UtshovChapter 147
147.1
वासुदेव उवाच
एवमुक्ते तु गान्धार्या धृतराष्ट्रो जनेश्वरः
दुर्योधनमुवाचेदं नृपमध्ये जनाधिप
Vasudeva uvacha
Evamukte tu gandharya dhritarashtro janeshvarah
Duryodhanamuvachedam nripamadhye janadhipa
147.2
दुर्योधन निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि पुत्रक
तथा तत्कुरु भद्रं ते यद्यस्ति पितृगौरवम्
Duryodhana nibodhedam yattvam vakshyami putraka
Tatha tatkuru bhadram te yadyasti pitrigauravam
147.3
सोमः प्रजापतिः पूर्वं कुरूणां वंशवर्धनः
सोमाद्बभूव षष्ठो वै ययातिर्नहुषात्मजः
Somah prajapatih purvam kurunam vanshavardhanah
Somadbabhuva shashtho vai yayatirnahushatmajah
147.4
तस्य पुत्रा बभूवुश्च पञ्च राजर्षिसत्तमाः
तेषां यदुर्महातेजा ज्येष्ठः समभवत्प्रभुः
Tasya putra babhuvushcha pancha rajarshisattamah
Tesham yadurmahateja jyeshthah samabhavatprabhuh
147.5
पूरुर्यवीयांश्च ततो योऽस्माकं वंशवर्धनः
शर्मिष्ठायाः संप्रसूतो दुहितुर्वृषपर्वणः
Pururyaviyanshcha tato yosmakam vanshavardhanah
Sharmishthayah samprasuto duhiturvrishaparvanah
147.6
यदुश्च भरतश्रेष्ठ देवयान्याः सुतोऽभवत्
दौहित्रस्तात शुक्रस्य काव्यस्यामिततेजसः
Yadushcha bharatashreshtha devayanyah sutobhavat
Dauhitrastata shukrasya kavyasyamitatejasah
147.7
यादवानां कुलकरो बलवान्वीर्यसंमतः
अवमेने स तु क्षत्रं दर्पपूर्णः सुमन्दधीः
Yadavanam kulakaro balavanviryasammatah
Avamene sa tu kshatram darpapurnah sumandadhih
147.8
न चातिष्ठत्पितुः शास्त्रे बलदर्पविमोहितः
अवमेने च पितरं भ्रातॄंश्चाप्यपराजितः
Na chatishthatpituh shastre baladarpavimohitah
Avamene cha pitaram bhratrinshchapyaparajitah
147.9
पृथिव्यां चतुरन्तायां यदुरेवाभवद्बली
वशे कृत्वा स नृपतीनवसन्नागसाह्वये
Prithivyam chaturantayam yadurevabhavadbali
Vashe kritva sa nripatinavasannagasahvaye
147.10
तं पिता परमक्रुद्धो ययातिर्नहुषात्मजः
शशाप पुत्रं गान्धारे राज्याच्च व्यपरोपयत्
Tam pita paramakruddho yayatirnahushatmajah
Shashapa putram gandhare rajyachcha vyaparopayat
147.11
य चैनमन्ववर्तन्त भ्रातरो बलदर्पितम्
शशाप तानपि क्रुद्धो ययातिस्तनयानथ
Ya chainamanvavartanta bhrataro baladarpitam
Shashapa tanapi kruddho yayatistanayanatha
147.12
यवीयांसं ततः पूरुं पुत्रं स्ववशवर्तिनम्
राज्ये निवेशयामास विधेयं नृपसत्तमः
Yaviyansam tatah purum putram svavashavartinam
Rajye niveshayamasa vidheyam nripasattamah
147.13
एवं ज्येष्ठोऽप्यथोत्सिक्तो न राज्यमभिजायते
यवीयांसोऽभिजायन्ते राज्यं वृद्धोपसेवया
Evam jyeshthopyathotsikto na rajyamabhijayate
Yaviyansobhijayante rajyam vriddhopasevaya
147.14
तथैव सर्वधर्मज्ञः पितुर्मम पितामहः
प्रतीपः पृथिवीपालस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
Tathaiva sarvadharmagyah piturmama pitamahah
Pratipah prithivipalastrishu lokeshu vishrutah
147.15
तस्य पार्थिवसिंहस्य राज्यं धर्मेण शासतः
त्रयः प्रजज्ञिरे पुत्रा देवकल्पा यशस्विनः
Tasya parthivasinhasya rajyam dharmena shasatah
Trayah prajagyire putra devakalpa yashasvinah
147.16
देवापिरभवज्ज्येष्ठो बाह्लीकस्तदनन्तरम्
तृतीयः शंतनुस्तात धृतिमान्मे पितामहः
Devapirabhavajjyeshtho bahlikastadanantaram
Tritiyah shantanustata dhritimanme pitamahah
147.17
देवापिस्तु महातेजास्त्वग्दोषी राजसत्तमः
धार्मिकः सत्यवादी च पितुः शुश्रूषणे रतः
Devapistu mahatejastvagdoshi rajasattamah
Dharmikah satyavadi cha pituh shushrushane ratah
147.18
पौरजानपदानां च संमतः साधुसत्कृतः
सर्वेषां बालवृद्धानां देवापिर्हृदयंगमः
Paurajanapadanam cha sammatah sadhusatkritah
Sarvesham balavriddhanam devapirhridayangamah
147.19
प्राज्ञश्च सत्यसंधश्च सर्वभूतहिते रतः
वर्तमानः पितुः शास्त्रे ब्राह्मणानां तथैव च
Pragyashcha satyasandhashcha sarvabhutahite ratah
