UtshovChapter 58
58.1
धृतराष्ट्र उवाच
यदब्रूतां महात्मानौ वासुदेवधनंजयौ
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ शुश्रूषे वचनं तव
Dhritarashtra uvacha
Yadabrutam mahatmanau vasudevadhananjayau
Tanme bruhi mahapragya shushrushe vachanam tava
58.2
संजय उवाच
शृणु राजन्यथा दृष्टौ मया कृष्णधनंजयौ
ऊचतुश्चापि यद्वीरौ तत्ते वक्ष्यामि भारत
Sanjaya uvacha
Shrinu rajanyatha drishtau maya krishnadhananjayau
Uchatushchapi yadvirau tatte vakshyami bharata
58.3
पादाङ्गुलीरभिप्रेक्षन्प्रयतोऽहं कृताञ्जलिः
शुद्धान्तं प्राविशं राजन्नाख्यातुं नरदेवयोः
Padangulirabhiprekshanprayatoham kritanjalih
Shuddhantam pravisham rajannakhyatum naradevayoh
58.4
नैवाभिमन्युर्न यमौ तं देशमभियान्ति वै
यत्र कृष्णौ च कृष्णा च सत्यभामा च भामिनी
Naivabhimanyurna yamau tam deshamabhiyanti vai
Yatra krishnau cha krishna cha satyabhama cha bhamini
58.5
उभौ मध्वासवक्षीबावुभौ चन्दनरूषितौ
स्रग्विणौ वरवस्त्रौ तौ दिव्याभरणभूषितौ
Ubhau madhvasavakshibavubhau chandanarushitau
Sragvinau varavastrau tau divyabharanabhushitau
58.6
नैकरत्नविचित्रं तु काञ्चनं महदासनम्
विविधास्तरणास्तीर्णं यत्रासातामरिंदमौ
Naikaratnavichitram tu kanchanam mahadasanam
Vividhastaranastirnam yatrasatamarindamau
58.7
अर्जुनोत्सङ्गगौ पादौ केशवस्योपलक्षये
अर्जुनस्य च कृष्णायां सत्यायां च महात्मनः
Arjunotsangagau padau keshavasyopalakshaye
Arjunasya cha krishnayam satyayam cha mahatmanah
58.8
काञ्चनं पादपीठं तु पार्थो मे प्रादिशत्तदा
तदहं पाणिना स्पृष्ट्वा ततो भूमावुपाविशम्
Kanchanam padapitham tu partho me pradishattada
Tadaham panina sprishtva tato bhumavupavisham
58.9
ऊर्ध्वरेखतलौ पादौ पार्थस्य शुभलक्षणौ
पादपीठादपहृतौ तत्रापश्यमहं शुभौ
Urdhvarekhatalau padau parthasya shubhalakshanau
Padapithadapahritau tatrapashyamaham shubhau
58.10
श्यामौ बृहन्तौ तरुणौ शालस्कन्धाविवोद्गतौ
एकासनगतौ दृष्ट्वा भयं मां महदाविशत्
Shyamau brihantau tarunau shalaskandhavivodgatau
Ekasanagatau drishtva bhayam mam mahadavishat
58.11
इन्द्रविष्णुसमावेतौ मन्दात्मा नावबुध्यते
संश्रयाद्द्रोणभीष्माभ्यां कर्णस्य च विकत्थनात्
Indravishnusamavetau mandatma navabudhyate
Sanshrayaddronabhishmabhyam karnasya cha vikatthanat
58.12
निदेशस्थाविमौ यस्य मानसस्तस्य सेत्स्यते
संकल्पो धर्मराजस्य निश्चयो मे तदाभवत्
Nideshasthavimau yasya manasastasya setsyate
Sankalpo dharmarajasya nishchayo me tadabhavat
58.13
सत्कृतश्चान्नपानाभ्यामाच्छन्नो लब्धसत्क्रियः
अञ्जलिं मूर्ध्नि संधाय तौ संदेशमचोदयम्
Satkritashchannapanabhyamachchhanno labdhasatkriyah
Anjalim murdhni sandhaya tau sandeshamachodayam
58.14
धनुर्बाणोचितेनैकपाणिना शुभलक्षणम्
पादमानमयन्पार्थः केशवं समचोदयत्
Dhanurbanochitenaikapanina shubhalakshanam
Padamanamayanparthah keshavam samachodayat
58.15
इन्द्रकेतुरिवोत्थाय सर्वाभरणभूषितः
इन्द्रवीर्योपमः कृष्णः संविष्टो माभ्यभाषत
Indraketurivotthaya sarvabharanabhushitah
Indraviryopamah krishnah sanvishto mabhyabhashata
58.16
वाचं स वदतां श्रेष्ठो ह्लादिनीं वचनक्षमाम्
