UtshovChapter 56
56.1
वैशंपायन उवाच
ततो वैकर्तनं जित्वा पार्थो वैराटिमब्रवीत्
एतन्मां प्रापयानीकं यत्र तालो हिरण्मयः
Vaishampayana uvacha
Tato vaikartanam jitva partho vairatimabravit
Etanmam prapayanikam yatra talo hiranmayah
56.2
अत्र शांतनवो भीष्मो रथेऽस्माकं पितामहः
काङ्क्षमाणो मया युद्धं तिष्ठत्यमरदर्शनः
आदास्याम्यहमेतस्य धनुर्ज्यामपि चाहवे
Atra shantanavo bhishmo rathesmakam pitamahah
Kankshamano maya yuddham tishthatyamaradarshanah
Adasyamyahametasya dhanurjyamapi chahave
56.3
अस्यन्तं दिव्यमस्त्रं मां चित्रमद्य निशामय
शतह्रदामिवायान्तीं स्तनयित्नोरिवाम्बरे
Asyantam divyamastram mam chitramadya nishamaya
Shatahradamivayantim stanayitnorivambare
56.4
सुवर्णपृष्ठं गाण्डीवं द्रक्ष्यन्ति कुरवो मम
दक्षिणेनाथ वामेन कतरेण स्विदस्यति
इति मां संगताः सर्वे तर्कयिष्यन्ति शत्रवः
Suvarnaprishtham gandivam drakshyanti kuravo mama
Dakshinenatha vamena katarena svidasyati
Iti mam sangatah sarve tarkayishyanti shatravah
56.5
शोणितोदां रथावर्तां नागनक्रां दुरत्ययाम्
नदीं प्रस्यन्दयिष्यामि परलोकप्रवाहिनीम्
Shonitodam rathavartam naganakram duratyayam
Nadim prasyandayishyami paralokapravahinim
56.6
पाणिपादशिरःपृष्ठबाहुशाखानिरन्तरम्
वनं कुरूणां छेत्स्यामि भल्लैः संनतपर्वभिः
Panipadashirahprishthabahushakhanirantaram
Vanam kurunam chhetsyami bhallaih sannataparvabhih
56.7
जयतः कौरवीं सेनामेकस्य मम धन्विनः
शतं मार्गा भविष्यन्ति पावकस्येव कानने
मया चक्रमिवाविद्धं सैन्यं द्रक्ष्यसि केवलम्
Jayatah kauravim senamekasya mama dhanvinah
Shatam marga bhavishyanti pavakasyeva kanane
Maya chakramivaviddham sainyam drakshyasi kevalam
56.8
असंभ्रान्तो रथे तिष्ठ समेषु विषमेषु च
दिवमावृत्य तिष्ठन्तं गिरिं भेत्स्यामि धारिभिः
Asambhranto rathe tishtha sameshu vishameshu cha
Divamavritya tishthantam girim bhetsyami dharibhih
56.9
अहमिन्द्रस्य वचनात्संग्रामेऽभ्यहनं पुरा
पौलोमान्कालखञ्जांश्च सहस्राणि शतानि च
Ahamindrasya vachanatsangramebhyahanam pura
Paulomankalakhanjanshcha sahasrani shatani cha
56.10
अहमिन्द्राद्दृढां मुष्टिं ब्रह्मणः कृतहस्तताम्
प्रगाढं तुमुलं चित्रमतिविद्धं प्रजापतेः
Ahamindraddridham mushtim brahmanah kritahastatam
Pragadham tumulam chitramatividdham prajapateh
56.11
अहं पारे समुद्रस्य हिरण्यपुरमारुजम्
जित्वा षष्टिसहस्राणि रथिनामुग्रधन्विनाम्
Aham pare samudrasya hiranyapuramarujam
Jitva shashtisahasrani rathinamugradhanvinam
56.12
ध्वजवृक्षं पत्तितृणं रथसिंहगणायुतम्
वनमादीपयिष्यामि कुरूणामस्त्रतेजसा
Dhvajavriksham pattitrinam rathasinhaganayutam
Vanamadipayishyami kurunamastratejasa
56.13
तानहं रथनीडेभ्यः शरैः संनतपर्वभिः
एकः संकालयिष्यामि वज्रपाणिरिवासुरान्
Tanaham rathanidebhyah sharaih sannataparvabhih
Ekah sankalayishyami vajrapanirivasuran
56.14
रौद्रं रुद्रादहं ह्यस्त्रं वारुणं वरुणादपि
अस्त्रमाग्नेयमग्नेश्च वायव्यं मातरिश्वनः
वज्रादीनि तथास्त्राणि शक्रादहमवाप्तवान्
