UtshovChapter 112
112.1
नारद उवाच
अथाह गालवं दीनं सुपर्णः पततां वरः
निर्मितं वह्निना भूमौ वायुना वैधितं तथा
यस्माद्धिरण्मयं सर्वं हिरण्यं तेन चोच्यते
Narada uvacha
Athaha galavam dinam suparnah patatam varah
Nirmitam vahnina bhumau vayuna vaidhitam tatha
Yasmaddhiranmayam sarvam hiranyam tena chochyate
112.2
धत्ते धारयते चेदमेतस्मात्कारणाद्धनम्
तदेतत्त्रिषु लोकेषु धनं तिष्ठति शाश्वतम्
Dhatte dharayate chedametasmatkaranaddhanam
Tadetattrishu lokeshu dhanam tishthati shashvatam
112.3
नित्यं प्रोष्ठपदाभ्यां च शुक्रे धनपतौ तथा
मनुष्येभ्यः समादत्ते शुक्रश्चित्तार्जितं धनम्
Nityam proshthapadabhyam cha shukre dhanapatau tatha
Manushyebhyah samadatte shukrashchittarjitam dhanam
112.4
अजैकपादहिर्बुध्न्यै रक्ष्यते धनदेन च
एवं न शक्यते लब्धुमलब्धव्यं द्विजर्षभ
Ajaikapadahirbudhnyai rakshyate dhanadena cha
Evam na shakyate labdhumalabdhavyam dvijarshabha
112.5
ऋते च धनमश्वानां नावाप्तिर्विद्यते तव
अर्थं याचात्र राजानं कंचिद्राजर्षिवंशजम्
अपीड्य राजा पौरान्हि यो नौ कुर्यात्कृतार्थिनौ
Rite cha dhanamashvanam navaptirvidyate tava
Artham yachatra rajanam kanchidrajarshivanshajam
Apidya raja pauranhi yo nau kuryatkritarthinau
112.6
अस्ति सोमान्ववाये मे जातः कश्चिन्नृपः सखा
अभिगच्छावहे तं वै तस्यास्ति विभवो भुवि
Asti somanvavaye me jatah kashchinnripah sakha
Abhigachchhavahe tam vai tasyasti vibhavo bhuvi
112.7
ययातिर्नाम राजर्षिर्नाहुषः सत्यविक्रमः
स दास्यति मया चोक्तो भवता चार्थितः स्वयम्
Yayatirnama rajarshirnahushah satyavikramah
Sa dasyati maya chokto bhavata charthitah svayam
112.8
विभवश्चास्य सुमहानासीद्धनपतेरिव
एवं स तु धनं विद्वान्दानेनैव व्यशोधयत्
Vibhavashchasya sumahanasiddhanapateriva
Evam sa tu dhanam vidvandanenaiva vyashodhayat
112.9
तथा तौ कथयन्तौ च चिन्तयन्तौ च यत्क्षमम्
प्रतिष्ठाने नरपतिं ययातिं प्रत्युपस्थितौ
Tatha tau kathayantau cha chintayantau cha yatkshamam
Pratishthane narapatim yayatim pratyupasthitau
112.10
प्रतिगृह्य च सत्कारमर्घादिं भोजनं वरम्
पृष्टश्चागमने हेतुमुवाच विनतासुतः
Pratigrihya cha satkaramarghadim bhojanam varam
Prishtashchagamane hetumuvacha vinatasutah
112.11
अयं मे नाहुष सखा गालवस्तपसो निधिः
विश्वामित्रस्य शिष्योऽभूद्वर्षाण्ययुतशो नृप
Ayam me nahusha sakha galavastapaso nidhih
Vishvamitrasya shishyobhudvarshanyayutasho nripa
112.12
सोऽयं तेनाभ्यनुज्ञात उपकारेप्सया द्विजः
तमाह भगवान्कां ते ददानि गुरुदक्षिणाम्
Soyam tenabhyanugyata upakarepsaya dvijah
Tamaha bhagavankam te dadani gurudakshinam
112.13
असकृत्तेन चोक्तेन किंचिदागतमन्युना
अयमुक्तः प्रयच्छेति जानता विभवं लघु
Asakrittena choktena kinchidagatamanyuna
Ayamuktah prayachchheti janata vibhavam laghu
112.14
एकतःश्यामकर्णानां शुभ्राणां शुद्धजन्मनाम्
अष्टौ शतानि मे देहि हयानां चन्द्रवर्चसाम्
Ekatahshyamakarnanam shubhranam shuddhajanmanam
Ashtau shatani me dehi hayanam chandravarchasam
112.15
गुर्वर्थो दीयतामेष यदि गालव मन्यसे
इत्येवमाह सक्रोधो विश्वामित्रस्तपोधनः
Gurvartho diyatamesha yadi galava manyase
Ityevamaha sakrodho vishvamitrastapodhanah
112.16
सोऽयं शोकेन महता तप्यमानो द्विजर्षभः
अशक्तः प्रतिकर्तुं तद्भवन्तं शरणं गतः
Soyam shokena mahata tapyamano dvijarshabhah
Ashaktah pratikartum tadbhavantam sharanam gatah
112.17
प्रतिगृह्य नरव्याघ्र त्वत्तो भिक्षां गतव्यथः
कृत्वापवर्गं गुरवे चरिष्यति महत्तपः
Pratigrihya naravyaghra tvatto bhiksham gatavyathah
Kritvapavargam gurave charishyati mahattapah
112.18
तपसः संविभागेन भवन्तमपि योक्ष्यते
स्वेन राजर्षितपसा पूर्णं त्वां पूरयिष्यति
Tapasah sanvibhagena bhavantamapi yokshyate
Svena rajarshitapasa purnam tvam purayishyati
112.19
यावन्ति रोमाणि हये भवन्ति हि नरेश्वर
तावतो वाजिदा लोकान्प्राप्नुवन्ति महीपते
Yavanti romani haye bhavanti hi nareshvara
Tavato vajida lokanprapnuvanti mahipate
112.20
पात्रं प्रतिग्रहस्यायं दातुं पात्रं तथा भवान्
शङ्खे क्षीरमिवासक्तं भवत्वेतत्तथोपमम्
Patram pratigrahasyayam datum patram tatha bhavan
Shankhe kshiramivasaktam bhavatvetattathopamam