UtshovChapter 23
23.1
वैशंपायन उवाच
ते दृष्ट्वा निहतान्सूतान्राज्ञे गत्वा न्यवेदयन्
गन्धर्वैर्निहता राजन्सूतपुत्राः परःशताः
Vaishampayana uvacha
Te drishtva nihatansutanragye gatva nyavedayan
Gandharvairnihata rajansutaputrah parahshatah
23.2
यथा वज्रेण वै दीर्णं पर्वतस्य महच्छिरः
विनिकीर्णं प्रदृश्येत तथा सूता महीतले
Yatha vajrena vai dirnam parvatasya mahachchhirah
Vinikirnam pradrishyeta tatha suta mahitale
23.3
सैरन्ध्री च विमुक्तासौ पुनरायाति ते गृहम्
सर्वं संशयितं राजन्नगरं ते भविष्यति
Sairandhri cha vimuktasau punarayati te griham
Sarvam sanshayitam rajannagaram te bhavishyati
23.4
तथारूपा हि सैरन्ध्री गन्धर्वाश्च महाबलाः
पुंसामिष्टश्च विषयो मैथुनाय न संशयः
Tatharupa hi sairandhri gandharvashcha mahabalah
Punsamishtashcha vishayo maithunaya na sanshayah
23.5
यथा सैरन्ध्रिवेषेण न ते राजन्निदं पुरम्
विनाशमेति वै क्षिप्रं तथा नीतिर्विधीयताम्
Yatha sairandhriveshena na te rajannidam puram
Vinashameti vai kshipram tatha nitirvidhiyatam
23.6
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा विराटो वाहिनीपतिः
अब्रवीत्क्रियतामेषां सूतानां परमक्रिया
Tesham tadvachanam shrutva virato vahinipatih
Abravitkriyatamesham sutanam paramakriya
23.7
एकस्मिन्नेव ते सर्वे सुसमिद्धे हुताशने
दह्यन्तां कीचकाः शीघ्रं रत्नैर्गन्धैश्च सर्वशः
Ekasminneva te sarve susamiddhe hutashane
Dahyantam kichakah shighram ratnairgandhaishcha sarvashah
23.8
सुदेष्णां चाब्रवीद्राजा महिषीं जातसाध्वसः
सैरन्ध्रीमागतां ब्रूया ममैव वचनादिदम्
Sudeshnam chabravidraja mahishim jatasadhvasah
Sairandhrimagatam bruya mamaiva vachanadidam
23.9
गच्छ सैरन्ध्रि भद्रं ते यथाकामं चराबले
बिभेति राजा सुश्रोणि गन्धर्वेभ्यः पराभवात्
Gachchha sairandhri bhadram te yathakamam charabale
Bibheti raja sushroni gandharvebhyah parabhavat
23.10
न हि तामुत्सहे वक्तुं स्वयं गन्धर्वरक्षिताम्
स्त्रियस्त्वदोषास्तां वक्तुमतस्त्वां प्रब्रवीम्यहम्
Na hi tamutsahe vaktum svayam gandharvarakshitam
Striyastvadoshastam vaktumatastvam prabravimyaham
23.11
अथ मुक्ता भयात्कृष्णा सूतपुत्रान्निरस्य च
मोक्षिता भीमसेनेन जगाम नगरं प्रति
Atha mukta bhayatkrishna sutaputrannirasya cha
Mokshita bhimasenena jagama nagaram prati
23.12
त्रासितेव मृगी बाला शार्दूलेन मनस्विनी
गात्राणि वाससी चैव प्रक्षाल्य सलिलेन सा
Trasiteva mrigi bala shardulena manasvini
Gatrani vasasi chaiva prakshalya salilena sa
23.13
तां दृष्ट्वा पुरुषा राजन्प्राद्रवन्त दिशो दश
गन्धर्वाणां भयत्रस्ताः केचिद्दृष्टीर्न्यमीलयन्
Tam drishtva purusha rajanpradravanta disho dasha
Gandharvanam bhayatrastah kechiddrishtirnyamilayan
23.14
ततो महानसद्वारि भीमसेनमवस्थितम्
ददर्श राजन्पाञ्चाली यथा मत्तं महाद्विपम्
Tato mahanasadvari bhimasenamavasthitam
Dadarsha rajanpanchali yatha mattam mahadvipam
23.15
तं विस्मयन्ती शनकैः संज्ञाभिरिदमब्रवीत्
गन्धर्वराजाय नमो येनास्मि परिमोचिता
