UtshovChapter 15
15.1
शल्य उवाच
एवमुक्तः स भगवाञ्शच्या पुनरथाब्रवीत्
विक्रमस्य न कालोऽयं नहुषो बलवत्तरः
Shalya uvacha
Evamuktah sa bhagavanshachya punarathabravit
Vikramasya na kaloyam nahusho balavattarah
15.2
विवर्धितश्च ऋषिभिर्हव्यैः कव्यैश्च भामिनि
नीतिमत्र विधास्यामि देवि तां कर्तुमर्हसि
Vivardhitashcha rishibhirhavyaih kavyaishcha bhamini
Nitimatra vidhasyami devi tam kartumarhasi
15.3
गुह्यं चैतत्त्वया कार्यं नाख्यातव्यं शुभे क्वचित्
गत्वा नहुषमेकान्ते ब्रवीहि तनुमध्यमे
Guhyam chaitattvaya karyam nakhyatavyam shubhe kvachit
Gatva nahushamekante bravihi tanumadhyame
15.4
ऋषियानेन दिव्येन मामुपैहि जगत्पते
एवं तव वशे प्रीता भविष्यामीति तं वद
Rishiyanena divyena mamupaihi jagatpate
Evam tava vashe prita bhavishyamiti tam vada
15.5
इत्युक्ता देवराजेन पत्नी सा कमलेक्षणा
एवमस्त्वित्यथोक्त्वा तु जगाम नहुषं प्रति
Ityukta devarajena patni sa kamalekshana
Evamastvityathoktva tu jagama nahusham prati
15.6
नहुषस्तां ततो दृष्ट्वा विस्मितो वाक्यमब्रवीत्
स्वागतं ते वरारोहे किं करोमि शुचिस्मिते
Nahushastam tato drishtva vismito vakyamabravit
Svagatam te vararohe kim karomi shuchismite
15.7
भक्तं मां भज कल्याणि किमिच्छसि मनस्विनि
तव कल्याणि यत्कार्यं तत्करिष्ये सुमध्यमे
Bhaktam mam bhaja kalyani kimichchhasi manasvini
Tava kalyani yatkaryam tatkarishye sumadhyame
15.8
न च व्रीडा त्वया कार्या सुश्रोणि मयि विश्वस
सत्येन वै शपे देवि कर्तास्मि वचनं तव
Na cha vrida tvaya karya sushroni mayi vishvasa
Satyena vai shape devi kartasmi vachanam tava
15.9
इन्द्राण्युवाच
यो मे त्वया कृतः कालस्तमाकाङ्क्षे जगत्पते
ततस्त्वमेव भर्ता मे भविष्यसि सुराधिप
Indranyuvacha
Yo me tvaya kritah kalastamakankshe jagatpate
Tatastvameva bharta me bhavishyasi suradhipa
15.10
कार्यं च हृदि मे यत्तद्देवराजावधारय
वक्ष्यामि यदि मे राजन्प्रियमेतत्करिष्यसि
वाक्यं प्रणयसंयुक्तं ततः स्यां वशगा तव
Karyam cha hridi me yattaddevarajavadharaya
Vakshyami yadi me rajanpriyametatkarishyasi
Vakyam pranayasanyuktam tatah syam vashaga tava
15.11
इन्द्रस्य वाजिनो वाहा हस्तिनोऽथ रथास्तथा
इच्छाम्यहमिहापूर्वं वाहनं ते सुराधिप
यन्न विष्णोर्न रुद्रस्य नासुराणां न रक्षसाम्
Indrasya vajino vaha hastinotha rathastatha
Ichchhamyahamihapurvam vahanam te suradhipa
Yanna vishnorna rudrasya nasuranam na rakshasam
15.12
वहन्तु त्वां महाराज ऋषयः संगता विभो
सर्वे शिबिकया राजन्नेतद्धि मम रोचते
Vahantu tvam maharaja rishayah sangata vibho
Sarve shibikaya rajannetaddhi mama rochate
15.13
नासुरेषु न देवेषु तुल्यो भवितुमर्हसि
सर्वेषां तेज आदत्स्व स्वेन वीर्येण दर्शनात्
न ते प्रमुखतः स्थातुं कश्चिदिच्छति वीर्यवान्
Nasureshu na deveshu tulyo bhavitumarhasi
Sarvesham teja adatsva svena viryena darshanat
Na te pramukhatah sthatum kashchidichchhati viryavan
15.14
शल्य उवाच
एवमुक्तस्तु नहुषः प्राहृष्यत तदा किल
उवाच वचनं चापि सुरेन्द्रस्तामनिन्दिताम्
Shalya uvacha
Evamuktastu nahushah prahrishyata tada kila
Uvacha vachanam chapi surendrastamaninditam
15.15
अपूर्वं वाहनमिदं त्वयोक्तं वरवर्णिनि
दृढं मे रुचितं देवि त्वद्वशोऽस्मि वरानने
Apurvam vahanamidam tvayoktam varavarnini
Dridham me ruchitam devi tvadvashosmi varanane
15.16
न ह्यल्पवीर्यो भवति यो वाहान्कुरुते मुनीन्
अहं तपस्वी बलवान्भूतभव्यभवत्प्रभुः
Na hyalpaviryo bhavati yo vahankurute munin
Aham tapasvi balavanbhutabhavyabhavatprabhuh
15.17
मयि क्रुद्धे जगन्न स्यान्मयि सर्वं प्रतिष्ठितम्
