UtshovChapter 41
41.1
वैशंपायन उवाच
उत्तरं सारथिं कृत्वा शमीं कृत्वा प्रदक्षिणम्
आयुधं सर्वमादाय ततः प्रायाद्धनंजयः
Vaishampayana uvacha
Uttaram sarathim kritva shamim kritva pradakshinam
Ayudham sarvamadaya tatah prayaddhananjayah
41.2
ध्वजं सिंहं रथात्तस्मादपनीय महारथः
प्रणिधाय शमीमूले प्रायादुत्तरसारथिः
Dhvajam sinham rathattasmadapaniya maharathah
Pranidhaya shamimule prayaduttarasarathih
41.3
दैवीं मायां रथे युक्त्वा विहितां विश्वकर्मणा
काञ्चनं सिंहलाङ्गूलं ध्वजं वानरलक्षणम्
Daivim mayam rathe yuktva vihitam vishvakarmana
Kanchanam sinhalangulam dhvajam vanaralakshanam
41.4
मनसा चिन्तयामास प्रसादं पावकस्य च
स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा ध्वजे भूतान्यचोदयत्
Manasa chintayamasa prasadam pavakasya cha
Sa cha tachchintitam gyatva dhvaje bhutanyachodayat
41.5
सपताकं विचित्राङ्गं सोपासङ्गं महारथः
रथमास्थाय बीभत्सुः कौन्तेयः श्वेतवाहनः
Sapatakam vichitrangam sopasangam maharathah
Rathamasthaya bibhatsuh kaunteyah shvetavahanah
41.6
बद्धासिः सतनुत्राणः प्रगृहीतशरासनः
ततः प्रायादुदीचीं स कपिप्रवरकेतनः
Baddhasih satanutranah pragrihitasharasanah
Tatah prayadudichim sa kapipravaraketanah
41.7
स्वनवन्तं महाशङ्खं बलवानरिमर्दनः
प्राधमद्बलमास्थाय द्विषतां लोमहर्षणम्
Svanavantam mahashankham balavanarimardanah
Pradhamadbalamasthaya dvishatam lomaharshanam
41.8
ततस्ते जवना धुर्या जानुभ्यामगमन्महीम्
उत्तरश्चापि संत्रस्तो रथोपस्थ उपाविशत्
Tataste javana dhurya janubhyamagamanmahim
Uttarashchapi santrasto rathopastha upavishat
41.9
संस्थाप्य चाश्वान्कौन्तेयः समुद्यम्य च रश्मिभिः
उत्तरं च परिष्वज्य समाश्वासयदर्जुनः
Sansthapya chashvankaunteyah samudyamya cha rashmibhih
Uttaram cha parishvajya samashvasayadarjunah
41.10
मा भैस्त्वं राजपुत्राग्र्य क्षत्रियोऽसि परंतप
कथं पुरुषशार्दूल शत्रुमध्ये विषीदसि
Ma bhaistvam rajaputragrya kshatriyosi parantapa
Katham purushashardula shatrumadhye vishidasi
41.11
श्रुतास्ते शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च पुष्कलाः
कुञ्जराणां च नदतां व्यूढानीकेषु तिष्ठताम्
Shrutaste shankhashabdashcha bherishabdashcha pushkalah
Kunjaranam cha nadatam vyudhanikeshu tishthatam
41.12
स त्वं कथमिहानेन शङ्खशब्देन भीषितः
विषण्णरूपो वित्रस्तः पुरुषः प्राकृतो यथा
Sa tvam kathamihanena shankhashabdena bhishitah
Vishannarupo vitrastah purushah prakrito yatha
41.13
उत्तर उवाच
श्रुता मे शङ्खशब्दाश्च भेरीशब्दाश्च पुष्कलाः
कुञ्जराणां च निनदा व्यूढानीकेषु तिष्ठताम्
Uttara uvacha
Shruta me shankhashabdashcha bherishabdashcha pushkalah
