UtshovChapter 119
119.1
नारद उवाच
अथ प्रचलितः स्थानादासनाच्च परिच्युतः
कम्पितेनैव मनसा धर्षितः शोकवह्निना
Narada uvacha
Atha prachalitah sthanadasanachcha parichyutah
Kampitenaiva manasa dharshitah shokavahnina
119.2
म्लानस्रग्भ्रष्टविज्ञानः प्रभ्रष्टमुकुटाङ्गदः
विघूर्णन्स्रस्तसर्वाङ्गः प्रभ्रष्टाभरणाम्बरः
Mlanasragbhrashtavigyanah prabhrashtamukutangadah
Vighurnansrastasarvangah prabhrashtabharanambarah
119.3
अदृश्यमानस्तान्पश्यन्नपश्यंश्च पुनः पुनः
शून्यः शून्येन मनसा प्रपतिष्यन्महीतलम्
Adrishyamanastanpashyannapashyanshcha punah punah
Shunyah shunyena manasa prapatishyanmahitalam
119.4
किं मया मनसा ध्यातमशुभं धर्मदूषणम्
येनाहं चलितः स्थानादिति राजा व्यचिन्तयत्
Kim maya manasa dhyatamashubham dharmadushanam
Yenaham chalitah sthanaditi raja vyachintayat
119.5
ते तु तत्रैव राजानः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा
अपश्यन्त निरालम्बं ययातिं तं परिच्युतम्
Te tu tatraiva rajanah siddhashchapsarasastatha
Apashyanta niralambam yayatim tam parichyutam
119.6
अथैत्य पुरुषः कश्चित्क्षीणपुण्यनिपातकः
ययातिमब्रवीद्राजन्देवराजस्य शासनात्
Athaitya purushah kashchitkshinapunyanipatakah
Yayatimabravidrajandevarajasya shasanat
119.7
अतीव मदमत्तस्त्वं न कंचिन्नावमन्यसे
मानेन भ्रष्टः स्वर्गस्ते नार्हस्त्वं पार्थिवात्मज
न च प्रज्ञायसे गच्छ पतस्वेति तमब्रवीत्
Ativa madamattastvam na kanchinnavamanyase
Manena bhrashtah svargaste narhastvam parthivatmaja
Na cha pragyayase gachchha patasveti tamabravit
119.8
पतेयं सत्स्विति वचस्त्रिरुक्त्वा नहुषात्मजः
पतिष्यंश्चिन्तयामास गतिं गतिमतां वरः
Pateyam satsviti vachastriruktva nahushatmajah
Patishyanshchintayamasa gatim gatimatam varah
119.9
एतस्मिन्नेव काले तु नैमिषे पार्थिवर्षभान्
चतुरोऽपश्यत नृपस्तेषां मध्ये पपात सः
Etasminneva kale tu naimishe parthivarshabhan
Chaturopashyata nripastesham madhye papata sah
119.10
प्रतर्दनो वसुमनाः शिबिरौशीनरोऽष्टकः
वाजपेयेन यज्ञेन तर्पयन्ति सुरेश्वरम्
Pratardano vasumanah shibiraushinaroshtakah
Vajapeyena yagyena tarpayanti sureshvaram
119.11
तेषामध्वरजं धूमं स्वर्गद्वारमुपस्थितम्
ययातिरुपजिघ्रन्वै निपपात महीं प्रति
Teshamadhvarajam dhumam svargadvaramupasthitam
Yayatirupajighranvai nipapata mahim prati
119.12
भूमौ स्वर्गे च संबद्धां नदीं धूममयीं नृपः
स गङ्गामिव गच्छन्तीमालम्ब्य जगतीपतिः
Bhumau svarge cha sambaddham nadim dhumamayim nripah
Sa gangamiva gachchhantimalambya jagatipatih
119.13
श्रीमत्स्ववभृथाग्र्येषु चतुर्षु प्रतिबन्धुषु
मध्ये निपतितो राजा लोकपालोपमेषु च
Shrimatsvavabhrithagryeshu chaturshu pratibandhushu
Madhye nipatito raja lokapalopameshu cha
119.14
चतुर्षु हुतकल्पेषु राजसिंहमहाग्निषु
पपात मध्ये राजर्षिर्ययातिः पुण्यसंक्षये
Chaturshu hutakalpeshu rajasinhamahagnishu
Papata madhye rajarshiryayatih punyasankshaye
119.15
तमाहुः पार्थिवाः सर्वे प्रतिमानमिव श्रियः
