UtshovChapter 9
9.1
वैशंपायन उवाच
सहदेवोऽपि गोपानां कृत्वा वेषमनुत्तमम्
भाषां चैषां समास्थाय विराटमुपयादथ
Vaishampayana uvacha
Sahadevopi gopanam kritva veshamanuttamam
Bhasham chaisham samasthaya viratamupayadatha
9.2
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य भ्राजमानं नरर्षभम्
समुपस्थाय वै राजा पप्रच्छ कुरुनन्दनम्
Tamayantamabhiprekshya bhrajamanam nararshabham
Samupasthaya vai raja paprachchha kurunandanam
9.3
कस्य वा त्वं कुतो वा त्वं किं वा तात चिकीर्षसि
न हि मे दृष्टपूर्वस्त्वं तत्त्वं ब्रूहि नरर्षभ
Kasya va tvam kuto va tvam kim va tata chikirshasi
Na hi me drishtapurvastvam tattvam bruhi nararshabha
9.4
स प्राप्य राजानममित्रतापन;स्ततोऽब्रवीन्मेघमहौघनिःस्वनः
वैश्योऽस्मि नाम्नाहमरिष्टनेमि;र्गोसंख्य आसं कुरुपुंगवानाम्
Sa prapya rajanamamitratapana;statobravinmeghamahaughanihsvanah
Vaishyosmi namnahamarishtanemi;rgosankhya asam kurupungavanam
9.5
वस्तुं त्वयीच्छामि विशां वरिष्ठ; तान्राजसिंहान्न हि वेद्मि पार्थान्
न शक्यते जीवितुमन्यकर्मणा; न च त्वदन्यो मम रोचते नृपः
Vastum tvayichchhami visham varishtha; tanrajasinhanna hi vedmi parthan
Na shakyate jivitumanyakarmana; na cha tvadanyo mama rochate nripah
9.6
विराट उवाच
त्वं ब्राह्मणो यदि वा क्षत्रियोऽसि; समुद्रनेमीश्वररूपवानसि
आचक्ष्व मे तत्त्वममित्रकर्शन; न वैश्यकर्म त्वयि विद्यते समम्
Virata uvacha
Tvam brahmano yadi va kshatriyosi; samudranemishvararupavanasi
Achakshva me tattvamamitrakarshana; na vaishyakarma tvayi vidyate samam
9.7
कस्यासि राज्ञो विषयादिहागतः; किं चापि शिल्पं तव विद्यते कृतम्
कथं त्वमस्मासु निवत्स्यसे सदा; वदस्व किं चापि तवेह वेतनम्
Kasyasi ragyo vishayadihagatah; kim chapi shilpam tava vidyate kritam
Katham tvamasmasu nivatsyase sada; vadasva kim chapi taveha vetanam
9.8
सहदेव उवाच
पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः
तस्याष्टशतसाहस्रा गवां वर्गाः शतं शताः
Sahadeva uvacha
Panchanam panduputranam jyeshtho raja yudhishthirah
Tasyashtashatasahasra gavam vargah shatam shatah
9.9
अपरे दशसाहस्रा द्विस्तावन्तस्तथापरे
तेषां गोसंख्य आसं वै तन्तिपालेति मां विदुः
Apare dashasahasra dvistavantastathapare
Tesham gosankhya asam vai tantipaleti mam viduh
9.10
भूतं भव्यं भविष्यच्च यच्च संख्यागतं क्वचित्
न मेऽस्त्यविदितं किंचित्समन्ताद्दशयोजनम्
Bhutam bhavyam bhavishyachcha yachcha sankhyagatam kvachit
Na mestyaviditam kinchitsamantaddashayojanam
9.11
गुणाः सुविदिता ह्यासन्मम तस्य महात्मनः
आसीच्च स मया तुष्टः कुरुराजो युधिष्ठिरः
Gunah suvidita hyasanmama tasya mahatmanah
Asichcha sa maya tushtah kururajo yudhishthirah
9.12
क्षिप्रं हि गावो बहुला भवन्ति; न तासु रोगो भवतीह कश्चित्
तैस्तैरुपायैर्विदितं मयैत;देतानि शिल्पानि मयि स्थितानि
Kshipram hi gavo bahula bhavanti; na tasu rogo bhavatiha kashchit
Taistairupayairviditam mayaita;detani shilpani mayi sthitani
9.13
वृषभांश्चापि जानामि राजन्पूजितलक्षणान्
येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते
Vrishabhanshchapi janami rajanpujitalakshanan
Yesham mutramupaghraya api vandhya prasuyate
9.14
विराट उवाच
शतं सहस्राणि समाहितानि; वर्णस्य वर्णस्य विनिश्चिता गुणैः
पशून्सपालान्भवते ददाम्यहं; त्वदाश्रया मे पशवो भवन्त्विह
Virata uvacha
Shatam sahasrani samahitani; varnasya varnasya vinishchita gunaih
Pashunsapalanbhavate dadamyaham; tvadashraya me pashavo bhavantviha
9.15
वैशंपायन उवाच
तथा स राज्ञोऽविदितो विशां पते; उवास तत्रैव सुखं नरेश्वरः
न चैनमन्येऽपि विदुः कथंचन; प्रादाच्च तस्मै भरणं यथेप्सितम्
Vaishampayana uvacha
Tatha sa ragyovidito visham pate; uvasa tatraiva sukham nareshvarah
Na chainamanyepi viduh kathanchana; pradachcha tasmai bharanam yathepsitam