UtshovChapter 44
44.1
धृतराष्ट्र उवाच
सनत्सुजात यदिमां परार्थां; ब्राह्मीं वाचं प्रवदसि विश्वरूपाम्
परां हि कामेषु सुदुर्लभां कथां; तद्ब्रूहि मे वाक्यमेतत्कुमार
Dhritarashtra uvacha
Sanatsujata yadimam parartham; brahmim vacham pravadasi vishvarupam
Param hi kameshu sudurlabham katham; tadbruhi me vakyametatkumara
44.2
सनत्सुजात उवाच
नैतद्ब्रह्म त्वरमाणेन लभ्यं; यन्मां पृच्छस्यभिहृष्यस्यतीव
अव्यक्तविद्यामभिधास्ये पुराणीं; बुद्ध्या च तेषां ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्
Sanatsujata uvacha
Naitadbrahma tvaramanena labhyam; yanmam prichchhasyabhihrishyasyativa
Avyaktavidyamabhidhasye puranim; buddhya cha tesham brahmacharyena siddham
44.3
धृतराष्ट्र उवाच
अव्यक्तविद्यामिति यत्सनातनीं; ब्रवीषि त्वं ब्रह्मचर्येण सिद्धाम्
अनारभ्या वसतीहार्य काले; कथं ब्राह्मण्यममृतत्वं लभेत
Dhritarashtra uvacha
Avyaktavidyamiti yatsanatanim; bravishi tvam brahmacharyena siddham
Anarabhya vasatiharya kale; katham brahmanyamamritatvam labheta
44.4
सनत्सुजात उवाच
येऽस्मिँल्लोके विजयन्तीह कामा;न्ब्राह्मीं स्थितिमनुतितिक्षमाणाः
त आत्मानं निर्हरन्तीह देहा;न्मुञ्जादिषीकामिव सत्त्वसंस्थाः
Sanatsujata uvacha
Yesminlloke vijayantiha kama;nbrahmim sthitimanutitikshamanah
Ta atmanam nirharantiha deha;nmunjadishikamiva sattvasansthah
44.5
शरीरमेतौ कुरुतः पिता माता च भारत
आचार्यशास्ता या जातिः सा सत्या साजरामरा
Sharirametau kurutah pita mata cha bharata
Acharyashasta ya jatih sa satya sajaramara
44.6
आचार्ययोनिमिह ये प्रविश्य; भूत्वा गर्भं ब्रह्मचर्यं चरन्ति
इहैव ते शास्त्रकारा भवन्ति; प्रहाय देहं परमं यान्ति योगम्
Acharyayonimiha ye pravishya; bhutva garbham brahmacharyam charanti
Ihaiva te shastrakara bhavanti; prahaya deham paramam yanti yogam
44.7
य आवृणोत्यवितथेन कर्णा;वृतं कुर्वन्नमृतं संप्रयच्छन्
तं मन्येत पितरं मातरं च; तस्मै न द्रुह्येत्कृतमस्य जानन्
Ya avrinotyavitathena karna;vritam kurvannamritam samprayachchhan
Tam manyeta pitaram mataram cha; tasmai na druhyetkritamasya janan
44.8
गुरुं शिष्यो नित्यमभिमन्यमानः; स्वाध्यायमिच्छेच्छुचिरप्रमत्तः
मानं न कुर्यान्न दधीत रोष;मेष प्रथमो ब्रह्मचर्यस्य पादः
Gurum shishyo nityamabhimanyamanah; svadhyayamichchhechchhuchirapramattah
Manam na kuryanna dadhita rosha;mesha prathamo brahmacharyasya padah
44.9
आचार्यस्य प्रियं कुर्यात्प्राणैरपि धनैरपि
कर्मणा मनसा वाचा द्वितीयः पाद उच्यते
Acharyasya priyam kuryatpranairapi dhanairapi
Karmana manasa vacha dvitiyah pada uchyate
44.10
समा गुरौ यथा वृत्तिर्गुरुपत्न्यां तथा भवेत्
यथोक्तकारी प्रियकृत्तृतीयः पाद उच्यते
Sama gurau yatha vrittirgurupatnyam tatha bhavet
Yathoktakari priyakrittritiyah pada uchyate
44.11
नाचार्यायेहोपकृत्वा प्रवादं; प्राज्ञः कुर्वीत नैतदहं करोमि
इतीव मन्येत न भाषयेत; स वै चतुर्थो ब्रह्मचर्यस्य पादः
Nacharyayehopakritva pravadam; pragyah kurvita naitadaham karomi
Itiva manyeta na bhashayeta; sa vai chaturtho brahmacharyasya padah
44.12
एवं वसन्तं यदुपप्लवेद्धन;माचार्याय तदनुप्रयच्छेत्
सतां वृत्तिं बहुगुणामेवमेति; गुरोः पुत्रे भवति च वृत्तिरेषा
Evam vasantam yadupaplaveddhana;macharyaya tadanuprayachchhet