को भवान्कस्य वा बन्धुर्देशस्य नगरस्य वा
Tamahuh parthivah sarve pratimanamiva shriyah
Ko bhavankasya va bandhurdeshasya nagarasya va
119.16
यक्षो वाप्यथ वा देवो गन्धर्वो राक्षसोऽपि वा
न हि मानुषरूपोऽसि को वार्थः काङ्क्षितस्त्वया
Yaksho vapyatha va devo gandharvo rakshasopi va
Na hi manusharuposi ko varthah kankshitastvaya
119.17
ययातिरुवाच
ययातिरस्मि राजर्षिः क्षीणपुण्यश्च्युतो दिवः
पतेयं सत्स्विति ध्यायन्भवत्सु पतितस्ततः
Yayatiruvacha
Yayatirasmi rajarshih kshinapunyashchyuto divah
Pateyam satsviti dhyayanbhavatsu patitastatah
119.18
राजान ऊचुः
सत्यमेतद्भवतु ते काङ्क्षितं पुरुषर्षभ
सर्वेषां नः क्रतुफलं धर्मश्च प्रतिगृह्यताम्
Rajana uchuh
Satyametadbhavatu te kankshitam purusharshabha
Sarvesham nah kratuphalam dharmashcha pratigrihyatam
119.19
ययातिरुवाच
नाहं प्रतिग्रहधनो ब्राह्मणः क्षत्रियो ह्यहम्
न च मे प्रवणा बुद्धिः परपुण्यविनाशने
Yayatiruvacha
Naham pratigrahadhano brahmanah kshatriyo hyaham
Na cha me pravana buddhih parapunyavinashane
119.20
नारद उवाच
एतस्मिन्नेव काले तु मृगचर्याक्रमागताम्
माधवीं प्रेक्ष्य राजानस्तेऽभिवाद्येदमब्रुवन्
Narada uvacha
Etasminneva kale tu mrigacharyakramagatam
Madhavim prekshya rajanastebhivadyedamabruvan
119.21
किमागमनकृत्यं ते किं कुर्मः शासनं तव
आज्ञाप्या हि वयं सर्वे तव पुत्रास्तपोधने
Kimagamanakrityam te kim kurmah shasanam tava
Agyapya hi vayam sarve tava putrastapodhane
119.22
तेषां तद्भाषितं श्रुत्वा माधवी परया मुदा
पितरं समुपागच्छद्ययातिं सा ववन्द च
Tesham tadbhashitam shrutva madhavi paraya muda
Pitaram samupagachchhadyayatim sa vavanda cha
119.23
दृष्ट्वा मूर्ध्ना नतान्पुत्रांस्तापसी वाक्यमब्रवीत्
दौहित्रास्तव राजेन्द्र मम पुत्रा न ते पराः
इमे त्वां तारयिष्यन्ति दिष्टमेतत्पुरातनम्
Drishtva murdhna natanputranstapasi vakyamabravit
Dauhitrastava rajendra mama putra na te parah
Ime tvam tarayishyanti dishtametatpuratanam
119.24
अहं ते दुहिता राजन्माधवी मृगचारिणी
मयाप्युपचितो धर्मस्ततोऽर्धं प्रतिगृह्यताम्
Aham te duhita rajanmadhavi mrigacharini
Mayapyupachito dharmastatordham pratigrihyatam
119.25
यस्माद्राजन्नराः सर्वे अपत्यफलभागिनः
तस्मादिच्छन्ति दौहित्रान्यथा त्वं वसुधाधिप
Yasmadrajannarah sarve apatyaphalabhaginah
Tasmadichchhanti dauhitranyatha tvam vasudhadhipa
119.26
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे शिरसा जननीं तदा
अभिवाद्य नमस्कृत्य मातामहमथाब्रुवन्
Tataste parthivah sarve shirasa jananim tada
Abhivadya namaskritya matamahamathabruvan
119.27
उच्चैरनुपमैः स्निग्धैः स्वरैरापूर्य मेदिनीम्
मातामहं नृपतयस्तारयन्तो दिवश्च्युतम्
Uchchairanupamaih snigdhaih svarairapurya medinim
Matamaham nripatayastarayanto divashchyutam
119.28
अथ तस्मादुपगतो गालवोऽप्याह पार्थिवम्
तपसो मेऽष्टभागेन स्वर्गमारोहतां भवान्
Atha tasmadupagato galavopyaha parthivam
Tapaso meshtabhagena svargamarohatam bhavan