देवदानवगन्धर्वाः किंनरोरगराक्षसाः
Mayi kruddhe jaganna syanmayi sarvam pratishthitam
Devadanavagandharvah kinnaroragarakshasah
15.18
न मे क्रुद्धस्य पर्याप्ताः सर्वे लोकाः शुचिस्मिते
चक्षुषा यं प्रपश्यामि तस्य तेजो हराम्यहम्
Na me kruddhasya paryaptah sarve lokah shuchismite
Chakshusha yam prapashyami tasya tejo haramyaham
15.19
तस्मात्ते वचनं देवि करिष्यामि न संशयः
सप्तर्षयो मां वक्ष्यन्ति सर्वे ब्रह्मर्षयस्तथा
पश्य माहात्म्यमस्माकमृद्धिं च वरवर्णिनि
Tasmatte vachanam devi karishyami na sanshayah
Saptarshayo mam vakshyanti sarve brahmarshayastatha
Pashya mahatmyamasmakamriddhim cha varavarnini
15.20
एवमुक्त्वा तु तां देवीं विसृज्य च वराननाम्
विमाने योजयित्वा स ऋषीन्नियममास्थितान्
Evamuktva tu tam devim visrijya cha varananam
Vimane yojayitva sa rishinniyamamasthitan
15.21
अब्रह्मण्यो बलोपेतो मत्तो वरमदेन च
कामवृत्तः स दुष्टात्मा वाहयामास तानृषीन्
Abrahmanyo balopeto matto varamadena cha
Kamavrittah sa dushtatma vahayamasa tanrishin
15.22
नहुषेण विसृष्टा च बृहस्पतिमुवाच सा
समयोऽल्पावशेषो मे नहुषेणेह यः कृतः
शक्रं मृगय शीघ्रं त्वं भक्तायाः कुरु मे दयाम्
Nahushena visrishta cha brihaspatimuvacha sa
Samayolpavashesho me nahusheneha yah kritah
Shakram mrigaya shighram tvam bhaktayah kuru me dayam
15.23
बाढमित्येव भगवान्बृहस्पतिरुवाच ताम्
न भेतव्यं त्वया देवि नहुषाद्दुष्टचेतसः
Badhamityeva bhagavanbrihaspatiruvacha tam
Na bhetavyam tvaya devi nahushaddushtachetasah
15.24
न ह्येष स्थास्यति चिरं गत एष नराधमः
अधर्मज्ञो महर्षीणां वाहनाच्च हतः शुभे
Na hyesha sthasyati chiram gata esha naradhamah
Adharmagyo maharshinam vahanachcha hatah shubhe
15.25
इष्टिं चाहं करिष्यामि विनाशायास्य दुर्मतेः
शक्रं चाधिगमिष्यामि मा भैस्त्वं भद्रमस्तु ते
Ishtim chaham karishyami vinashayasya durmateh
Shakram chadhigamishyami ma bhaistvam bhadramastu te
15.26
ततः प्रज्वाल्य विधिवज्जुहाव परमं हविः
बृहस्पतिर्महातेजा देवराजोपलब्धये
Tatah prajvalya vidhivajjuhava paramam havih
Brihaspatirmahateja devarajopalabdhaye
15.27
तस्माच्च भगवान्देवः स्वयमेव हुताशनः
स्त्रीवेषमद्भुतं कृत्वा सहसान्तरधीयत
Tasmachcha bhagavandevah svayameva hutashanah
Striveshamadbhutam kritva sahasantaradhiyata
15.28
स दिशः प्रदिशश्चैव पर्वतांश्च वनानि च
पृथिवीं चान्तरिक्षं च विचीयातिमनोगतिः
निमेषान्तरमात्रेण बृहस्पतिमुपागमत्
Sa dishah pradishashchaiva parvatanshcha vanani cha
Prithivim chantariksham cha vichiyatimanogatih
Nimeshantaramatrena brihaspatimupagamat
15.29
अग्निरुवाच
बृहस्पते न पश्यामि देवराजमहं क्वचित्
आपः शेषाः सदा चापः प्रवेष्टुं नोत्सहाम्यहम्
न मे तत्र गतिर्ब्रह्मन्किमन्यत्करवाणि ते
Agniruvacha
Brihaspate na pashyami devarajamaham kvachit
Apah sheshah sada chapah praveshtum notsahamyaham
Na me tatra gatirbrahmankimanyatkaravani te
15.30
शल्य उवाच
तमब्रवीद्देवगुरुरपो विश महाद्युते
Shalya uvacha
Tamabraviddevagururapo visha mahadyute
15.31
अग्निरुवाच
नापः प्रवेष्टुं शक्ष्यामि क्षयो मेऽत्र भविष्यति
शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि स्वस्ति तेऽस्तु महाद्युते
Agniruvacha
Napah praveshtum shakshyami kshayo metra bhavishyati
Sharanam tvam prapannosmi svasti testu mahadyute
15.32
अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्रमश्मनो लोहमुत्थितम्
तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति
Adbhyognirbrahmatah kshatramashmano lohamutthitam
Tesham sarvatragam tejah svasu yonishu shamyati