UtshovChapter 177
177.1
भीष्म उवाच
एवमुक्तस्तदा रामो जहि भीष्ममिति प्रभो
उवाच रुदतीं कन्यां चोदयन्तीं पुनः पुनः
Bhishma uvacha
Evamuktastada ramo jahi bhishmamiti prabho
Uvacha rudatim kanyam chodayantim punah punah
177.2
काश्ये कामं न गृह्णामि शस्त्रं वै वरवर्णिनि
ऋते ब्रह्मविदां हेतोः किमन्यत्करवाणि ते
Kashye kamam na grihnami shastram vai varavarnini
Rite brahmavidam hetoh kimanyatkaravani te
177.3
वाचा भीष्मश्च शाल्वश्च मम राज्ञि वशानुगौ
भविष्यतोऽनवद्याङ्गि तत्करिष्यामि मा शुचः
Vacha bhishmashcha shalvashcha mama ragyi vashanugau
Bhavishyatonavadyangi tatkarishyami ma shuchah
177.4
न तु शस्त्रं ग्रहीष्यामि कथंचिदपि भामिनि
ऋते नियोगाद्विप्राणामेष मे समयः कृतः
Na tu shastram grahishyami kathanchidapi bhamini
Rite niyogadvipranamesha me samayah kritah
177.5
अम्बोवाच
मम दुःखं भगवता व्यपनेयं यतस्ततः
तत्तु भीष्मप्रसूतं मे तं जहीश्वर माचिरम्
Ambovacha
Mama duhkham bhagavata vyapaneyam yatastatah
Tattu bhishmaprasutam me tam jahishvara machiram
177.6
राम उवाच
काशिकन्ये पुनर्ब्रूहि भीष्मस्ते चरणावुभौ
शिरसा वन्दनार्होऽपि ग्रहीष्यति गिरा मम
Rama uvacha
Kashikanye punarbruhi bhishmaste charanavubhau
Shirasa vandanarhopi grahishyati gira mama
177.7
अम्बोवाच
जहि भीष्मं रणे राम मम चेदिच्छसि प्रियम्
प्रतिश्रुतं च यदि तत्सत्यं कर्तुमिहार्हसि
Ambovacha
Jahi bhishmam rane rama mama chedichchhasi priyam
Pratishrutam cha yadi tatsatyam kartumiharhasi
177.8
भीष्म उवाच
तयोः संवदतोरेवं राजन्रामाम्बयोस्तदा
अकृतव्रणो जामदग्न्यमिदं वचनमब्रवीत्
Bhishma uvacha
Tayoh sanvadatorevam rajanramambayostada
Akritavrano jamadagnyamidam vachanamabravit
177.9
शरणागतां महाबाहो कन्यां न त्यक्तुमर्हसि
जहि भीष्मं रणे राम गर्जन्तमसुरं यथा
Sharanagatam mahabaho kanyam na tyaktumarhasi
Jahi bhishmam rane rama garjantamasuram yatha
177.10
यदि भीष्मस्त्वयाहूतो रणे राम महामुने
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूयात्कुर्याद्वा वचनं तव
Yadi bhishmastvayahuto rane rama mahamune
Nirjitosmiti va bruyatkuryadva vachanam tava
177.11
कृतमस्या भवेत्कार्यं कन्याया भृगुनन्दन
वाक्यं सत्यं च ते वीर भविष्यति कृतं विभो
Kritamasya bhavetkaryam kanyaya bhrigunandana
Vakyam satyam cha te vira bhavishyati kritam vibho
177.12
इयं चापि प्रतिज्ञा ते तदा राम महामुने
जित्वा वै क्षत्रियान्सर्वान्ब्राह्मणेषु प्रतिश्रुतम्
Iyam chapi pratigya te tada rama mahamune
Jitva vai kshatriyansarvanbrahmaneshu pratishrutam
177.13
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चैव रणे यदि
ब्रह्मद्विड्भविता तं वै हनिष्यामीति भार्गव
Brahmanah kshatriyo vaishyah shudrashchaiva rane yadi
Brahmadvidbhavita tam vai hanishyamiti bhargava
177.14
शरणं हि प्रपन्नानां भीतानां जीवितार्थिनाम्
न शक्ष्यामि परित्यागं कर्तुं जीवन्कथंचन
Sharanam hi prapannanam bhitanam jivitarthinam
Na shakshyami parityagam kartum jivankathanchana
177.15
यश्च क्षत्रं रणे कृत्स्नं विजेष्यति समागतम्
दृप्तात्मानमहं तं च हनिष्यामीति भार्गव
Yashcha kshatram rane kritsnam vijeshyati samagatam
Driptatmanamaham tam cha hanishyamiti bhargava
177.16
स एवं विजयी राम भीष्मः कुरुकुलोद्वहः
तेन युध्यस्व संग्रामे समेत्य भृगुनन्दन
Sa evam vijayi rama bhishmah kurukulodvahah
Tena yudhyasva sangrame sametya bhrigunandana
177.17
राम उवाच
स्मराम्यहं पूर्वकृतां प्रतिज्ञामृषिसत्तम
तथैव च करिष्यामि यथा साम्नैव लप्स्यते
Rama uvacha
Smaramyaham purvakritam pratigyamrishisattama
Tathaiva cha karishyami yatha samnaiva lapsyate
177.18
कार्यमेतन्महद्ब्रह्मन्काशिकन्यामनोगतम्
गमिष्यामि स्वयं तत्र कन्यामादाय यत्र सः
Karyametanmahadbrahmankashikanyamanogatam
Gamishyami svayam tatra kanyamadaya yatra sah
177.19
यदि भीष्मो रणश्लाघी न करिष्यति मे वचः
हनिष्याम्येनमुद्रिक्तमिति मे निश्चिता मतिः
Yadi bhishmo ranashlaghi na karishyati me vachah
Hanishyamyenamudriktamiti me nishchita matih
177.20
न हि बाणा मयोत्सृष्टाः सज्जन्तीह शरीरिणाम्
कायेषु विदितं तुभ्यं पुरा क्षत्रियसंगरे
Na hi bana mayotsrishtah sajjantiha sharirinam
Kayeshu viditam tubhyam pura kshatriyasangare
177.21
भीष्म उवाच
एवमुक्त्वा ततो रामः सह तैर्ब्रह्मवादिभिः
प्रयाणाय मतिं कृत्वा समुत्तस्थौ महामनाः
Bhishma uvacha
Evamuktva tato ramah saha tairbrahmavadibhih
Prayanaya matim kritva samuttasthau mahamanah
177.22
ततस्ते तामुषित्वा तु रजनीं तत्र तापसाः
हुताग्नयो जप्तजप्याः प्रतस्थुर्मज्जिघांसया
Tataste tamushitva tu rajanim tatra tapasah
Hutagnayo japtajapyah pratasthurmajjighansaya
177.23
अभ्यगच्छत्ततो रामः सह तैर्ब्राह्मणर्षभैः
कुरुक्षेत्रं महाराज कन्यया सह भारत
Abhyagachchhattato ramah saha tairbrahmanarshabhaih
Kurukshetram maharaja kanyaya saha bharata
177.24
न्यविशन्त ततः सर्वे परिगृह्य सरस्वतीम्
तापसास्ते महात्मानो भृगुश्रेष्ठपुरस्कृताः
Nyavishanta tatah sarve parigrihya sarasvatim
Tapasaste mahatmano bhrigushreshthapuraskritah