UtshovChapter 19
19.1
द्रौपद्युवाच
अहं सैरन्ध्रिवेषेण चरन्ती राजवेश्मनि
शौचदास्मि सुदेष्णाया अक्षधूर्तस्य कारणात्
Draupadyuvacha
Aham sairandhriveshena charanti rajaveshmani
Shauchadasmi sudeshnaya akshadhurtasya karanat
19.2
विक्रियां पश्य मे तीव्रां राजपुत्र्याः परंतप
आसे कालमुपासीना सर्वं दुःखं किलार्तवत्
Vikriyam pashya me tivram rajaputryah parantapa
Ase kalamupasina sarvam duhkham kilartavat
19.3
अनित्या किल मर्त्यानामर्थसिद्धिर्जयाजयौ
इति कृत्वा प्रतीक्षामि भर्तॄणामुदयं पुनः
Anitya kila martyanamarthasiddhirjayajayau
Iti kritva pratikshami bhartrinamudayam punah
19.4
य एव हेतुर्भवति पुरुषस्य जयावहः
पराजये च हेतुः स इति च प्रतिपालये
Ya eva heturbhavati purushasya jayavahah
Parajaye cha hetuh sa iti cha pratipalaye
19.5
दत्त्वा याचन्ति पुरुषा हत्वा वध्यन्ति चापरे
पातयित्वा च पात्यन्ते परैरिति च मे श्रुतम्
Dattva yachanti purusha hatva vadhyanti chapare
Patayitva cha patyante parairiti cha me shrutam
19.6
न दैवस्यातिभारोऽस्ति न दैवस्यातिवर्तनम्
इति चाप्यागमं भूयो दैवस्य प्रतिपालये
Na daivasyatibharosti na daivasyativartanam
Iti chapyagamam bhuyo daivasya pratipalaye
19.7
स्थितं पूर्वं जलं यत्र पुनस्तत्रैव तिष्ठति
इति पर्यायमिच्छन्ती प्रतीक्षाम्युदयं पुनः
Sthitam purvam jalam yatra punastatraiva tishthati
Iti paryayamichchhanti pratikshamyudayam punah
19.8
दैवेन किल यस्यार्थः सुनीतोऽपि विपद्यते
दैवस्य चागमे यत्नस्तेन कार्यो विजानता
Daivena kila yasyarthah sunitopi vipadyate
Daivasya chagame yatnastena karyo vijanata
19.9
यत्तु मे वचनस्यास्य कथितस्य प्रयोजनम्
पृच्छ मां दुःखितां तत्त्वमपृष्टा वा ब्रवीमि ते
Yattu me vachanasyasya kathitasya prayojanam
Prichchha mam duhkhitam tattvamaprishta va bravimi te
19.10
महिषी पाण्डुपुत्राणां दुहिता द्रुपदस्य च
इमामवस्थां संप्राप्ता का मदन्या जिजीविषेत्
Mahishi panduputranam duhita drupadasya cha
Imamavastham samprapta ka madanya jijivishet
19.11
कुरून्परिभवन्सर्वान्पाञ्चालानपि भारत
पाण्डवेयांश्च संप्राप्तो मम क्लेशो ह्यरिंदम
Kurunparibhavansarvanpanchalanapi bharata
Pandaveyanshcha samprapto mama klesho hyarindama
19.12
भ्रातृभिः श्वशुरैः पुत्रैर्बहुभिः परवीरहन्
एवं समुदिता नारी का न्वन्या दुःखिता भवेत्
Bhratribhih shvashuraih putrairbahubhih paravirahan
Evam samudita nari ka nvanya duhkhita bhavet
19.13
नूनं हि बालया धातुर्मया वै विप्रियं कृतम्
यस्य प्रसादाद्दुर्नीतं प्राप्तास्मि भरतर्षभ
Nunam hi balaya dhaturmaya vai vipriyam kritam
Yasya prasadaddurnitam praptasmi bharatarshabha
19.14
वर्णावकाशमपि मे पश्य पाण्डव यादृशम्
यादृशो मे न तत्रासीद्दुःखे परमके तदा
Varnavakashamapi me pashya pandava yadrisham
Yadrisho me na tatrasidduhkhe paramake tada
19.15
त्वमेव भीम जानीषे यन्मे पार्थ सुखं पुरा
साहं दासत्वमापन्ना न शान्तिमवशा लभे
Tvameva bhima janishe yanme partha sukham pura
Saham dasatvamapanna na shantimavasha labhe
19.16
नादैविकमिदं मन्ये यत्र पार्थो धनंजयः
भीमधन्वा महाबाहुरास्ते शान्त इवानलः
