UtshovChapter 123
123.1
वैशंपायन उवाच
ततः शांतनवो भीष्मो दुर्योधनममर्षणम्
केशवस्य वचः श्रुत्वा प्रोवाच भरतर्षभ
Vaishampayana uvacha
Tatah shantanavo bhishmo duryodhanamamarshanam
Keshavasya vachah shrutva provacha bharatarshabha
123.2
कृष्णेन वाक्यमुक्तोऽसि सुहृदां शममिच्छता
अनुपश्यस्व तत्तात मा मन्युवशमन्वगाः
Krishnena vakyamuktosi suhridam shamamichchhata
Anupashyasva tattata ma manyuvashamanvagah
123.3
अकृत्वा वचनं तात केशवस्य महात्मनः
श्रेयो न जातु न सुखं न कल्याणमवाप्स्यसि
Akritva vachanam tata keshavasya mahatmanah
Shreyo na jatu na sukham na kalyanamavapsyasi
123.4
धर्म्यमर्थं महाबाहुराह त्वां तात केशवः
तमर्थमभिपद्यस्व मा राजन्नीनशः प्रजाः
Dharmyamartham mahabahuraha tvam tata keshavah
Tamarthamabhipadyasva ma rajanninashah prajah
123.5
इमां श्रियं प्रज्वलितां भारतीं सर्वराजसु
जीवतो धृतराष्ट्रस्य दौरात्म्याद्भ्रंशयिष्यसि
Imam shriyam prajvalitam bharatim sarvarajasu
Jivato dhritarashtrasya dauratmyadbhranshayishyasi
123.6
आत्मानं च सहामात्यं सपुत्रपशुबान्धवम्
सहमित्रमसद्बुद्ध्या जीविताद्भ्रंशयिष्यसि
Atmanam cha sahamatyam saputrapashubandhavam
Sahamitramasadbuddhya jivitadbhranshayishyasi
123.7
अतिक्रामन्केशवस्य तथ्यं वचनमर्थवत्
पितुश्च भरतश्रेष्ठ विदुरस्य च धीमतः
Atikramankeshavasya tathyam vachanamarthavat
Pitushcha bharatashreshtha vidurasya cha dhimatah
123.8
मा कुलघ्नोऽन्तपुरुषो दुर्मतिः कापथं गमः
पितरं मातरं चैव वृद्धौ शोकाय मा ददः
Ma kulaghnontapurusho durmatih kapatham gamah
Pitaram mataram chaiva vriddhau shokaya ma dadah
123.9
अथ द्रोणोऽब्रवीत्तत्र दुर्योधनमिदं वचः
अमर्षवशमापन्नं निःश्वसन्तं पुनः पुनः
Atha dronobravittatra duryodhanamidam vachah
Amarshavashamapannam nihshvasantam punah punah
123.10
धर्मार्थयुक्तं वचनमाह त्वां तात केशवः
तथा भीष्मः शांतनवस्तज्जुषस्व नराधिप
Dharmarthayuktam vachanamaha tvam tata keshavah
Tatha bhishmah shantanavastajjushasva naradhipa
123.11
प्राज्ञौ मेधाविनौ दान्तावर्थकामौ बहुश्रुतौ
आहतुस्त्वां हितं वाक्यं तदादत्स्व परंतप
Pragyau medhavinau dantavarthakamau bahushrutau
Ahatustvam hitam vakyam tadadatsva parantapa
123.12
अनुतिष्ठ महाप्राज्ञ कृष्णभीष्मौ यदूचतुः
मा वचो लघुबुद्धीनां समास्थास्त्वं परंतप
Anutishtha mahapragya krishnabhishmau yaduchatuh
Ma vacho laghubuddhinam samasthastvam parantapa
123.13
ये त्वां प्रोत्साहयन्त्येते नैते कृत्याय कर्हिचित्
वैरं परेषां ग्रीवायां प्रतिमोक्ष्यन्ति संयुगे
Ye tvam protsahayantyete naite krityaya karhichit
Vairam paresham grivayam pratimokshyanti sanyuge
123.14
मा कुरूञ्जीघनः सर्वान्पुत्रान्भ्रातॄंस्तथैव च
वासुदेवार्जुनौ यत्र विद्ध्यजेयं बलं हि तत्
Ma kurunjighanah sarvanputranbhratrinstathaiva cha