त्रासनीं धार्तराष्ट्राणां मृदुपूर्वां सुदारुणाम्
Vacham sa vadatam shreshtho hladinim vachanakshamam
Trasanim dhartarashtranam mridupurvam sudarunam
58.17
वाचं तां वचनार्हस्य शिक्षाक्षरसमन्विताम्
अश्रौषमहमिष्टार्थां पश्चाद्धृदयशोषिणीम्
Vacham tam vachanarhasya shikshaksharasamanvitam
Ashraushamahamishtartham pashchaddhridayashoshinim
58.18
वासुदेव उवाच
संजयेदं वचो ब्रूया धृतराष्ट्रं मनीषिणम्
शृण्वतः कुरुमुख्यस्य द्रोणस्यापि च शृण्वतः
Vasudeva uvacha
Sanjayedam vacho bruya dhritarashtram manishinam
Shrinvatah kurumukhyasya dronasyapi cha shrinvatah
58.19
यजध्वं विपुलैर्यज्ञैर्विप्रेभ्यो दत्त दक्षिणाः
पुत्रैर्दारैश्च मोदध्वं महद्वो भयमागतम्
Yajadhvam vipulairyagyairviprebhyo datta dakshinah
Putrairdaraishcha modadhvam mahadvo bhayamagatam
58.20
अर्थांस्त्यजत पात्रेभ्यः सुतान्प्राप्नुत कामजान्
प्रियं प्रियेभ्यश्चरत राजा हि त्वरते जये
Arthanstyajata patrebhyah sutanprapnuta kamajan
Priyam priyebhyashcharata raja hi tvarate jaye
58.21
ऋणमेतत्प्रवृद्धं मे हृदयान्नापसर्पति
यद्गोविन्देति चुक्रोश कृष्णा मां दूरवासिनम्
Rinametatpravriddham me hridayannapasarpati
Yadgovindeti chukrosha krishna mam duravasinam
58.22
तेजोमयं दुराधर्षं गाण्डीवं यस्य कार्मुकम्
मद्द्वितीयेन तेनेह वैरं वः सव्यसाचिना
Tejomayam duradharsham gandivam yasya karmukam
Maddvitiyena teneha vairam vah savyasachina
58.23
मद्द्वितीयं पुनः पार्थं कः प्रार्थयितुमिच्छति
यो न कालपरीतो वाप्यपि साक्षात्पुरंदरः
Maddvitiyam punah partham kah prarthayitumichchhati
Yo na kalaparito vapyapi sakshatpurandarah
58.24
बाहुभ्यामुद्वहेद्भूमिं दहेत्क्रुद्ध इमाः प्रजाः
पातयेत्त्रिदिवाद्देवान्योऽर्जुनं समरे जयेत्
Bahubhyamudvahedbhumim dahetkruddha imah prajah
Patayettridivaddevanyorjunam samare jayet
58.25
देवासुरमनुष्येषु यक्षगन्धर्वभोगिषु
न तं पश्याम्यहं युद्धे पाण्डवं योऽभ्ययाद्रणे
Devasuramanushyeshu yakshagandharvabhogishu
Na tam pashyamyaham yuddhe pandavam yobhyayadrane
58.26
यत्तद्विराटनगरे श्रूयते महदद्भुतम्
एकस्य च बहूनां च पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
Yattadviratanagare shruyate mahadadbhutam
Ekasya cha bahunam cha paryaptam tannidarshanam
58.27
एकेन पाण्डुपुत्रेण विराटनगरे यदा
भग्नाः पलायन्त दिशः पर्याप्तं तन्निदर्शनम्
Ekena panduputrena viratanagare yada
Bhagnah palayanta dishah paryaptam tannidarshanam
58.28
बलं वीर्यं च तेजश्च शीघ्रता लघुहस्तता
अविषादश्च धैर्यं च पार्थान्नान्यत्र विद्यते
Balam viryam cha tejashcha shighrata laghuhastata
Avishadashcha dhairyam cha parthannanyatra vidyate
58.29
संजय उवाच
इत्यब्रवीद्धृषीकेशः पार्थमुद्धर्षयन्गिरा
गर्जन्समयवर्षीव गगने पाकशासनः
Sanjaya uvacha
Ityabraviddhrishikeshah parthamuddharshayangira
Garjansamayavarshiva gagane pakashasanah
58.30
केशवस्य वचः श्रुत्वा किरीटी श्वेतवाहनः
अर्जुनस्तन्महद्वाक्यमब्रवील्लोमहर्षणम्
Keshavasya vachah shrutva kiriti shvetavahanah
Arjunastanmahadvakyamabravillomaharshanam