UtshovChapter 67
67.1
विराट उवाच
किमर्थं पाण्डवश्रेष्ठ भार्यां दुहितरं मम
प्रतिग्रहीतुं नेमां त्वं मया दत्तामिहेच्छसि
Virata uvacha
Kimartham pandavashreshtha bharyam duhitaram mama
Pratigrahitum nemam tvam maya dattamihechchhasi
67.2
अर्जुन उवाच
अन्तःपुरेऽहमुषितः सदा पश्यन्सुतां तव
रहस्यं च प्रकाशं च विश्वस्ता पितृवन्मयि
Arjuna uvacha
Antahpurehamushitah sada pashyansutam tava
Rahasyam cha prakasham cha vishvasta pitrivanmayi
67.3
प्रियो बहुमतश्चाहं नर्तको गीतकोविदः
आचार्यवच्च मां नित्यं मन्यते दुहिता तव
Priyo bahumatashchaham nartako gitakovidah
Acharyavachcha mam nityam manyate duhita tava
67.4
वयःस्थया तया राजन्सह संवत्सरोषितः
अतिशङ्का भवेत्स्थाने तव लोकस्य चाभिभो
Vayahsthaya taya rajansaha sanvatsaroshitah
Atishanka bhavetsthane tava lokasya chabhibho
67.5
तस्मान्निमन्त्रये त्वाहं दुहितुः पृथिवीपते
शुद्धो जितेन्द्रियो दान्तस्तस्याः शुद्धिः कृता मया
Tasmannimantraye tvaham duhituh prithivipate
Shuddho jitendriyo dantastasyah shuddhih krita maya
67.6
स्नुषाया दुहितुर्वापि पुत्रे चात्मनि वा पुनः
अत्र शङ्कां न पश्यामि तेन शुद्धिर्भविष्यति
Snushaya duhiturvapi putre chatmani va punah
Atra shankam na pashyami tena shuddhirbhavishyati
67.7
अभिषङ्गादहं भीतो मिथ्याचारात्परंतप
स्नुषार्थमुत्तरां राजन्प्रतिगृह्णामि ते सुताम्
Abhishangadaham bhito mithyacharatparantapa
Snusharthamuttaram rajanpratigrihnami te sutam
67.8
स्वस्रीयो वासुदेवस्य साक्षाद्देवशिशुर्यथा
दयितश्चक्रहस्तस्य बाल एवास्त्रकोविदः
Svasriyo vasudevasya sakshaddevashishuryatha
Dayitashchakrahastasya bala evastrakovidah
67.9
अभिमन्युर्महाबाहुः पुत्रो मम विशां पते
जामाता तव युक्तो वै भर्ता च दुहितुस्तव
Abhimanyurmahabahuh putro mama visham pate
Jamata tava yukto vai bharta cha duhitustava
67.10
विराट उवाच
उपपन्नं कुरुश्रेष्ठे कुन्तीपुत्रे धनंजये
य एवं धर्मनित्यश्च जातज्ञानश्च पाण्डवः
Virata uvacha
Upapannam kurushreshthe kuntiputre dhananjaye
Ya evam dharmanityashcha jatagyanashcha pandavah
67.11
यत्कृत्यं मन्यसे पार्थ क्रियतां तदनन्तरम्
सर्वे कामाः समृद्धा मे संबन्धी यस्य मेऽर्जुनः
Yatkrityam manyase partha kriyatam tadanantaram
Sarve kamah samriddha me sambandhi yasya merjunah
67.12
वैशंपायन उवाच
एवं ब्रुवति राजेन्द्रे कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
अन्वजानात्स संयोगं समये मत्स्यपार्थयोः
Vaishampayana uvacha
Evam bruvati rajendre kuntiputro yudhishthirah
Anvajanatsa sanyogam samaye matsyaparthayoh
67.13
ततो मित्रेषु सर्वेषु वासुदेवे च भारत
प्रेषयामास कौन्तेयो विराटश्च महीपतिः
Tato mitreshu sarveshu vasudeve cha bharata