Kunjaranam cha ninada vyudhanikeshu tishthatam
41.14
नैवंविधः शङ्खशब्दः पुरा जातु मया श्रुतः
ध्वजस्य चापि रूपं मे दृष्टपूर्वं न हीदृशम्
धनुषश्चैव निर्घोषः श्रुतपूर्वो न मे क्वचित्
Naivanvidhah shankhashabdah pura jatu maya shrutah
Dhvajasya chapi rupam me drishtapurvam na hidrisham
Dhanushashchaiva nirghoshah shrutapurvo na me kvachit
41.15
अस्य शङ्खस्य शब्देन धनुषो निस्वनेन च
रथस्य च निनादेन मनो मुह्यति मे भृशम्
Asya shankhasya shabdena dhanusho nisvanena cha
Rathasya cha ninadena mano muhyati me bhrisham
41.16
व्याकुलाश्च दिशः सर्वा हृदयं व्यथतीव मे
ध्वजेन पिहिताः सर्वा दिशो न प्रतिभान्ति मे
गाण्डीवस्य च शब्देन कर्णौ मे बधिरीकृतौ
Vyakulashcha dishah sarva hridayam vyathativa me
Dhvajena pihitah sarva disho na pratibhanti me
Gandivasya cha shabdena karnau me badhirikritau
41.17
अर्जुन उवाच
एकान्ते रथमास्थाय पद्भ्यां त्वमवपीडय
दृढं च रश्मीन्संयच्छ शङ्खं ध्मास्याम्यहं पुनः
Arjuna uvacha
Ekante rathamasthaya padbhyam tvamavapidaya
Dridham cha rashminsanyachchha shankham dhmasyamyaham punah
41.18
वैशंपायन उवाच
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च
गाण्डीवस्य च घोषेण पृथिवी समकम्पत
Vaishampayana uvacha
Tasya shankhasya shabdena rathanemisvanena cha
Gandivasya cha ghoshena prithivi samakampata
41.19
द्रोण उवाच
यथा रथस्य निर्घोषो यथा शङ्ख उदीर्यते
कम्पते च यथा भूमिर्नैषोऽन्यः सव्यसाचिनः
Drona uvacha
Yatha rathasya nirghosho yatha shankha udiryate
Kampate cha yatha bhumirnaishonyah savyasachinah
41.20
शस्त्राणि न प्रकाशन्ते न प्रहृष्यन्ति वाजिनः
अग्नयश्च न भासन्ते समिद्धास्तन्न शोभनम्
Shastrani na prakashante na prahrishyanti vajinah
Agnayashcha na bhasante samiddhastanna shobhanam
41.21
प्रत्यादित्यं च नः सर्वे मृगा घोरप्रवादिनः
ध्वजेषु च निलीयन्ते वायसास्तन्न शोभनम्
शकुनाश्चापसव्या नो वेदयन्ति महद्भयम्
Pratyadityam cha nah sarve mriga ghorapravadinah
Dhvajeshu cha niliyante vayasastanna shobhanam
Shakunashchapasavya no vedayanti mahadbhayam
41.22
गोमायुरेष सेनाया रुवन्मध्येऽनुधावति
अनाहतश्च निष्क्रान्तो महद्वेदयते भयम्
भवतां रोमकूपाणि प्रहृष्टान्युपलक्षये
Gomayuresha senaya ruvanmadhyenudhavati
Anahatashcha nishkranto mahadvedayate bhayam
Bhavatam romakupani prahrishtanyupalakshaye
41.23
पराभूता च वः सेना न कश्चिद्योद्धुमिच्छति
विवर्णमुखभूयिष्ठाः सर्वे योधा विचेतसः
गाः संप्रस्थाप्य तिष्ठामो व्यूढानीकाः प्रहारिणः
Parabhuta cha vah sena na kashchidyoddhumichchhati
Vivarnamukhabhuyishthah sarve yodha vichetasah
Gah samprasthapya tishthamo vyudhanikah praharinah