UtshovChapter 174
174.1
भीष्म उवाच
ततस्ते तापसाः सर्वे कार्यवन्तोऽभवंस्तदा
तां कन्यां चिन्तयन्तो वै किं कार्यमिति धर्मिणः
Bhishma uvacha
Tataste tapasah sarve karyavantobhavanstada
Tam kanyam chintayanto vai kim karyamiti dharminah
174.2
केचिदाहुः पितुर्वेश्म नीयतामिति तापसाः
केचिदस्मदुपालम्भे मतिं चक्रुर्द्विजोत्तमाः
Kechidahuh piturveshma niyatamiti tapasah
Kechidasmadupalambhe matim chakrurdvijottamah
174.3
केचिच्छाल्वपतिं गत्वा नियोज्यमिति मेनिरे
नेति केचिद्व्यवस्यन्ति प्रत्याख्याता हि तेन सा
Kechichchhalvapatim gatva niyojyamiti menire
Neti kechidvyavasyanti pratyakhyata hi tena sa
174.4
एवं गते किं नु शक्यं भद्रे कर्तुं मनीषिभिः
पुनरूचुश्च ते सर्वे तापसाः संशितव्रताः
Evam gate kim nu shakyam bhadre kartum manishibhih
Punaruchushcha te sarve tapasah sanshitavratah
174.5
अलं प्रव्रजितेनेह भद्रे शृणु हितं वचः
इतो गच्छस्व भद्रं ते पितुरेव निवेशनम्
Alam pravrajiteneha bhadre shrinu hitam vachah
Ito gachchhasva bhadram te pitureva niveshanam
174.6
प्रतिपत्स्यति राजा स पिता ते यदनन्तरम्
तत्र वत्स्यसि कल्याणि सुखं सर्वगुणान्विता
न च तेऽन्या गतिर्न्याय्या भवेद्भद्रे यथा पिता
Pratipatsyati raja sa pita te yadanantaram
Tatra vatsyasi kalyani sukham sarvagunanvita
Na cha tenya gatirnyayya bhavedbhadre yatha pita
174.7
पतिर्वापि गतिर्नार्याः पिता वा वरवर्णिनि
गतिः पतिः समस्थाया विषमे तु पिता गतिः
Patirvapi gatirnaryah pita va varavarnini
Gatih patih samasthaya vishame tu pita gatih
174.8
प्रव्रज्या हि सुदुःखेयं सुकुमार्या विशेषतः
राजपुत्र्याः प्रकृत्या च कुमार्यास्तव भामिनि
Pravrajya hi suduhkheyam sukumarya visheshatah
Rajaputryah prakritya cha kumaryastava bhamini
174.9
भद्रे दोषा हि विद्यन्ते बहवो वरवर्णिनि
आश्रमे वै वसन्त्यास्ते न भवेयुः पितुर्गृहे
Bhadre dosha hi vidyante bahavo varavarnini
Ashrame vai vasantyaste na bhaveyuh piturgrihe
174.10
ततस्तु तेऽब्रुवन्वाक्यं ब्राह्मणास्तां तपस्विनीम्
त्वामिहैकाकिनीं दृष्ट्वा निर्जने गहने वने
प्रार्थयिष्यन्ति राजेन्द्रास्तस्मान्मैवं मनः कृथाः
Tatastu tebruvanvakyam brahmanastam tapasvinim
Tvamihaikakinim drishtva nirjane gahane vane
Prarthayishyanti rajendrastasmanmaivam manah krithah
174.11
अम्बोवाच
न शक्यं काशिनगरीं पुनर्गन्तुं पितुर्गृहान्
अवज्ञाता भविष्यामि बान्धवानां न संशयः
Ambovacha
Na shakyam kashinagarim punargantum piturgrihan
Avagyata bhavishyami bandhavanam na sanshayah
174.12
उषिता ह्यन्यथा बाल्ये पितुर्वेश्मनि तापसाः
नाहं गमिष्ये भद्रं वस्तत्र यत्र पिता मम
तपस्तप्तुमभीप्सामि तापसैः परिपालिता
Ushita hyanyatha balye piturveshmani tapasah
Naham gamishye bhadram vastatra yatra pita mama
Tapastaptumabhipsami tapasaih paripalita
174.13
यथा परेऽपि मे लोके न स्यादेवं महात्ययः
दौर्भाग्यं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तस्मात्तप्स्याम्यहं तपः