Preshayamasa kaunteyo viratashcha mahipatih
67.14
ततस्त्रयोदशे वर्षे निवृत्ते पञ्च पाण्डवाः
उपप्लव्ये विराटस्य समपद्यन्त सर्वशः
Tatastrayodashe varshe nivritte pancha pandavah
Upaplavye viratasya samapadyanta sarvashah
67.15
तस्मिन्वसंश्च बीभत्सुरानिनाय जनार्दनम्
आनर्तेभ्योऽपि दाशार्हानभिमन्युं च पाण्डवः
Tasminvasanshcha bibhatsuraninaya janardanam
Anartebhyopi dasharhanabhimanyum cha pandavah
67.16
काशिराजश्च शैब्यश्च प्रीयमाणौ युधिष्ठिरे
अक्षौहिणीभ्यां सहितावागतौ पृथिवीपते
Kashirajashcha shaibyashcha priyamanau yudhishthire
Akshauhinibhyam sahitavagatau prithivipate
67.17
अक्षौहिण्या च तेजस्वी यज्ञसेनो महाबलः
द्रौपद्याश्च सुता वीराः शिखण्डी चापराजितः
Akshauhinya cha tejasvi yagyaseno mahabalah
Draupadyashcha suta virah shikhandi chaparajitah
67.18
धृष्टद्युम्नश्च दुर्धर्षः सर्वशस्त्रभृतां वरः
समस्ताक्षौहिणीपाला यज्वानो भूरिदक्षिणाः
सर्वे शस्त्रास्त्रसंपन्नाः सर्वे शूरास्तनुत्यजः
Dhrishtadyumnashcha durdharshah sarvashastrabhritam varah
Samastakshauhinipala yajvano bhuridakshinah
Sarve shastrastrasampannah sarve shurastanutyajah
67.19
तानागतानभिप्रेक्ष्य मत्स्यो धर्मभृतां वरः
प्रीतोऽभवद्दुहितरं दत्त्वा तामभिमन्यवे
Tanagatanabhiprekshya matsyo dharmabhritam varah
Pritobhavadduhitaram dattva tamabhimanyave
67.20
ततः प्रत्युपयातेषु पार्थिवेषु ततस्ततः
तत्रागमद्वासुदेवो वनमाली हलायुधः
कृतवर्मा च हार्दिक्यो युयुधानश्च सात्यकिः
Tatah pratyupayateshu parthiveshu tatastatah
Tatragamadvasudevo vanamali halayudhah
Kritavarma cha hardikyo yuyudhanashcha satyakih
67.21
अनाधृष्टिस्तथाक्रूरः साम्बो निशठ एव च
अभिमन्युमुपादाय सह मात्रा परंतपाः
Anadhrishtistathakrurah sambo nishatha eva cha
Abhimanyumupadaya saha matra parantapah
67.22
इन्द्रसेनादयश्चैव रथैस्तैः सुसमाहितैः
आययुः सहिताः सर्वे परिसंवत्सरोषिताः
Indrasenadayashchaiva rathaistaih susamahitaih
Ayayuh sahitah sarve parisanvatsaroshitah
67.23
दश नागसहस्राणि हयानां च शतायुतम्
रथानामर्बुदं पूर्णं निखर्वं च पदातिनाम्
Dasha nagasahasrani hayanam cha shatayutam
Rathanamarbudam purnam nikharvam cha padatinam
67.24
वृष्ण्यन्धकाश्च बहवो भोजाश्च परमौजसः
अन्वयुर्वृष्णिशार्दूलं वासुदेवं महाद्युतिम्
Vrishnyandhakashcha bahavo bhojashcha paramaujasah
Anvayurvrishnishardulam vasudevam mahadyutim
67.25
पारिबर्हं ददौ कृष्णः पाण्डवानां महात्मनाम्
स्त्रियो रत्नानि वासांसि पृथक्पृथगनेकशः
ततो विवाहो विधिवद्ववृते मत्स्यपार्थयोः
Paribarham dadau krishnah pandavanam mahatmanam
Striyo ratnani vasansi prithakprithaganekashah
Tato vivaho vidhivadvavrite matsyaparthayoh