Nadaivikamidam manye yatra partho dhananjayah
Bhimadhanva mahabahuraste shanta ivanalah
19.17
अशक्या वेदितुं पार्थ प्राणिनां वै गतिर्नरैः
विनिपातमिमं मन्ये युष्माकमविचिन्तितम्
Ashakya veditum partha praninam vai gatirnaraih
Vinipatamimam manye yushmakamavichintitam
19.18
यस्या मम मुखप्रेक्षा यूयमिन्द्रसमाः सदा
सा प्रेक्षे मुखमन्यासामवराणां वरा सती
Yasya mama mukhapreksha yuyamindrasamah sada
Sa prekshe mukhamanyasamavaranam vara sati
19.19
पश्य पाण्डव मेऽवस्थां यथा नार्हामि वै तथा
युष्मासु ध्रियमाणेषु पश्य कालस्य पर्ययम्
Pashya pandava mevastham yatha narhami vai tatha
Yushmasu dhriyamaneshu pashya kalasya paryayam
19.20
यस्याः सागरपर्यन्ता पृथिवी वशवर्तिनी
आसीत्साद्य सुदेष्णाया भीताहं वशवर्तिनी
Yasyah sagaraparyanta prithivi vashavartini
Asitsadya sudeshnaya bhitaham vashavartini
19.21
यस्याः पुरःसरा आसन्पृष्ठतश्चानुगामिनः
साहमद्य सुदेष्णायाः पुरः पश्चाच्च गामिनी
इदं तु दुःखं कौन्तेय ममासह्यं निबोध तत्
Yasyah purahsara asanprishthatashchanugaminah
Sahamadya sudeshnayah purah pashchachcha gamini
Idam tu duhkham kaunteya mamasahyam nibodha tat
19.22
या न जातु स्वयं पिंषे गात्रोद्वर्तनमात्मनः
अन्यत्र कुन्त्या भद्रं ते साद्य पिंषामि चन्दनम्
पश्य कौन्तेय पाणी मे नैवं यौ भवतः पुरा
Ya na jatu svayam pinshe gatrodvartanamatmanah
Anyatra kuntya bhadram te sadya pinshami chandanam
Pashya kaunteya pani me naivam yau bhavatah pura
19.23
वैशंपायन उवाच
इत्यस्य दर्शयामास किणबद्धौ करावुभौ
Vaishampayana uvacha
Ityasya darshayamasa kinabaddhau karavubhau
19.24
द्रौपद्युवाच
बिभेमि कुन्त्या या नाहं युष्माकं वा कदाचन
साद्याग्रतो विराटस्य भीता तिष्ठामि किंकरी
Draupadyuvacha
Bibhemi kuntya ya naham yushmakam va kadachana
Sadyagrato viratasya bhita tishthami kinkari
19.25
किं नु वक्ष्यति सम्राण्मां वर्णकः सुकृतो न वा
नान्यपिष्टं हि मत्स्यस्य चन्दनं किल रोचते
Kim nu vakshyati samranmam varnakah sukrito na va
Nanyapishtam hi matsyasya chandanam kila rochate
19.26
वैशंपायन उवाच
सा कीर्तयन्ती दुःखानि भीमसेनस्य भामिनी
रुरोद शनकैः कृष्णा भीमसेनमुदीक्षती
Vaishampayana uvacha
Sa kirtayanti duhkhani bhimasenasya bhamini
Ruroda shanakaih krishna bhimasenamudikshati
19.27
सा बाष्पकलया वाचा निःश्वसन्ती पुनः पुनः
हृदयं भीमसेनस्य घट्टयन्तीदमब्रवीत्
Sa bashpakalaya vacha nihshvasanti punah punah
Hridayam bhimasenasya ghattayantidamabravit
19.28
नाल्पं कृतं मया भीम देवानां किल्बिषं पुरा
अभाग्या यत्तु जीवामि मर्तव्ये सति पाण्डव
Nalpam kritam maya bhima devanam kilbisham pura
Abhagya yattu jivami martavye sati pandava
19.29
ततस्तस्याः करौ शूनौ किणबद्धौ वृकोदरः
मुखमानीय वेपन्त्या रुरोद परवीरहा
Tatastasyah karau shunau kinabaddhau vrikodarah
Mukhamaniya vepantya ruroda paraviraha
19.30
तौ गृहीत्वा च कौन्तेयो बाष्पमुत्सृज्य वीर्यवान्
ततः परमदुःखार्त इदं वचनमब्रवीत्
Tau grihitva cha kaunteyo bashpamutsrijya viryavan
Tatah paramaduhkharta idam vachanamabravit