UtshovChapter 17
17.1
द्रौपद्युवाच
अशोच्यं नु कुतस्तस्या यस्या भर्ता युधिष्ठिरः
जानन्सर्वाणि दुःखानि किं मां त्वं परिपृच्छसि
Draupadyuvacha
Ashochyam nu kutastasya yasya bharta yudhishthirah
Janansarvani duhkhani kim mam tvam pariprichchhasi
17.2
यन्मां दासीप्रवादेन प्रातिकामी तदानयत्
सभायां पार्षदो मध्ये तन्मां दहति भारत
Yanmam dasipravadena pratikami tadanayat
Sabhayam parshado madhye tanmam dahati bharata
17.3
पार्थिवस्य सुता नाम का नु जीवेत मादृशी
अनुभूय भृशं दुःखमन्यत्र द्रौपदीं प्रभो
Parthivasya suta nama ka nu jiveta madrishi
Anubhuya bhrisham duhkhamanyatra draupadim prabho
17.4
वनवासगतायाश्च सैन्धवेन दुरात्मना
परामर्शं द्वितीयं च सोढुमुत्सहते नु का
Vanavasagatayashcha saindhavena duratmana
Paramarsham dvitiyam cha sodhumutsahate nu ka
17.5
मत्स्यराज्ञः समक्षं च तस्य धूर्तस्य पश्यतः
कीचकेन पदा स्पृष्टा का नु जीवेत मादृशी
Matsyaragyah samaksham cha tasya dhurtasya pashyatah
Kichakena pada sprishta ka nu jiveta madrishi
17.6
एवं बहुविधैः क्लेशैः क्लिश्यमानां च भारत
न मां जानासि कौन्तेय किं फलं जीवितेन मे
Evam bahuvidhaih kleshaih klishyamanam cha bharata
Na mam janasi kaunteya kim phalam jivitena me
17.7
योऽयं राज्ञो विराटस्य कीचको नाम भारत
सेनानीः पुरुषव्याघ्र स्यालः परमदुर्मतिः
Yoyam ragyo viratasya kichako nama bharata
Senanih purushavyaghra syalah paramadurmatih
17.8
स मां सैरन्ध्रिवेषेण वसन्तीं राजवेश्मनि
नित्यमेवाह दुष्टात्मा भार्या मम भवेति वै
Sa mam sairandhriveshena vasantim rajaveshmani
Nityamevaha dushtatma bharya mama bhaveti vai
17.9
तेनोपमन्त्र्यमाणाया वधार्हेण सपत्नहन्
कालेनेव फलं पक्वं हृदयं मे विदीर्यते
Tenopamantryamanaya vadharhena sapatnahan
Kaleneva phalam pakvam hridayam me vidiryate
17.10
भ्रातरं च विगर्हस्व ज्येष्ठं दुर्द्यूतदेविनम्
यस्यास्मि कर्मणा प्राप्ता दुःखमेतदनन्तकम्
Bhrataram cha vigarhasva jyeshtham durdyutadevinam
Yasyasmi karmana prapta duhkhametadanantakam
17.11
को हि राज्यं परित्यज्य सर्वस्वं चात्मना सह
प्रव्रज्यायैव दीव्येत विना दुर्द्यूतदेविनम्
Ko hi rajyam parityajya sarvasvam chatmana saha
Pravrajyayaiva divyeta vina durdyutadevinam
17.12
यदि निष्कसहस्रेण यच्चान्यत्सारवद्धनम्
सायंप्रातरदेविष्यदपि संवत्सरान्बहून्
Yadi nishkasahasrena yachchanyatsaravaddhanam
Sayamprataradevishyadapi sanvatsaranbahun
17.13
रुक्मं हिरण्यं वासांसि यानं युग्यमजाविकम्
अश्वाश्वतरसंघांश्च न जातु क्षयमावहेत्
Rukmam hiranyam vasansi yanam yugyamajavikam
Ashvashvatarasanghanshcha na jatu kshayamavahet
17.14
सोऽयं द्यूतप्रवादेन श्रिया प्रत्यवरोपितः
तूष्णीमास्ते यथा मूढः स्वानि कर्माणि चिन्तयन्
Soyam dyutapravadena shriya pratyavaropitah
Tushnimaste yatha mudhah svani karmani chintayan
17.15
दश नागसहस्राणि पद्मिनां हेममालिनाम्
यं यान्तमनुयान्तीह सोऽयं द्यूतेन जीवति
