UtshovChapter 54
54.1
वैशंपायन उवाच
तं पार्थः प्रतिजग्राह वायुवेगमिवोद्धतम्
शरजालेन महता वर्षमाणमिवाम्बुदम्
Vaishampayana uvacha
Tam parthah pratijagraha vayuvegamivoddhatam
Sharajalena mahata varshamanamivambudam
54.2
तयोर्देवासुरसमः संनिपातो महानभूत्
किरतोः शरजालानि वृत्रवासवयोरिव
Tayordevasurasamah sannipato mahanabhut
Kiratoh sharajalani vritravasavayoriva
54.3
न स्म सूर्यस्तदा भाति न च वाति समीरणः
शरगाढे कृते व्योम्नि छायाभूते समन्ततः
Na sma suryastada bhati na cha vati samiranah
Sharagadhe krite vyomni chhayabhute samantatah
54.4
महांश्चटचटाशब्दो योधयोर्हन्यमानयोः
दह्यतामिव वेणूनामासीत्परपुरंजय
Mahanshchatachatashabdo yodhayorhanyamanayoh
Dahyatamiva venunamasitparapuranjaya
54.5
हयानस्यार्जुनः सर्वान्कृतवानल्पजीवितान्
स राजन्न प्रजानाति दिशं कांचन मोहितः
Hayanasyarjunah sarvankritavanalpajivitan
Sa rajanna prajanati disham kanchana mohitah
54.6
ततो द्रौणिर्महावीर्यः पार्थस्य विचरिष्यतः
विवरं सूक्ष्ममालोक्य ज्यां चिच्छेद क्षुरेण ह
तदस्यापूजयन्देवाः कर्म दृष्ट्वातिमानुषम्
Tato draunirmahaviryah parthasya vicharishyatah
Vivaram sukshmamalokya jyam chichchheda kshurena ha
Tadasyapujayandevah karma drishtvatimanusham
54.7
ततो द्रौणिर्धनूंष्यष्टौ व्यपक्रम्य नरर्षभम्
पुनरभ्याहनत्पार्थं हृदये कङ्कपत्रिभिः
Tato draunirdhanunshyashtau vyapakramya nararshabham
Punarabhyahanatpartham hridaye kankapatribhih
54.8
ततः पार्थो महाबाहुः प्रहस्य स्वनवत्तदा
योजयामास नवया मौर्व्या गाण्डीवमोजसा
Tatah partho mahabahuh prahasya svanavattada
Yojayamasa navaya maurvya gandivamojasa
54.9
ततोऽर्धचन्द्रमावृत्य तेन पार्थः समागमत्
वारणेनेव मत्तेन मत्तो वारणयूथपः
Tatordhachandramavritya tena parthah samagamat
Varaneneva mattena matto varanayuthapah
54.10
ततः प्रववृते युद्धं पृथिव्यामेकवीरयोः
रणमध्ये द्वयोरेव सुमहल्लोमहर्षणम्
Tatah pravavrite yuddham prithivyamekavirayoh
Ranamadhye dvayoreva sumahallomaharshanam
54.11
तौ वीरौ कुरवः सर्वे ददृशुर्विस्मयान्विताः
युध्यमानौ महात्मानौ यूथपाविव संगतौ
Tau virau kuravah sarve dadrishurvismayanvitah
Yudhyamanau mahatmanau yuthapaviva sangatau
54.12
तौ समाजघ्नतुर्वीरावन्योन्यं पुरुषर्षभौ
शरैराशीविषाकारैर्ज्वलद्भिरिव पन्नगैः
Tau samajaghnaturviravanyonyam purusharshabhau
Sharairashivishakarairjvaladbhiriva pannagaih
54.13
अक्षय्याविषुधी दिव्यौ पाण्डवस्य महात्मनः
तेन पार्थो रणे शूरस्तस्थौ गिरिरिवाचलः
Akshayyavishudhi divyau pandavasya mahatmanah
Tena partho rane shurastasthau giririvachalah
54.14
अश्वत्थाम्नः पुनर्बाणाः क्षिप्रमभ्यस्यतो रणे
जग्मुः परिक्षयं शीघ्रमभूत्तेनाधिकोऽर्जुनः
Ashvatthamnah punarbanah kshipramabhyasyato rane
Jagmuh parikshayam shighramabhuttenadhikorjunah
54.15
ततः कर्णो महच्चापं विकृष्याभ्यधिकं रुषा
अवाक्षिपत्ततः शब्दो हाहाकारो महानभूत्
Tatah karno mahachchapam vikrishyabhyadhikam rusha
Avakshipattatah shabdo hahakaro mahanabhut
54.16
तत्र चक्षुर्दधे पार्थो यत्र विस्फार्यते धनुः
ददर्श तत्र राधेयं तस्य कोपोऽत्यवीवृधत्
Tatra chakshurdadhe partho yatra vispharyate dhanuh
Dadarsha tatra radheyam tasya kopotyavivridhat
54.17
स रोषवशमापन्नः कर्णमेव जिघांसया
अवैक्षत विवृत्ताभ्यां नेत्राभ्यां कुरुपुंगवः
Sa roshavashamapannah karnameva jighansaya
Avaikshata vivrittabhyam netrabhyam kurupungavah
54.18
तथा तु विमुखे पार्थे द्रोणपुत्रस्य सायकान्
त्वरिताः पुरुषा राजन्नुपाजह्रुः सहस्रशः
Tatha tu vimukhe parthe dronaputrasya sayakan
Tvaritah purusha rajannupajahruh sahasrashah
54.19
उत्सृज्य च महाबाहुर्द्रोणपुत्रं धनंजयः
अभिदुद्राव सहसा कर्णमेव सपत्नजित्
Utsrijya cha mahabahurdronaputram dhananjayah
Abhidudrava sahasa karnameva sapatnajit
54.20
तमभिद्रुत्य कौन्तेयः क्रोधसंरक्तलोचनः
कामयन्द्वैरथे युद्धमिदं वचनमब्रवीत्
Tamabhidrutya kaunteyah krodhasanraktalochanah
Kamayandvairathe yuddhamidam vachanamabravit