Yatha parepi me loke na syadevam mahatyayah
Daurbhagyam brahmanashreshthastasmattapsyamyaham tapah
174.14
भीष्म उवाच
इत्येवं तेषु विप्रेषु चिन्तयत्सु तथा तथा
राजर्षिस्तद्वनं प्राप्तस्तपस्वी होत्रवाहनः
Bhishma uvacha
Ityevam teshu vipreshu chintayatsu tatha tatha
Rajarshistadvanam praptastapasvi hotravahanah
174.15
ततस्ते तापसाः सर्वे पूजयन्ति स्म तं नृपम्
पूजाभिः स्वागताद्याभिरासनेनोदकेन च
Tataste tapasah sarve pujayanti sma tam nripam
Pujabhih svagatadyabhirasanenodakena cha
174.16
तस्योपविष्टस्य ततो विश्रान्तस्योपशृण्वतः
पुनरेव कथां चक्रुः कन्यां प्रति वनौकसः
Tasyopavishtasya tato vishrantasyopashrinvatah
Punareva katham chakruh kanyam prati vanaukasah
174.17
अम्बायास्तां कथां श्रुत्वा काशिराज्ञश्च भारत
स वेपमान उत्थाय मातुरस्याः पिता तदा
तां कन्यामङ्कमारोप्य पर्याश्वासयत प्रभो
Ambayastam katham shrutva kashiragyashcha bharata
Sa vepamana utthaya maturasyah pita tada
Tam kanyamankamaropya paryashvasayata prabho
174.18
स तामपृच्छत्कार्त्स्न्येन व्यसनोत्पत्तिमादितः
सा च तस्मै यथावृत्तं विस्तरेण न्यवेदयत्
Sa tamaprichchhatkartsnyena vyasanotpattimaditah
Sa cha tasmai yathavrittam vistarena nyavedayat
174.19
ततः स राजर्षिरभूद्दुःखशोकसमन्वितः
कार्यं च प्रतिपेदे तन्मनसा सुमहातपाः
Tatah sa rajarshirabhudduhkhashokasamanvitah
Karyam cha pratipede tanmanasa sumahatapah
174.20
अब्रवीद्वेपमानश्च कन्यामार्तां सुदुःखितः
मा गाः पितृगृहं भद्रे मातुस्ते जनको ह्यहम्
Abravidvepamanashcha kanyamartam suduhkhitah
Ma gah pitrigriham bhadre matuste janako hyaham
174.21
दुःखं छेत्स्यामि तेऽहं वै मयि वर्तस्व पुत्रिके
पर्याप्तं ते मनः पुत्रि यदेवं परिशुष्यसि
Duhkham chhetsyami teham vai mayi vartasva putrike
Paryaptam te manah putri yadevam parishushyasi
174.22
गच्छ मद्वचनाद्रामं जामदग्न्यं तपस्विनम्
रामस्तव महद्दुःखं शोकं चापनयिष्यति
हनिष्यति रणे भीष्मं न करिष्यति चेद्वचः
Gachchha madvachanadramam jamadagnyam tapasvinam
Ramastava mahadduhkham shokam chapanayishyati
Hanishyati rane bhishmam na karishyati chedvachah
174.23
तं गच्छ भार्गवश्रेष्ठं कालाग्निसमतेजसम्
प्रतिष्ठापयिता स त्वां समे पथि महातपाः
Tam gachchha bhargavashreshtham kalagnisamatejasam
Pratishthapayita sa tvam same pathi mahatapah
174.24
ततस्तु सस्वरं बाष्पमुत्सृजन्ती पुनः पुनः
अब्रवीत्पितरं मातुः सा तदा होत्रवाहनम्
Tatastu sasvaram bashpamutsrijanti punah punah
Abravitpitaram matuh sa tada hotravahanam
174.25
अभिवादयित्वा शिरसा गमिष्ये तव शासनात्
अपि नामाद्य पश्येयमार्यं तं लोकविश्रुतम्
Abhivadayitva shirasa gamishye tava shasanat
Api namadya pashyeyamaryam tam lokavishrutam
174.26
कथं च तीव्रं दुःखं मे हनिष्यति स भार्गवः
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुमथ यास्यामि तत्र वै
Katham cha tivram duhkham me hanishyati sa bhargavah
Etadichchhamyaham shrotumatha yasyami tatra vai