Vasudevarjunau yatra viddhyajeyam balam hi tat
123.15
एतच्चैव मतं सत्यं सुहृदोः कृष्णभीष्मयोः
यदि नादास्यसे तात पश्चात्तप्स्यसि भारत
Etachchaiva matam satyam suhridoh krishnabhishmayoh
Yadi nadasyase tata pashchattapsyasi bharata
123.16
यथोक्तं जामदग्न्येन भूयानेव ततोऽर्जुनः
कृष्णो हि देवकीपुत्रो देवैरपि दुरुत्सहः
Yathoktam jamadagnyena bhuyaneva tatorjunah
Krishno hi devakiputro devairapi durutsahah
123.17
किं ते सुखप्रियेणेह प्रोक्तेन भरतर्षभ
एतत्ते सर्वमाख्यातं यथेच्छसि तथा कुरु
न हि त्वामुत्सहे वक्तुं भूयो भरतसत्तम
Kim te sukhapriyeneha proktena bharatarshabha
Etatte sarvamakhyatam yathechchhasi tatha kuru
Na hi tvamutsahe vaktum bhuyo bharatasattama
123.18
तस्मिन्वाक्यान्तरे वाक्यं क्षत्तापि विदुरोऽब्रवीत्
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रममर्षणम्
Tasminvakyantare vakyam kshattapi vidurobravit
Duryodhanamabhiprekshya dhartarashtramamarshanam
123.19
दुर्योधन न शोचामि त्वामहं भरतर्षभ
इमौ तु वृद्धौ शोचामि गान्धारीं पितरं च ते
Duryodhana na shochami tvamaham bharatarshabha
Imau tu vriddhau shochami gandharim pitaram cha te
123.20
यावनाथौ चरिष्येते त्वया नाथेन दुर्हृदा
हतमित्रौ हतामात्यौ लूनपक्षाविव द्विजौ
Yavanathau charishyete tvaya nathena durhrida
Hatamitrau hatamatyau lunapakshaviva dvijau
123.21
भिक्षुकौ विचरिष्येते शोचन्तौ पृथिवीमिमाम्
कुलघ्नमीदृशं पापं जनयित्वा कुपूरुषम्
Bhikshukau vicharishyete shochantau prithivimimam
Kulaghnamidrisham papam janayitva kupurusham
123.22
अथ दुर्योधनं राजा धृतराष्ट्रोऽभ्यभाषत
आसीनं भ्रातृभिः सार्धं राजभिः परिवारितम्
Atha duryodhanam raja dhritarashtrobhyabhashata
Asinam bhratribhih sardham rajabhih parivaritam
123.23
दुर्योधन निबोधेदं शौरिणोक्तं महात्मना
आदत्स्व शिवमत्यन्तं योगक्षेमवदव्ययम्
Duryodhana nibodhedam shaurinoktam mahatmana
Adatsva shivamatyantam yogakshemavadavyayam
123.24
अनेन हि सहायेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा
इष्टान्सर्वानभिप्रायान्प्राप्स्यामः सर्वराजसु
Anena hi sahayena krishnenaklishtakarmana
Ishtansarvanabhiprayanprapsyamah sarvarajasu
123.25
सुसंहितः केशवेन गच्छ तात युधिष्ठिरम्
चर स्वस्त्ययनं कृत्स्नं भारतानामनामयम्
Susanhitah keshavena gachchha tata yudhishthiram
Chara svastyayanam kritsnam bharatanamanamayam
123.26
वासुदेवेन तीर्थेन तात गच्छस्व संगमम्
कालप्राप्तमिदं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः
Vasudevena tirthena tata gachchhasva sangamam
Kalapraptamidam manye ma tvam duryodhanatigah
123.27
शमं चेद्याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम्
त्वदर्थमभिजल्पन्तं न तवास्त्यपराभवः
Shamam chedyachamanam tvam pratyakhyasyasi keshavam
Tvadarthamabhijalpantam na tavastyaparabhavah