Vartamanah pituh shastre brahmananam tathaiva cha
147.20
बाह्लीकस्य प्रियो भ्राता शंतनोश्च महात्मनः
सौभ्रात्रं च परं तेषां सहितानां महात्मनाम्
Bahlikasya priyo bhrata shantanoshcha mahatmanah
Saubhratram cha param tesham sahitanam mahatmanam
147.21
अथ कालस्य पर्याये वृद्धो नृपतिसत्तमः
संभारानभिषेकार्थं कारयामास शास्त्रतः
मङ्गलानि च सर्वाणि कारयामास चाभिभूः
Atha kalasya paryaye vriddho nripatisattamah
Sambharanabhishekartham karayamasa shastratah
Mangalani cha sarvani karayamasa chabhibhuh
147.22
तं ब्राह्मणाश्च वृद्धाश्च पौरजानपदैः सह
सर्वे निवारयामासुर्देवापेरभिषेचनम्
Tam brahmanashcha vriddhashcha paurajanapadaih saha
Sarve nivarayamasurdevaperabhishechanam
147.23
स तच्छ्रुत्वा तु नृपतिरभिषेकनिवारणम्
अश्रुकण्ठोऽभवद्राजा पर्यशोचत चात्मजम्
Sa tachchhrutva tu nripatirabhishekanivaranam
Ashrukanthobhavadraja paryashochata chatmajam
147.24
एवं वदान्यो धर्मज्ञः सत्यसंधश्च सोऽभवत्
प्रियः प्रजानामपि संस्त्वग्दोषेण प्रदूषितः
Evam vadanyo dharmagyah satyasandhashcha sobhavat
Priyah prajanamapi sanstvagdoshena pradushitah
147.25
हीनाङ्गं पृथिवीपालं नाभिनन्दन्ति देवताः
इति कृत्वा नृपश्रेष्ठं प्रत्यषेधन्द्विजर्षभाः
Hinangam prithivipalam nabhinandanti devatah
Iti kritva nripashreshtham pratyashedhandvijarshabhah
147.26
ततः प्रव्यथितात्मासौ पुत्रशोकसमन्वितः
ममार तं मृतं दृष्ट्वा देवापिः संश्रितो वनम्
Tatah pravyathitatmasau putrashokasamanvitah
Mamara tam mritam drishtva devapih sanshrito vanam
147.27
बाह्लीको मातुलकुले त्यक्त्वा राज्यं व्यवस्थितः
पितृभ्रातॄन्परित्यज्य प्राप्तवान्पुरमृद्धिमत्
Bahliko matulakule tyaktva rajyam vyavasthitah
Pitribhratrinparityajya praptavanpuramriddhimat
147.28
बाह्लीकेन त्वनुज्ञातः शंतनुर्लोकविश्रुतः
पितर्युपरते राजन्राजा राज्यमकारयत्
Bahlikena tvanugyatah shantanurlokavishrutah
Pitaryuparate rajanraja rajyamakarayat
147.29
तथैवाहं मतिमता परिचिन्त्येह पाण्डुना
ज्येष्ठः प्रभ्रंशितो राज्याद्धीनाङ्ग इति भारत
Tathaivaham matimata parichintyeha panduna
Jyeshthah prabhranshito rajyaddhinanga iti bharata
147.30
पाण्डुस्तु राज्यं संप्राप्तः कनीयानपि सन्नृपः
विनाशे तस्य पुत्राणामिदं राज्यमरिंदम
मय्यभागिनि राज्याय कथं त्वं राज्यमिच्छसि
Pandustu rajyam sampraptah kaniyanapi sannripah
Vinashe tasya putranamidam rajyamarindama
Mayyabhagini rajyaya katham tvam rajyamichchhasi
147.31
युधिष्ठिरो राजपुत्रो महात्मा; न्यायागतं राज्यमिदं च तस्य
स कौरवस्यास्य जनस्य भर्ता; प्रशासिता चैव महानुभावः
Yudhishthiro rajaputro mahatma; nyayagatam rajyamidam cha tasya
Sa kauravasyasya janasya bharta; prashasita chaiva mahanubhavah
147.32
स सत्यसंधः सतताप्रमत्तः; शास्त्रे स्थितो बन्धुजनस्य साधुः
प्रियः प्रजानां सुहृदानुकम्पी; जितेन्द्रियः साधुजनस्य भर्ता
Sa satyasandhah satatapramattah; shastre sthito bandhujanasya sadhuh
Priyah prajanam suhridanukampi; jitendriyah sadhujanasya bharta
147.33
क्षमा तितिक्षा दम आर्जवं च; सत्यव्रतत्वं श्रुतमप्रमादः
भूतानुकम्पा ह्यनुशासनं च; युधिष्ठिरे राजगुणाः समस्ताः
Kshama titiksha dama arjavam cha; satyavratatvam shrutamapramadah
Bhutanukampa hyanushasanam cha; yudhishthire rajagunah samastah
147.34
अराजपुत्रस्त्वमनार्यवृत्तो; लुब्धस्तथा बन्धुषु पापबुद्धिः
क्रमागतं राज्यमिदं परेषां; हर्तुं कथं शक्ष्यसि दुर्विनीतः
Arajaputrastvamanaryavritto; lubdhastatha bandhushu papabuddhih
Kramagatam rajyamidam paresham; hartum katham shakshyasi durvinitah
147.35
प्रयच्छ राज्यार्धमपेतमोहः; सवाहनं त्वं सपरिच्छदं च
ततोऽवशेषं तव जीवितस्य; सहानुजस्यैव भवेन्नरेन्द्र
Prayachchha rajyardhamapetamohah; savahanam tvam saparichchhadam cha
Tatovashesham tava jivitasya; sahanujasyaiva bhavennarendra