UtshovChapter 66
66.1
विराट उवाच
यद्येष राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
कतमोऽस्यार्जुनो भ्राता भीमश्च कतमो बली
Virata uvacha
Yadyesha raja kauravyah kuntiputro yudhishthirah
Katamosyarjuno bhrata bhimashcha katamo bali
66.2
नकुलः सहदेवो वा द्रौपदी वा यशस्विनी
यदा द्यूते जिताः पार्था न प्राज्ञायन्त ते क्वचित्
Nakulah sahadevo va draupadi va yashasvini
Yada dyute jitah partha na pragyayanta te kvachit
66.3
अर्जुन उवाच
य एष बल्लवो ब्रूते सूदस्तव नराधिप
एष भीमो महाबाहुर्भीमवेगपराक्रमः
Arjuna uvacha
Ya esha ballavo brute sudastava naradhipa
Esha bhimo mahabahurbhimavegaparakramah
66.4
एष क्रोधवशान्हत्वा पर्वते गन्धमादने
सौगन्धिकानि दिव्यानि कृष्णार्थे समुपाहरत्
Esha krodhavashanhatva parvate gandhamadane
Saugandhikani divyani krishnarthe samupaharat
66.5
गन्धर्व एष वै हन्ता कीचकानां दुरात्मनाम्
व्याघ्रानृक्षान्वराहांश्च हतवान्स्त्रीपुरे तव
Gandharva esha vai hanta kichakanam duratmanam
Vyaghranrikshanvarahanshcha hatavanstripure tava
66.6
यश्चासीदश्वबन्धस्ते नकुलोऽयं परंतपः
गोसंख्यः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ महारथौ
Yashchasidashvabandhaste nakuloyam parantapah
Gosankhyah sahadevashcha madriputrau maharathau
66.7
शृङ्गारवेषाभरणौ रूपवन्तौ यशस्विनौ
नानारथसहस्राणां समर्थौ पुरुषर्षभौ
Shringaraveshabharanau rupavantau yashasvinau
Nanarathasahasranam samarthau purusharshabhau
66.8
एषा पद्मपलाशाक्षी सुमध्या चारुहासिनी
सैरन्ध्री द्रौपदी राजन्यत्कृते कीचका हताः
Esha padmapalashakshi sumadhya charuhasini
Sairandhri draupadi rajanyatkrite kichaka hatah
66.9
अर्जुनोऽहं महाराज व्यक्तं ते श्रोत्रमागतः
भीमादवरजः पार्थो यमाभ्यां चापि पूर्वजः
Arjunoham maharaja vyaktam te shrotramagatah
Bhimadavarajah partho yamabhyam chapi purvajah
66.10
उषिताः स्म महाराज सुखं तव निवेशने
अज्ञातवासमुषिता गर्भवास इव प्रजाः
Ushitah sma maharaja sukham tava niveshane
Agyatavasamushita garbhavasa iva prajah
66.11
वैशंपायन उवाच
यदार्जुनेन ते वीराः कथिताः पञ्च पाण्डवाः
तदार्जुनस्य वैराटिः कथयामास विक्रमम्
Vaishampayana uvacha
Yadarjunena te virah kathitah pancha pandavah
Tadarjunasya vairatih kathayamasa vikramam
66.12
अयं स द्विषतां मध्ये मृगाणामिव केसरी
अचरद्रथवृन्देषु निघ्नंस्तेषां वरान्वरान्
Ayam sa dvishatam madhye mriganamiva kesari
Acharadrathavrindeshu nighnanstesham varanvaran
66.13
अनेन विद्धो मातङ्गो महानेकेषुणा हतः
हिरण्यकक्ष्यः संग्रामे दन्ताभ्यामगमन्महीम्
Anena viddho matango mahanekeshuna hatah
Hiranyakakshyah sangrame dantabhyamagamanmahim
66.14
अनेन विजिता गावो जिताश्च कुरवो युधि
अस्य शङ्खप्रणादेन कर्णौ मे बधिरीकृतौ
Anena vijita gavo jitashcha kuravo yudhi
Asya shankhapranadena karnau me badhirikritau
66.15
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मत्स्यराजः प्रतापवान्
उत्तरं प्रत्युवाचेदमभिपन्नो युधिष्ठिरे
Tasya tadvachanam shrutva matsyarajah pratapavan
Uttaram pratyuvachedamabhipanno yudhishthire
66.16
प्रसादनं पाण्डवस्य प्राप्तकालं हि रोचये
उत्तरां च प्रयच्छामि पार्थाय यदि ते मतम्
Prasadanam pandavasya praptakalam hi rochaye
