UtshovChapter 22
22.1
वैशंपायन उवाच
तस्मिन्काले समागम्य सर्वे तत्रास्य बान्धवाः
रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्य समन्ततः
Vaishampayana uvacha
Tasminkale samagamya sarve tatrasya bandhavah
Ruruduh kichakam drishtva parivarya samantatah
22.2
सर्वे संहृष्टरोमाणः संत्रस्ताः प्रेक्ष्य कीचकम्
तथा सर्वाङ्गसंभुग्नं कूर्मं स्थल इवोद्धृतम्
Sarve sanhrishtaromanah santrastah prekshya kichakam
Tatha sarvangasambhugnam kurmam sthala ivoddhritam
22.3
पोथितं भीमसेनेन तमिन्द्रेणेव दानवम्
संस्कारयितुमिच्छन्तो बहिर्नेतुं प्रचक्रमुः
Pothitam bhimasenena tamindreneva danavam
Sanskarayitumichchhanto bahirnetum prachakramuh
22.4
ददृशुस्ते ततः कृष्णां सूतपुत्राः समागताः
अदूरादनवद्याङ्गीं स्तम्भमालिङ्ग्य तिष्ठतीम्
Dadrishuste tatah krishnam sutaputrah samagatah
Aduradanavadyangim stambhamalingya tishthatim
22.5
समवेतेषु सूतेषु तानुवाचोपकीचकः
हन्यतां शीघ्रमसती यत्कृते कीचको हतः
Samaveteshu suteshu tanuvachopakichakah
Hanyatam shighramasati yatkrite kichako hatah
22.6
अथ वा नेह हन्तव्या दह्यतां कामिना सह
मृतस्यापि प्रियं कार्यं सूतपुत्रस्य सर्वथा
Atha va neha hantavya dahyatam kamina saha
Mritasyapi priyam karyam sutaputrasya sarvatha
22.7
ततो विराटमूचुस्ते कीचकोऽस्याः कृते हतः
सहाद्यानेन दह्येत तदनुज्ञातुमर्हसि
Tato viratamuchuste kichakosyah krite hatah
Sahadyanena dahyeta tadanugyatumarhasi
22.8
पराक्रमं तु सूतानां मत्वा राजान्वमोदत
सैरन्ध्र्याः सूतपुत्रेण सह दाहं विशां पते
Parakramam tu sutanam matva rajanvamodata
Sairandhryah sutaputrena saha daham visham pate
22.9
तां समासाद्य वित्रस्तां कृष्णां कमललोचनाम्
मोमुह्यमानां ते तत्र जगृहुः कीचका भृशम्
Tam samasadya vitrastam krishnam kamalalochanam
Momuhyamanam te tatra jagrihuh kichaka bhrisham
22.10
ततस्तु तां समारोप्य निबध्य च सुमध्यमाम्
जग्मुरुद्यम्य ते सर्वे श्मशानमभितस्तदा
Tatastu tam samaropya nibadhya cha sumadhyamam
Jagmurudyamya te sarve shmashanamabhitastada
22.11
ह्रियमाणा तु सा राजन्सूतपुत्रैरनिन्दिता
प्राक्रोशन्नाथमिच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती
Hriyamana tu sa rajansutaputrairanindita
Prakroshannathamichchhanti krishna nathavati sati
22.12
द्रौपद्युवाच
जयो जयन्तो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः
ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम्
Draupadyuvacha
Jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalah
Te me vacham vijanantu sutaputra nayanti mam
22.13
येषां ज्यातलनिर्घोषो विस्फूर्जितमिवाशनेः
व्यश्रूयत महायुद्धे भीमघोषस्तरस्विनाम्
Yesham jyatalanirghosho visphurjitamivashaneh
Vyashruyata mahayuddhe bhimaghoshastarasvinam
22.14
रथघोषश्च बलवान्गन्धर्वाणां यशस्विनाम्
ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम्
Rathaghoshashcha balavangandharvanam yashasvinam
Te me vacham vijanantu sutaputra nayanti mam
22.15
वैशंपायन उवाच
तस्यास्ताः कृपणा वाचः कृष्णायाः परिदेविताः
श्रुत्वैवाभ्यपतद्भीमः शयनादविचारयन्
Vaishampayana uvacha
Tasyastah kripana vachah krishnayah paridevitah
Shrutvaivabhyapatadbhimah shayanadavicharayan
22.16
भीमसेन उवाच
अहं शृणोमि ते वाचं त्वया सैरन्ध्रि भाषिताम्
तस्मात्ते सूतपुत्रेभ्यो न भयं भीरु विद्यते
Bhimasena uvacha
Aham shrinomi te vacham tvaya sairandhri bhashitam