Raudram rudradaham hyastram varunam varunadapi
Astramagneyamagneshcha vayavyam matarishvanah
Vajradini tathastrani shakradahamavaptavan
56.15
धार्तराष्ट्रवनं घोरं नरसिंहाभिरक्षितम्
अहमुत्पाटयिष्यामि वैराटे व्येतु ते भयम्
Dhartarashtravanam ghoram narasinhabhirakshitam
Ahamutpatayishyami vairate vyetu te bhayam
56.16
एवमाश्वासितस्तेन वैराटिः सव्यसाचिना
व्यगाहत रथानीकं भीमं भीष्मस्य धीमतः
Evamashvasitastena vairatih savyasachina
Vyagahata rathanikam bhimam bhishmasya dhimatah
56.17
तमायान्तं महाबाहुं जिगीषन्तं रणे परान्
अभ्यवारयदव्यग्रः क्रूरकर्मा धनंजयम्
Tamayantam mahabahum jigishantam rane paran
Abhyavarayadavyagrah krurakarma dhananjayam
56.18
तं चित्रमाल्याभरणाः कृतविद्या मनस्विनः
आगच्छन्भीमधन्वानं मौर्वीं पर्यस्य बाहुभिः
Tam chitramalyabharanah kritavidya manasvinah
Agachchhanbhimadhanvanam maurvim paryasya bahubhih
56.19
दुःशासनो विकर्णश्च दुःसहोऽथ विविंशतिः
आगत्य भीमधन्वानं बीभत्सुं पर्यवारयन्
Duhshasano vikarnashcha duhsahotha vivinshatih
Agatya bhimadhanvanam bibhatsum paryavarayan
56.20
दुःशासनस्तु भल्लेन विद्ध्वा वैराटिमुत्तरम्
द्वितीयेनार्जुनं वीरः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
Duhshasanastu bhallena viddhva vairatimuttaram
Dvitiyenarjunam virah pratyavidhyatstanantare
56.21
तस्य जिष्णुरुपावृत्य पृथुधारेण कार्मुकम्
चकर्त गार्ध्रपत्रेण जातरूपपरिष्कृतम्
Tasya jishnurupavritya prithudharena karmukam
Chakarta gardhrapatrena jatarupaparishkritam
56.22
अथैनं पञ्चभिः पश्चात्प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
सोऽपयातो रणं हित्वा पार्थबाणप्रपीडितः
Athainam panchabhih pashchatpratyavidhyatstanantare
Sopayato ranam hitva parthabanaprapiditah
56.23
तं विकर्णः शरैस्तीक्ष्णैर्गार्ध्रपत्रैरजिह्मगैः
विव्याध परवीरघ्नमर्जुनं धृतराष्ट्रजः
Tam vikarnah sharaistikshnairgardhrapatrairajihmagaih
Vivyadha paraviraghnamarjunam dhritarashtrajah
56.24
ततस्तमपि कौन्तेयः शरेणानतपर्वणा
ललाटेऽभ्यहनत्तूर्णं स विद्धः प्रापतद्रथात्
Tatastamapi kaunteyah sharenanataparvana
Lalatebhyahanatturnam sa viddhah prapatadrathat
56.25
ततः पार्थमभिद्रुत्य दुःसहः सविविंशतिः
अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्णैः परीप्सन्भ्रातरं रणे
Tatah parthamabhidrutya duhsahah savivinshatih
Avakirachchharaistikshnaih paripsanbhrataram rane
56.26
तावुभौ गार्ध्रपत्राभ्यां निशिताभ्यां धनंजयः
विद्ध्वा युगपदव्यग्रस्तयोर्वाहानसूदयत्
Tavubhau gardhrapatrabhyam nishitabhyam dhananjayah
Viddhva yugapadavyagrastayorvahanasudayat
56.27
तौ हताश्वौ विविद्धाङ्गौ धृतराष्ट्रात्मजावुभौ
अभिपत्य रथैरन्यैरपनीतौ पदानुगैः
Tau hatashvau vividdhangau dhritarashtratmajavubhau
Abhipatya rathairanyairapanitau padanugaih
56.28
सर्वा दिशश्चाभ्यपतद्बीभत्सुरपराजितः
किरीटमाली कौन्तेयो लब्धलक्षो महाबलः
Sarva dishashchabhyapatadbibhatsuraparajitah
Kiritamali kaunteyo labdhalaksho mahabalah