाण्डवाः
Rurunamiva yutheshu vyaghrah praharatam varah
Varanvaranhanishyanti sameta yudhi pandavah
57.21
प्रतीपमिव मे भाति युयुधानेन भारती
व्यस्ता सीमन्तिनी त्रस्ता प्रमृष्टा दीर्घबाहुना
Pratipamiva me bhati yuyudhanena bharati
Vyasta simantini trasta pramrishta dirghabahuna
57.22
संपूर्णं पूरयन्भूयो बलं पार्थस्य माधवः
शैनेयः समरे स्थाता बीजवत्प्रवपञ्शरान्
Sampurnam purayanbhuyo balam parthasya madhavah
Shaineyah samare sthata bijavatpravapansharan
57.23
सेनामुखे प्रयुद्धानां भीमसेनो भविष्यति
तं सर्वे संश्रयिष्यन्ति प्राकारमकुतोभयम्
Senamukhe prayuddhanam bhimaseno bhavishyati
Tam sarve sanshrayishyanti prakaramakutobhayam
57.24
यदा द्रक्ष्यसि भीमेन कुञ्जरान्विनिपातितान्
विशीर्णदन्तान्गिर्याभान्भिन्नकुम्भान्सशोणितान्
Yada drakshyasi bhimena kunjaranvinipatitan
Vishirnadantangiryabhanbhinnakumbhansashonitan
57.25
तानभिप्रेक्ष्य संग्रामे विशीर्णानिव पर्वतान्
भीतो भीमस्य संस्पर्शात्स्मर्तासि वचनस्य मे
Tanabhiprekshya sangrame vishirnaniva parvatan
Bhito bhimasya sansparshatsmartasi vachanasya me
57.26
निर्दग्धं भीमसेनेन सैन्यं हतरथद्विपम्
गतिमग्नेरिव प्रेक्ष्य स्मर्तासि वचनस्य मे
Nirdagdham bhimasenena sainyam hatarathadvipam
Gatimagneriva prekshya smartasi vachanasya me
57.27
महद्वो भयमागामि न चेच्छाम्यथ पाण्डवैः
गदया भीमसेनेन हताः शममुपैष्यथ
Mahadvo bhayamagami na chechchhamyatha pandavaih
Gadaya bhimasenena hatah shamamupaishyatha
57.28
महावनमिव छिन्नं यदा द्रक्ष्यसि पातितम्
बलं कुरूणां संग्रामे तदा स्मर्तासि मे वचः
Mahavanamiva chhinnam yada drakshyasi patitam
Balam kurunam sangrame tada smartasi me vachah
57.29
वैशंपायन उवाच
एतावदुक्त्वा राजा तु स सर्वान्पृथिवीपतीन्
अनुभाष्य महाराज पुनः पप्रच्छ संजयम्
Vaishampayana uvacha
Etavaduktva raja tu sa sarvanprithivipatin
Anubhashya maharaja punah paprachchha sanjayam