UtshovChapter 41
41.1
धृतराष्ट्र उवाच
अनुक्तं यदि ते किंचिद्वाचा विदुर विद्यते
तन्मे शुश्रूषवे ब्रूहि विचित्राणि हि भाषसे
Dhritarashtra uvacha
Anuktam yadi te kinchidvacha vidura vidyate
Tanme shushrushave bruhi vichitrani hi bhashase
41.2
विदुर उवाच
धृतराष्ट्र कुमारो वै यः पुराणः सनातनः
सनत्सुजातः प्रोवाच मृत्युर्नास्तीति भारत
Vidura uvacha
Dhritarashtra kumaro vai yah puranah sanatanah
Sanatsujatah provacha mrityurnastiti bharata
41.3
स ते गुह्यान्प्रकाशांश्च सर्वान्हृदयसंश्रयान्
प्रवक्ष्यति महाराज सर्वबुद्धिमतां वरः
Sa te guhyanprakashanshcha sarvanhridayasanshrayan
Pravakshyati maharaja sarvabuddhimatam varah
41.4
धृतराष्ट्र उवाच
किं त्वं न वेद तद्भूयो यन्मे ब्रूयात्सनातनः
त्वमेव विदुर ब्रूहि प्रज्ञाशेषोऽस्ति चेत्तव
Dhritarashtra uvacha
Kim tvam na veda tadbhuyo yanme bruyatsanatanah
Tvameva vidura bruhi pragyasheshosti chettava
41.5
विदुर उवाच
शूद्रयोनावहं जातो नातोऽन्यद्वक्तुमुत्सहे
कुमारस्य तु या बुद्धिर्वेद तां शाश्वतीमहम्
Vidura uvacha
Shudrayonavaham jato natonyadvaktumutsahe
Kumarasya tu ya buddhirveda tam shashvatimaham
41.6
ब्राह्मीं हि योनिमापन्नः सुगुह्यमपि यो वदेत्
न तेन गर्ह्यो देवानां तस्मादेतद्ब्रवीमि ते
Brahmim hi yonimapannah suguhyamapi yo vadet
Na tena garhyo devanam tasmadetadbravimi te
41.7
धृतराष्ट्र उवाच
ब्रवीहि विदुर त्वं मे पुराणं तं सनातनम्
कथमेतेन देहेन स्यादिहैव समागमः
Dhritarashtra uvacha
Bravihi vidura tvam me puranam tam sanatanam
Kathametena dehena syadihaiva samagamah
41.8
वैशंपायन उवाच
चिन्तयामास विदुरस्तमृषिं संशितव्रतम्
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास भारत
Vaishampayana uvacha
Chintayamasa vidurastamrishim sanshitavratam
Sa cha tachchintitam gyatva darshayamasa bharata
41.9
स चैनं प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा
सुखोपविष्टं विश्रान्तमथैनं विदुरोऽब्रवीत्
Sa chainam pratijagraha vidhidrishtena karmana
Sukhopavishtam vishrantamathainam vidurobravit
41.10
भगवन्संशयः कश्चिद्धृतराष्ट्रस्य मानसे
यो न शक्यो मया वक्तुं तमस्मै वक्तुमर्हसि
यं श्रुत्वायं मनुष्येन्द्रः सुखदुःखातिगो भवेत्
Bhagavansanshayah kashchiddhritarashtrasya manase
Yo na shakyo maya vaktum tamasmai vaktumarhasi
Yam shrutvayam manushyendrah sukhaduhkhatigo bhavet
41.11
लाभालाभौ प्रियद्वेष्यौ यथैनं न जरान्तकौ
विषहेरन्भयामर्षौ क्षुत्पिपासे मदोद्भवौ
अरतिश्चैव तन्द्री च कामक्रोधौ क्षयोदयौ
Labhalabhau priyadveshyau yathainam na jarantakau
Vishaheranbhayamarshau kshutpipase madodbhavau
Aratishchaiva tandri cha kamakrodhau kshayodayau