Dasha nagasahasrani padminam hemamalinam
Yam yantamanuyantiha soyam dyutena jivati
17.16
तथा शतसहस्राणि नृणाममिततेजसाम्
उपासते महाराजमिन्द्रप्रस्थे युधिष्ठिरम्
Tatha shatasahasrani nrinamamitatejasam
Upasate maharajamindraprasthe yudhishthiram
17.17
शतं दासीसहस्राणि यस्य नित्यं महानसे
पात्रीहस्तं दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत
Shatam dasisahasrani yasya nityam mahanase
Patrihastam divaratramatithinbhojayantyuta
17.18
एष निष्कसहस्राणि प्रदाय ददतां वरः
द्यूतजेन ह्यनर्थेन महता समुपावृतः
Esha nishkasahasrani pradaya dadatam varah
Dyutajena hyanarthena mahata samupavritah
17.19
एनं हि स्वरसंपन्ना बहवः सूतमागधाः
सायंप्रातरुपातिष्ठन्सुमृष्टमणिकुण्डलाः
Enam hi svarasampanna bahavah sutamagadhah
Sayampratarupatishthansumrishtamanikundalah
17.20
सहस्रमृषयो यस्य नित्यमासन्सभासदः
तपःश्रुतोपसंपन्नाः सर्वकामैरुपस्थिताः
Sahasramrishayo yasya nityamasansabhasadah
Tapahshrutopasampannah sarvakamairupasthitah
17.21
अन्धान्वृद्धांस्तथानाथान्सर्वान्राष्ट्रेषु दुर्गतान्
बिभर्त्यविमना नित्यमानृशंस्याद्युधिष्ठिरः
Andhanvriddhanstathanathansarvanrashtreshu durgatan
Bibhartyavimana nityamanrishansyadyudhishthirah
17.22
स एष निरयं प्राप्तो मत्स्यस्य परिचारकः
सभायां देविता राज्ञः कङ्को ब्रूते युधिष्ठिरः
Sa esha nirayam prapto matsyasya paricharakah
Sabhayam devita ragyah kanko brute yudhishthirah
17.23
इन्द्रप्रस्थे निवसतः समये यस्य पार्थिवाः
आसन्बलिभृतः सर्वे सोऽद्यान्यैर्भृतिमिच्छति
Indraprasthe nivasatah samaye yasya parthivah
Asanbalibhritah sarve sodyanyairbhritimichchhati
17.24
पार्थिवाः पृथिवीपाला यस्यासन्वशवर्तिनः
स वशे विवशो राजा परेषामद्य वर्तते
Parthivah prithivipala yasyasanvashavartinah
Sa vashe vivasho raja pareshamadya vartate
17.25
प्रताप्य पृथिवीं सर्वां रश्मिवानिव तेजसा
सोऽयं राज्ञो विराटस्य सभास्तारो युधिष्ठिरः
Pratapya prithivim sarvam rashmivaniva tejasa
Soyam ragyo viratasya sabhastaro yudhishthirah
17.26
यमुपासन्त राजानः सभायामृषिभिः सह
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य पाण्डव पाण्डवम्
Yamupasanta rajanah sabhayamrishibhih saha
Tamupasinamadyanyam pashya pandava pandavam
17.27
अतदर्हं महाप्राज्ञं जीवितार्थेऽभिसंश्रितम्
दृष्ट्वा कस्य न दुःखं स्याद्धर्मात्मानं युधिष्ठिरम्
Atadarham mahapragyam jivitarthebhisanshritam
Drishtva kasya na duhkham syaddharmatmanam yudhishthiram
17.28
उपास्ते स्म सभायां यं कृत्स्ना वीर वसुंधरा
तमुपासीनमद्यान्यं पश्य भारत भारतम्
Upaste sma sabhayam yam kritsna vira vasundhara
Tamupasinamadyanyam pashya bharata bharatam
17.29
एवं बहुविधैर्दुःखैः पीड्यमानामनाथवत्
शोकसागरमध्यस्थां किं मां भीम न पश्यसि
Evam bahuvidhairduhkhaih pidyamanamanathavat
Shokasagaramadhyastham kim mam bhima na pashyasi