UtshovChapter 29
29.1
वैशंपायन उवाच
अथ राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः
प्राप्तकालमिदं वाक्यमुवाच त्वरितो भृशम्
Vaishampayana uvacha
Atha raja trigartanam susharma rathayuthapah
Praptakalamidam vakyamuvacha tvarito bhrisham
29.2
असकृन्निकृतः पूर्वं मत्स्यैः साल्वेयकैः सह
सूतेन चैव मत्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः
Asakrinnikritah purvam matsyaih salveyakaih saha
Sutena chaiva matsyasya kichakena punah punah
29.3
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो
स कर्णमभ्युदीक्ष्याथ दुर्योधनमभाषत
Badhito bandhubhih sardham baladbalavata vibho
Sa karnamabhyudikshyatha duryodhanamabhashata
29.4
असकृन्मत्स्यराज्ञा मे राष्ट्रं बाधितमोजसा
प्रणेता कीचकश्चास्य बलवानभवत्पुरा
Asakrinmatsyaragya me rashtram badhitamojasa
Praneta kichakashchasya balavanabhavatpura
29.5
क्रूरोऽमर्षी स दुष्टात्मा भुवि प्रख्यातविक्रमः
निहतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसवान्
Kruromarshi sa dushtatma bhuvi prakhyatavikramah
Nihatastatra gandharvaih papakarma nrishansavan
29.6
तस्मिंश्च निहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः
Tasminshcha nihate rajanhinadarpo nirashrayah
Bhavishyati nirutsaho virata iti me matih
29.7
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचतेऽनघ
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः
Tatra yatra mama mata yadi te rochatenagha
Kauravanam cha sarvesham karnasya cha mahatmanah
29.8
एतत्प्राप्तमहं मन्ये कार्यमात्ययिकं हितम्
राष्ट्रं तस्याभियात्वाशु बहुधान्यसमाकुलम्
Etatpraptamaham manye karyamatyayikam hitam
Rashtram tasyabhiyatvashu bahudhanyasamakulam
29.9
आददामोऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः
Adadamosya ratnani vividhani vasuni cha
Gramanrashtrani va tasya harishyamo vibhagashah
29.10
अथ वा गोसहस्राणि बहूनि च शुभानि च
विविधानि हरिष्यामः प्रतिपीड्य पुरं बलात्
Atha va gosahasrani bahuni cha shubhani cha
Vividhani harishyamah pratipidya puram balat
29.11
कौरवैः सह संगम्य त्रिगर्तैश्च विशां पते
गास्तस्यापहरामाशु सह सर्वैः सुसंहताः
Kauravaih saha sangamya trigartaishcha visham pate
Gastasyapaharamashu saha sarvaih susanhatah
29.12
संधिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमोऽस्य पौरुषम्
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशमन्वानयामहे
Sandhim va tena kritva tu nibadhnimosya paurusham
Hatva chasya chamum kritsnam vashamanvanayamahe
29.13
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम्
भवतो बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः
Tam vashe nyayatah kritva sukham vatsyamahe vayam
Bhavato balavriddhishcha bhavishyati na sanshayah
29.14
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानमब्रवीत्
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालं हितं च नः
Tachchhrutva vachanam tasya karno rajanamabravit
Suktam susharmana vakyam praptakalam hitam cha nah
29.15
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीम्
विभज्य चाप्यनीकानि यथा वा मन्यसेऽनघ
Tasmatkshipram viniryamo yojayitva varuthinim
Vibhajya chapyanikani yatha va manyasenagha
29.16
प्रज्ञावान्कुरुवृद्धोऽयं सर्वेषां नः पितामहः
आचार्यश्च तथा द्रोणः कृपः शारद्वतस्तथा
Pragyavankuruvriddhoyam sarvesham nah pitamahah
Acharyashcha tatha dronah kripah sharadvatastatha
29.17
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम्
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपतेः
Manyante te yatha sarve tatha yatra vidhiyatam
Sammantrya chashu gachchhamah sadhanartham mahipateh
29.18
किं च नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः
अत्यर्थं वा प्रनष्टास्ते प्राप्ता वापि यमक्षयम्
Kim cha nah pandavaih karyam hinarthabalapaurushaih
Atyartham va pranashtaste prapta vapi yamakshayam
29.19
यामो राजन्ननुद्विग्ना विराटविषयं वयम्
आदास्यामो हि गास्तस्य विविधानि वसूनि च
Yamo rajannanudvigna viratavishayam vayam
Adasyamo hi gastasya vividhani vasuni cha
29.20
ततो दुर्योधनो राजा वाक्यमादाय तस्य तत्
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रमाज्ञापयत्स्वयम्
Tato duryodhano raja vakyamadaya tasya tat
Vaikartanasya karnasya kshipramagyapayatsvayam
29.21
शासने नित्यसंयुक्तं दुःशासनमनन्तरम्
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम्
Shasane nityasanyuktam duhshasanamanantaram
Saha vriddhaistu sammantrya kshipram yojaya vahinim
29.22
यथोद्देशं च गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः
Yathoddesham cha gachchhamah sahitah sarvakauravaih
Susharma tu yathoddishtam desham yatu maharathah
29.23
त्रिगर्तैः सहितो राजा समग्रबलवाहनः
प्रागेव हि सुसंवीतो मत्स्यस्य विषयं प्रति
Trigartaih sahito raja samagrabalavahanah
Prageva hi susanvito matsyasya vishayam prati
29.24
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरम्
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहताः
Jaghanyato vayam tatra yasyamo divasantaram
Vishayam matsyarajasya susamriddham susanhatah
29.25
ते यात्वा सहसा तत्र विराटनगरं प्रति
क्षिप्रं गोपान्समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम्
Te yatva sahasa tatra viratanagaram prati
Kshipram gopansamasadya grihnantu vipulam dhanam
29.26
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च
वयमपि निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा वरूथिनीम्
Gavam shatasahasrani shrimanti gunavanti cha
Vayamapi nigrihnimo dvidha kritva varuthinim
29.27
स स्म गत्वा यथोद्दिष्टां दिशं वह्नेर्महीपतिः
आदत्त गाः सुशर्माथ घर्मपक्षस्य सप्तमीम्
Sa sma gatva yathoddishtam disham vahnermahipatih
Adatta gah susharmatha gharmapakshasya saptamim
29.28
अपरं दिवसं सर्वे राजन्संभूय कौरवाः
अष्टम्यां तान्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः
Aparam divasam sarve rajansambhuya kauravah
Ashtamyam tanyagrihnanta gokulani sahasrashah