Uttaram cha prayachchhami parthaya yadi te matam
66.17
उत्तर उवाच
अर्च्याः पूज्याश्च मान्याश्च प्राप्तकालं च मे मतम्
पूज्यन्तां पूजनार्हाश्च महाभागाश्च पाण्डवाः
Uttara uvacha
Archyah pujyashcha manyashcha praptakalam cha me matam
Pujyantam pujanarhashcha mahabhagashcha pandavah
66.18
विराट उवाच
अहं खल्वपि संग्रामे शत्रूणां वशमागतः
मोक्षितो भीमसेनेन गावश्च विजितास्तथा
Virata uvacha
Aham khalvapi sangrame shatrunam vashamagatah
Mokshito bhimasenena gavashcha vijitastatha
66.19
एतेषां बाहुवीर्येण यदस्माकं जयो मृधे
वयं सर्वे सहामात्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
प्रसादयामो भद्रं ते सानुजं पाण्डवर्षभम्
Etesham bahuviryena yadasmakam jayo mridhe
Vayam sarve sahamatyah kuntiputram yudhishthiram
Prasadayamo bhadram te sanujam pandavarshabham
66.20
यदस्माभिरजानद्भिः किंचिदुक्तो नराधिपः
क्षन्तुमर्हति तत्सर्वं धर्मात्मा ह्येष पाण्डवः
Yadasmabhirajanadbhih kinchidukto naradhipah
Kshantumarhati tatsarvam dharmatma hyesha pandavah
66.21
वैशंपायन उवाच
ततो विराटः परमाभितुष्टः; समेत्य राज्ञा समयं चकार
राज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै; सदण्डकोशं सपुरं महात्मा
Vaishampayana uvacha
Tato viratah paramabhitushtah; sametya ragya samayam chakara
Rajyam cha sarvam visasarja tasmai; sadandakosham sapuram mahatma
66.22
पाण्डवांश्च ततः सर्वान्मत्स्यराजः प्रतापवान्
धनंजयं पुरस्कृत्य दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रवीत्
Pandavanshcha tatah sarvanmatsyarajah pratapavan
Dhananjayam puraskritya dishtya dishtyeti chabravit
66.23
समुपाघ्राय मूर्धानं संश्लिष्य च पुनः पुनः
युधिष्ठिरं च भीमं च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
Samupaghraya murdhanam sanshlishya cha punah punah
Yudhishthiram cha bhimam cha madriputrau cha pandavau
66.24
नातृप्यद्दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिः
संप्रीयमाणो राजानं युधिष्ठिरमथाब्रवीत्
Natripyaddarshane tesham virato vahinipatih
Sampriyamano rajanam yudhishthiramathabravit
66.25
दिष्ट्या भवन्तः संप्राप्ताः सर्वे कुशलिनो वनात्
दिष्ट्या च पारितं कृच्छ्रमज्ञातं वै दुरात्मभिः
Dishtya bhavantah sampraptah sarve kushalino vanat
Dishtya cha paritam krichchhramagyatam vai duratmabhih
66.26
इदं च राज्यं नः पार्था यच्चान्यद्वसु किंचन
प्रतिगृह्णन्तु तत्सर्वं कौन्तेया अविशङ्कया
Idam cha rajyam nah partha yachchanyadvasu kinchana
Pratigrihnantu tatsarvam kaunteya avishankaya
66.27
उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः
अयं ह्यौपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः
Uttaram pratigrihnatu savyasachi dhananjayah
Ayam hyaupayiko bharta tasyah purushasattamah
66.28
एवमुक्तो धर्मराजः पार्थमैक्षद्धनंजयम्
ईक्षितश्चार्जुनो भ्रात्रा मत्स्यं वचनमब्रवीत्
Evamukto dharmarajah parthamaikshaddhananjayam
Ikshitashcharjuno bhratra matsyam vachanamabravit
66.29
प्रतिगृह्णाम्यहं राजन्स्नुषां दुहितरं तव
युक्तश्चावां हि संबन्धो मत्स्यभारतसत्तमौ
Pratigrihnamyaham rajansnusham duhitaram tava
Yuktashchavam hi sambandho matsyabharatasattamau