Tasmatte sutaputrebhyo na bhayam bhiru vidyate
22.17
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा स महाबाहुर्विजजृम्भे जिघांसया
ततः स व्यायतं कृत्वा वेषं विपरिवर्त्य च
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य निर्जगाम बहिस्तदा
Vaishampayana uvacha
Ityuktva sa mahabahurvijajrimbhe jighansaya
Tatah sa vyayatam kritva vesham viparivartya cha
Advarenabhyavaskandya nirjagama bahistada
22.18
स भीमसेनः प्राकारादारुज्य तरसा द्रुमम्
श्मशानाभिमुखः प्रायाद्यत्र ते कीचका गताः
Sa bhimasenah prakaradarujya tarasa drumam
Shmashanabhimukhah prayadyatra te kichaka gatah
22.19
स तं वृक्षं दशव्यामं सस्कन्धविटपं बली
प्रगृह्याभ्यद्रवत्सूतान्दण्डपाणिरिवान्तकः
Sa tam vriksham dashavyamam saskandhavitapam bali
Pragrihyabhyadravatsutandandapanirivantakah
22.20
ऊरुवेगेन तस्याथ न्यग्रोधाश्वत्थकिंशुकाः
भूमौ निपतिता वृक्षाः संघशस्तत्र शेरते
Uruvegena tasyatha nyagrodhashvatthakinshukah
Bhumau nipatita vrikshah sanghashastatra sherate
22.21
तं सिंहमिव संक्रुद्धं दृष्ट्वा गन्धर्वमागतम्
वित्रेसुः सर्वतः सूता विषादभयकम्पिताः
Tam sinhamiva sankruddham drishtva gandharvamagatam
Vitresuh sarvatah suta vishadabhayakampitah
22.22
तमन्तकमिवायान्तं गन्धर्वं प्रेक्ष्य ते तदा
दिधक्षन्तस्तदा ज्येष्ठं भ्रातरं ह्युपकीचकाः
परस्परमथोचुस्ते विषादभयकम्पिताः
Tamantakamivayantam gandharvam prekshya te tada
Didhakshantastada jyeshtham bhrataram hyupakichakah
Parasparamathochuste vishadabhayakampitah
22.23
गन्धर्वो बलवानेति क्रुद्ध उद्यम्य पादपम्
सैरन्ध्री मुच्यतां शीघ्रं महन्नो भयमागतम्
Gandharvo balavaneti kruddha udyamya padapam
Sairandhri muchyatam shighram mahanno bhayamagatam
22.24
ते तु दृष्ट्वा तमाविद्धं भीमसेनेन पादपम्
विमुच्य द्रौपदीं तत्र प्राद्रवन्नगरं प्रति
Te tu drishtva tamaviddham bhimasenena padapam
Vimuchya draupadim tatra pradravannagaram prati
22.25
द्रवतस्तांस्तु संप्रेक्ष्य स वज्री दानवानिव
शतं पञ्चाधिकं भीमः प्राहिणोद्यमसादनम्
Dravatastanstu samprekshya sa vajri danavaniva
Shatam panchadhikam bhimah prahinodyamasadanam
22.26
तत आश्वासयत्कृष्णां प्रविमुच्य विशां पते
उवाच च महाबाहुः पाञ्चालीं तत्र द्रौपदीम्
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां दुर्धर्षः स वृकोदरः
Tata ashvasayatkrishnam pravimuchya visham pate
Uvacha cha mahabahuh panchalim tatra draupadim
Ashrupurnamukhim dinam durdharshah sa vrikodarah
22.27
एवं ते भीरु वध्यन्ते ये त्वां क्लिश्यन्त्यनागसम्
प्रैहि त्वं नगरं कृष्णे न भयं विद्यते तव
अन्येनाहं गमिष्यामि विराटस्य महानसम्
Evam te bhiru vadhyante ye tvam klishyantyanagasam
Praihi tvam nagaram krishne na bhayam vidyate tava
Anyenaham gamishyami viratasya mahanasam
22.28
पञ्चाधिकं शतं तच्च निहतं तत्र भारत
महावनमिव छिन्नं शिश्ये विगलितद्रुमम्
Panchadhikam shatam tachcha nihatam tatra bharata
Mahavanamiva chhinnam shishye vigalitadrumam
22.29
एवं ते निहता राजञ्शतं पञ्च च कीचकाः
स च सेनापतिः पूर्वमित्येतत्सूतषट्शतम्
Evam te nihata rajanshatam pancha cha kichakah
Sa cha senapatih purvamityetatsutashatshatam
22.30
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं नरा नार्यश्च संगताः
विस्मयं परमं गत्वा नोचुः किंचन भारत
Taddrishtva mahadashcharyam nara naryashcha sangatah
Vismayam paramam gatva nochuh kinchana bharata