UtshovChapter 101
101.1
नारद उवाच
इयं भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता
यादृशी देवराजस्य पुरीवर्यामरावती
Narada uvacha
Iyam bhogavati nama puri vasukipalita
Yadrishi devarajasya purivaryamaravati
101.2
एष शेषः स्थितो नागो येनेयं धार्यते सदा
तपसा लोकमुख्येन प्रभावमहता मही
Esha sheshah sthito nago yeneyam dharyate sada
Tapasa lokamukhyena prabhavamahata mahi
101.3
श्वेतोच्चयनिभाकारो नानाविधविभूषणः
सहस्रं धारयन्मूर्ध्नां ज्वालाजिह्वो महाबलः
Shvetochchayanibhakaro nanavidhavibhushanah
Sahasram dharayanmurdhnam jvalajihvo mahabalah
101.4
इह नानाविधाकारा नानाविधविभूषणाः
सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः
Iha nanavidhakara nanavidhavibhushanah
Surasayah suta naga nivasanti gatavyathah
101.5
मणिस्वस्तिकचक्राङ्काः कमण्डलुकलक्षणाः
सहस्रसंख्या बलिनः सर्वे रौद्राः स्वभावतः
Manisvastikachakrankah kamandalukalakshanah
Sahasrasankhya balinah sarve raudrah svabhavatah
101.6
सहस्रशिरसः केचित्केचित्पञ्चशताननाः
शतशीर्षास्तथा केचित्केचित्त्रिशिरसोऽपि च
Sahasrashirasah kechitkechitpanchashatananah
Shatashirshastatha kechitkechittrishirasopi cha
101.7
द्विपञ्चशिरसः केचित्केचित्सप्तमुखास्तथा
महाभोगा महाकायाः पर्वताभोगभोगिनः
Dvipanchashirasah kechitkechitsaptamukhastatha
Mahabhoga mahakayah parvatabhogabhoginah
101.8
बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च
नागानामेकवंशानां यथाश्रेष्ठांस्तु मे शृणु
Bahuniha sahasrani prayutanyarbudani cha
Naganamekavanshanam yathashreshthanstu me shrinu
101.9
वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ
कालीयो नहुषश्चैव कम्बलाश्वतरावुभौ
Vasukistakshakashchaiva karkotakadhananjayau
Kaliyo nahushashchaiva kambalashvataravubhau
101.10
बाह्यकुण्डो मणिर्नागस्तथैवापूरणः खगः
वामनश्चैलपत्रश्च कुकुरः कुकुणस्तथा
Bahyakundo manirnagastathaivapuranah khagah
Vamanashchailapatrashcha kukurah kukunastatha
101.11
आर्यको नन्दकश्चैव तथा कलशपोतकौ
कैलासकः पिञ्जरको नागश्चैरावतस्तथा
Aryako nandakashchaiva tatha kalashapotakau
Kailasakah pinjarako nagashchairavatastatha
101.12
सुमनोमुखो दधिमुखः शङ्खो नन्दोपनन्दकौ
आप्तः कोटनकश्चैव शिखी निष्ठूरिकस्तथा
Sumanomukho dadhimukhah shankho nandopanandakau
Aptah kotanakashchaiva shikhi nishthurikastatha
101.13
तित्तिरिर्हस्तिभद्रश्च कुमुदो माल्यपिण्डकः
द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः
Tittirirhastibhadrashcha kumudo malyapindakah
Dvau padmau pundarikashcha pushpo mudgaraparnakah
101.14
करवीरः पीठरकः संवृत्तो वृत्त एव च
पिण्डारो बिल्वपत्रश्च मूषिकादः शिरीषकः
Karavirah pitharakah sanvritto vritta eva cha
Pindaro bilvapatrashcha mushikadah shirishakah
101.15
दिलीपः शङ्खशीर्षश्च ज्योतिष्कोऽथापराजितः
कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च कुमारः कुशकस्तथा
Dilipah shankhashirshashcha jyotishkothaparajitah
Kauravyo dhritarashtrashcha kumarah kushakastatha
101.16
विरजा धारणश्चैव सुबाहुर्मुखरो जयः
बधिरान्धौ विकुण्डश्च विरसः सुरसस्तथा
Viraja dharanashchaiva subahurmukharo jayah
Badhirandhau vikundashcha virasah surasastatha
101.17
एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः
मातले पश्य यद्यत्र कश्चित्ते रोचते वरः
Ete chanye cha bahavah kashyapasyatmajah smritah
Matale pashya yadyatra kashchitte rochate varah
101.18
कण्व उवाच
मातलिस्त्वेकमव्यग्रः सततं संनिरीक्ष्य वै
पप्रच्छ नारदं तत्र प्रीतिमानिव चाभवत्
Kanva uvacha
Matalistvekamavyagrah satatam sannirikshya vai
Paprachchha naradam tatra pritimaniva chabhavat
101.19
स्थितो य एष पुरतः कौरव्यस्यार्यकस्य च
द्युतिमान्दर्शनीयश्च कस्यैष कुलनन्दनः
Sthito ya esha puratah kauravyasyaryakasya cha
Dyutimandarshaniyashcha kasyaisha kulanandanah
101.20
कः पिता जननी चास्य कतमस्यैष भोगिनः
वंशस्य कस्यैष महान्केतुभूत इव स्थितः
Kah pita janani chasya katamasyaisha bhoginah
Vanshasya kasyaisha mahanketubhuta iva sthitah
101.21
प्रणिधानेन धैर्येण रूपेण वयसा च मे
मनः प्रविष्टो देवर्षे गुणकेश्याः पतिर्वरः
Pranidhanena dhairyena rupena vayasa cha me
Manah pravishto devarshe gunakeshyah patirvarah
101.22
मातलिं प्रीतिमनसं दृष्ट्वा सुमुखदर्शनात्
निवेदयामास तदा माहात्म्यं जन्म कर्म च
Matalim pritimanasam drishtva sumukhadarshanat
Nivedayamasa tada mahatmyam janma karma cha
101.23
ऐरावतकुले जातः सुमुखो नाम नागराट्
आर्यकस्य मतः पौत्रो दौहित्रो वामनस्य च
Airavatakule jatah sumukho nama nagarat
Aryakasya matah pautro dauhitro vamanasya cha
101.24
एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले
नचिराद्वैनतेयेन पञ्चत्वमुपपादितः
Etasya hi pita nagashchikuro nama matale
Nachiradvainateyena panchatvamupapaditah
101.25
ततोऽब्रवीत्प्रीतमना मातलिर्नारदं वचः
एष मे रुचितस्तात जामाता भुजगोत्तमः
Tatobravitpritamana matalirnaradam vachah
Esha me ruchitastata jamata bhujagottamah
101.26
क्रियतामत्र यत्नो हि प्रीतिमानस्म्यनेन वै
अस्य नागपतेर्दातुं प्रियां दुहितरं मुने
Kriyatamatra yatno hi pritimanasmyanena vai
Asya nagapaterdatum priyam duhitaram mune