Satam vrittim bahugunamevameti; guroh putre bhavati cha vrittiresha
44.13
एवं वसन्सर्वतो वर्धतीह; बहून्पुत्राँल्लभते च प्रतिष्ठाम्
वर्षन्ति चास्मै प्रदिशो दिशश्च; वसन्त्यस्मिन्ब्रह्मचर्ये जनाश्च
Evam vasansarvato vardhatiha; bahunputranllabhate cha pratishtham
Varshanti chasmai pradisho dishashcha; vasantyasminbrahmacharye janashcha
44.14
एतेन ब्रह्मचर्येण देवा देवत्वमाप्नुवन्
ऋषयश्च महाभागा ब्रह्मलोकं मनीषिणः
Etena brahmacharyena deva devatvamapnuvan
Rishayashcha mahabhaga brahmalokam manishinah
44.15
गन्धर्वाणामनेनैव रूपमप्सरसामभूत्
एतेन ब्रह्मचर्येण सूर्यो अह्नाय जायते
Gandharvanamanenaiva rupamapsarasamabhut
Etena brahmacharyena suryo ahnaya jayate
44.16
य आशयेत्पाटयेच्चापि राज;न्सर्वं शरीरं तपसा तप्यमानः
एतेनासौ बाल्यमत्येति विद्वा;न्मृत्युं तथा रोधयत्यन्तकाले
Ya ashayetpatayechchapi raja;nsarvam shariram tapasa tapyamanah
Etenasau balyamatyeti vidva;nmrityum tatha rodhayatyantakale
44.17
अन्तवन्तः क्षत्रिय ते जयन्ति; लोकाञ्जनाः कर्मणा निर्मितेन
ब्रह्मैव विद्वांस्तेन अभ्येति सर्वं; नान्यः पन्था अयनाय विद्यते
Antavantah kshatriya te jayanti; lokanjanah karmana nirmitena
Brahmaiva vidvanstena abhyeti sarvam; nanyah pantha ayanaya vidyate
44.18
धृतराष्ट्र उवाच
आभाति शुक्लमिव लोहितमिव; अथो कृष्णमथाञ्जनं काद्रवं वा
तद्ब्राह्मणः पश्यति योऽत्र विद्वा;न्कथंरूपं तदमृतमक्षरं पदम्
Dhritarashtra uvacha
Abhati shuklamiva lohitamiva; atho krishnamathanjanam kadravam va
Tadbrahmanah pashyati yotra vidva;nkathanrupam tadamritamaksharam padam
44.19
सनत्सुजात उवाच
नाभाति शुक्लमिव लोहितमिव; अथो कृष्णमायसमर्कवर्णम्
न पृथिव्यां तिष्ठति नान्तरिक्षे; नैतत्समुद्रे सलिलं बिभर्ति
Sanatsujata uvacha
Nabhati shuklamiva lohitamiva; atho krishnamayasamarkavarnam
Na prithivyam tishthati nantarikshe; naitatsamudre salilam bibharti
44.20
न तारकासु न च विद्युदाश्रितं; न चाभ्रेषु दृश्यते रूपमस्य
न चापि वायौ न च देवतासु; न तच्चन्द्रे दृश्यते नोत सूर्ये
Na tarakasu na cha vidyudashritam; na chabhreshu drishyate rupamasya
Na chapi vayau na cha devatasu; na tachchandre drishyate nota surye
44.21
नैवर्क्षु तन्न यजुःषु नाप्यथर्वसु; न चैव दृश्यत्यमलेषु सामसु
रथंतरे बार्हते चापि राज;न्महाव्रते नैव दृश्येद्ध्रुवं तत्
Naivarkshu tanna yajuhshu napyatharvasu; na chaiva drishyatyamaleshu samasu
Rathantare barhate chapi raja;nmahavrate naiva drishyeddhruvam tat
44.22
अपारणीयं तमसः परस्ता;त्तदन्तकोऽप्येति विनाशकाले
अणीयरूपं क्षुरधारया त;न्महच्च रूपं त्वपि पर्वतेभ्यः
Aparaniyam tamasah parasta;ttadantakopyeti vinashakale
Aniyarupam kshuradharaya ta;nmahachcha rupam tvapi parvatebhyah
44.23
सा प्रतिष्ठा तदमृतं लोकास्तद्ब्रह्म तद्यशः
भूतानि जज्ञिरे तस्मात्प्रलयं यान्ति तत्र च
Sa pratishtha tadamritam lokastadbrahma tadyashah
Bhutani jagyire tasmatpralayam yanti tatra cha
44.24
अनामयं तन्महदुद्यतं यशो; वाचो विकारान्कवयो वदन्ति
तस्मिञ्जगत्सर्वमिदं प्रतिष्ठितं; ये तद्विदुरमृतास्ते भवन्ति
Anamayam tanmahadudyatam yasho; vacho vikarankavayo vadanti
Tasminjagatsarvamidam pratishthitam; ye tadviduramritaste bhavanti