67.26
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च गोमुखाडम्बरास्तथा
पार्थैः संयुज्यमानस्य नेदुर्मत्स्यस्य वेश्मनि
Tatah shankhashcha bheryashcha gomukhadambarastatha
Parthaih sanyujyamanasya nedurmatsyasya veshmani
67.27
उच्चावचान्मृगाञ्जघ्नुर्मेध्यांश्च शतशः पशून्
सुरामैरेयपानानि प्रभूतान्यभ्यहारयन्
Uchchavachanmriganjaghnurmedhyanshcha shatashah pashun
Suramaireyapanani prabhutanyabhyaharayan
67.28
गायनाख्यानशीलाश्च नटा वैतालिकास्तथा
स्तुवन्तस्तानुपातिष्ठन्सूताश्च सह मागधैः
Gayanakhyanashilashcha nata vaitalikastatha
Stuvantastanupatishthansutashcha saha magadhaih
67.29
सुदेष्णां च पुरस्कृत्य मत्स्यानां च वरस्त्रियः
आजग्मुश्चारुसर्वाङ्ग्यः सुमृष्टमणिकुण्डलाः
Sudeshnam cha puraskritya matsyanam cha varastriyah
Ajagmushcharusarvangyah sumrishtamanikundalah
67.30
वर्णोपपन्नास्ता नार्यो रूपवत्यः स्वलंकृताः
सर्वाश्चाभ्यभवत्कृष्णा रूपेण यशसा श्रिया
Varnopapannasta naryo rupavatyah svalankritah
Sarvashchabhyabhavatkrishna rupena yashasa shriya
67.31
परिवार्योत्तरां तास्तु राजपुत्रीमलंकृताम्
सुतामिव महेन्द्रस्य पुरस्कृत्योपतस्थिरे
Parivaryottaram tastu rajaputrimalankritam
Sutamiva mahendrasya puraskrityopatasthire
67.32
तां प्रत्यगृह्णात्कौन्तेयः सुतस्यार्थे धनंजयः
सौभद्रस्यानवद्याङ्गीं विराटतनयां तदा
Tam pratyagrihnatkaunteyah sutasyarthe dhananjayah
Saubhadrasyanavadyangim viratatanayam tada
67.33
तत्रातिष्ठन्महाराजो रूपमिन्द्रस्य धारयन्
स्नुषां तां प्रतिजग्राह कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
Tatratishthanmaharajo rupamindrasya dharayan
Snusham tam pratijagraha kuntiputro yudhishthirah
67.34
प्रतिगृह्य च तां पार्थः पुरस्कृत्य जनार्दनम्
विवाहं कारयामास सौभद्रस्य महात्मनः
Pratigrihya cha tam parthah puraskritya janardanam
Vivaham karayamasa saubhadrasya mahatmanah
67.35
तस्मै सप्त सहस्राणि हयानां वातरंहसाम्
द्वे च नागशते मुख्ये प्रादाद्बहु धनं तदा
Tasmai sapta sahasrani hayanam vataranhasam
Dve cha nagashate mukhye pradadbahu dhanam tada
67.36
कृते विवाहे तु तदा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं यदुपाहरदच्युतः
Krite vivahe tu tada dharmaputro yudhishthirah
Brahmanebhyo dadau vittam yadupaharadachyutah
67.37
गोसहस्राणि रत्नानि वस्त्राणि विविधानि च
भूषणानि च मुख्यानि यानानि शयनानि च
Gosahasrani ratnani vastrani vividhani cha
Bhushanani cha mukhyani yanani shayanani cha
67.38
तन्महोत्सवसंकाशं हृष्टपुष्टजनावृतम्
नगरं मत्स्यराजस्य शुशुभे भरतर्षभ
Tanmahotsavasankasham hrishtapushtajanavritam
Nagaram matsyarajasya shushubhe bharatarshabha