Tam vismayanti shanakaih sangyabhiridamabravit
Gandharvarajaya namo yenasmi parimochita
23.16
भीमसेन उवाच
ये यस्या विचरन्तीह पुरुषा वशवर्तिनः
तस्यास्ते वचनं श्रुत्वा अनृणा विचरन्त्युत
Bhimasena uvacha
Ye yasya vicharantiha purusha vashavartinah
Tasyaste vachanam shrutva anrina vicharantyuta
23.17
वैशंपायन उवाच
ततः सा नर्तनागारे धनंजयमपश्यत
राज्ञः कन्या विराटस्य नर्तयानं महाभुजम्
Vaishampayana uvacha
Tatah sa nartanagare dhananjayamapashyata
Ragyah kanya viratasya nartayanam mahabhujam
23.18
ततस्ता नर्तनागाराद्विनिष्क्रम्य सहार्जुनाः
कन्या ददृशुरायान्तीं कृष्णां क्लिष्टामनागसम्
Tatasta nartanagaradvinishkramya saharjunah
Kanya dadrishurayantim krishnam klishtamanagasam
23.19
कन्या ऊचुः
दिष्ट्या सैरन्ध्रि मुक्तासि दिष्ट्यासि पुनरागता
दिष्ट्या विनिहताः सूता ये त्वां क्लिश्यन्त्यनागसम्
Kanya uchuh
Dishtya sairandhri muktasi dishtyasi punaragata
Dishtya vinihatah suta ye tvam klishyantyanagasam
23.20
बृहन्नडोवाच
कथं सैरन्ध्रि मुक्तासि कथं पापाश्च ते हताः
इच्छामि वै तव श्रोतुं सर्वमेव यथातथम्
Brihannadovacha
Katham sairandhri muktasi katham papashcha te hatah
Ichchhami vai tava shrotum sarvameva yathatatham
23.21
सैरन्ध्र्युवाच
बृहन्नडे किं नु तव सैरन्ध्र्या कार्यमद्य वै
या त्वं वससि कल्याणि सदा कन्यापुरे सुखम्
Sairandhryuvacha
Brihannade kim nu tava sairandhrya karyamadya vai
Ya tvam vasasi kalyani sada kanyapure sukham
23.22
न हि दुःखं समाप्नोषि सैरन्ध्री यदुपाश्नुते
तेन मां दुःखितामेवं पृच्छसे प्रहसन्निव
Na hi duhkham samapnoshi sairandhri yadupashnute
Tena mam duhkhitamevam prichchhase prahasanniva
23.23
बृहन्नडोवाच
बृहन्नडापि कल्याणि दुःखमाप्नोत्यनुत्तमम्
तिर्यग्योनिगता बाले न चैनामवबुध्यसे
Brihannadovacha
Brihannadapi kalyani duhkhamapnotyanuttamam
Tiryagyonigata bale na chainamavabudhyase
23.24
वैशंपायन उवाच
ततः सहैव कन्याभिर्द्रौपदी राजवेश्म तत्
प्रविवेश सुदेष्णायाः समीपमपलायिनी
Vaishampayana uvacha
Tatah sahaiva kanyabhirdraupadi rajaveshma tat
Pravivesha sudeshnayah samipamapalayini
23.25
तामब्रवीद्राजपुत्री विराटवचनादिदम्
सैरन्ध्रि गम्यतां शीघ्रं यत्र कामयसे गतिम्
Tamabravidrajaputri viratavachanadidam
Sairandhri gamyatam shighram yatra kamayase gatim
23.26
राजा बिभेति भद्रं ते गन्धर्वेभ्यः पराभवात्
त्वं चापि तरुणी सुभ्रु रूपेणाप्रतिमा भुवि
Raja bibheti bhadram te gandharvebhyah parabhavat
Tvam chapi taruni subhru rupenapratima bhuvi
23.27
सैरन्ध्र्युवाच
त्रयोदशाहमात्रं मे राजा क्षमतु भामिनि
कृतकृत्या भविष्यन्ति गन्धर्वास्ते न संशयः
Sairandhryuvacha
Trayodashahamatram me raja kshamatu bhamini
Kritakritya bhavishyanti gandharvaste na sanshayah
23.28
ततो मां तेऽपनेष्यन्ति करिष्यन्ति च ते प्रियम्
ध्रुवं च श्रेयसा राजा योक्ष्यते सह बान्धवैः
Tato mam tepaneshyanti karishyanti cha te priyam
Dhruvam cha shreyasa raja yokshyate saha bandhavaih