UtshovChapter 13
13.1
वैशंपायन उवाच
वसमानेषु पार्थेषु मत्स्यस्य नगरे तदा
महारथेषु छन्नेषु मासा दश समत्ययुः
Vaishampayana uvacha
Vasamaneshu partheshu matsyasya nagare tada
Maharatheshu chhanneshu masa dasha samatyayuh
13.2
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशां पते
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय
Yagyaseni sudeshnam tu shushrushanti visham pate
Avasatparichararha suduhkham janamejaya
13.3
तथा चरन्तीं पाञ्चालीं सुदेष्णाया निवेशने
सेनापतिर्विराटस्य ददर्श जलजाननाम्
Tatha charantim panchalim sudeshnaya niveshane
Senapatirviratasya dadarsha jalajananam
13.4
तां दृष्ट्वा देवगर्भाभां चरन्तीं देवतामिव
कीचकः कामयामास कामबाणप्रपीडितः
Tam drishtva devagarbhabham charantim devatamiva
Kichakah kamayamasa kamabanaprapiditah
13.5
स तु कामाग्निसंतप्तः सुदेष्णामभिगम्य वै
प्रहसन्निव सेनानीरिदं वचनमब्रवीत्
Sa tu kamagnisantaptah sudeshnamabhigamya vai
Prahasanniva senaniridam vachanamabravit
13.6
नेयं पुरा जातु मयेह दृष्टा; राज्ञो विराटस्य निवेशने शुभा
रूपेण चोन्मादयतीव मां भृशं; गन्धेन जाता मदिरेव भामिनी
Neyam pura jatu mayeha drishta; ragyo viratasya niveshane shubha
Rupena chonmadayativa mam bhrisham; gandhena jata madireva bhamini
13.7
का देवरूपा हृदयंगमा शुभे; आचक्ष्व मे का च कुतश्च शोभना
चित्तं हि निर्मथ्य करोति मां वशे; न चान्यदत्रौषधमद्य मे मतम्
Ka devarupa hridayangama shubhe; achakshva me ka cha kutashcha shobhana
Chittam hi nirmathya karoti mam vashe; na chanyadatraushadhamadya me matam
13.8
अहो तवेयं परिचारिका शुभा; प्रत्यग्ररूपा प्रतिभाति मामियम्
अयुक्तरूपं हि करोति कर्म ते; प्रशास्तु मां यच्च ममास्ति किंचन
Aho taveyam paricharika shubha; pratyagrarupa pratibhati mamiyam
Ayuktarupam hi karoti karma te; prashastu mam yachcha mamasti kinchana
13.9
प्रभूतनागाश्वरथं महाधनं; समृद्धियुक्तं बहुपानभोजनम्
मनोहरं काञ्चनचित्रभूषणं; गृहं महच्छोभयतामियं मम
Prabhutanagashvaratham mahadhanam; samriddhiyuktam bahupanabhojanam
Manoharam kanchanachitrabhushanam; griham mahachchhobhayatamiyam mama
13.10
ततः सुदेष्णामनुमन्त्र्य कीचक;स्ततः समभ्येत्य नराधिपात्मजाम्
उवाच कृष्णामभिसान्त्वयंस्तदा; मृगेन्द्रकन्यामिव जम्बुको वने
Tatah sudeshnamanumantrya kichaka;statah samabhyetya naradhipatmajam
Uvacha krishnamabhisantvayanstada; mrigendrakanyamiva jambuko vane
13.11
इदं च रूपं प्रथमं च ते वयो; निरर्थकं केवलमद्य भामिनि
अधार्यमाणा स्रगिवोत्तमा यथा; न शोभसे सुन्दरि शोभना सती
Idam cha rupam prathamam cha te vayo; nirarthakam kevalamadya bhamini
Adharyamana sragivottama yatha; na shobhase sundari shobhana sati
13.12
त्यजामि दारान्मम ये पुरातना; भवन्तु दास्यस्तव चारुहासिनि
अहं च ते सुन्दरि दासवत्स्थितः; सदा भविष्ये वशगो वरानने
Tyajami daranmama ye puratana; bhavantu dasyastava charuhasini
Aham cha te sundari dasavatsthitah; sada bhavishye vashago varanane
13.13
द्रौपद्युवाच
अप्रार्थनीयामिह मां सूतपुत्राभिमन्यसे
विहीनवर्णां सैरन्ध्रीं बीभत्सां केशकारिकाम्
Draupadyuvacha
Aprarthaniyamiha mam sutaputrabhimanyase
Vihinavarnam sairandhrim bibhatsam keshakarikam
13.14
परदारास्मि भद्रं ते न युक्तं त्वयि सांप्रतम्
दयिताः प्राणिनां दारा धर्मं समनुचिन्तय
Paradarasmi bhadram te na yuktam tvayi sampratam
Dayitah praninam dara dharmam samanuchintaya
13.15
परदारे न ते बुद्धिर्जातु कार्या कथंचन
विवर्जनं ह्यकार्याणामेतत्सत्पुरुषव्रतम्
Paradare na te buddhirjatu karya kathanchana
Vivarjanam hyakaryanametatsatpurushavratam
13.16
मिथ्याभिगृध्नो हि नरः पापात्मा मोहमास्थितः
अयशः प्राप्नुयाद्घोरं सुमहत्प्राप्नुयाद्भयम्
Mithyabhigridhno hi narah papatma mohamasthitah
Ayashah prapnuyadghoram sumahatprapnuyadbhayam
13.17
मा सूतपुत्र हृष्यस्व माद्य त्यक्ष्यसि जीवितम्
दुर्लभामभिमन्वानो मां वीरैरभिरक्षिताम्
Ma sutaputra hrishyasva madya tyakshyasi jivitam
Durlabhamabhimanvano mam virairabhirakshitam
13.18
न चाप्यहं त्वया शक्या गन्धर्वाः पतयो मम
ते त्वां निहन्युः कुपिताः साध्वलं मा व्यनीनशः
Na chapyaham tvaya shakya gandharvah patayo mama
Te tvam nihanyuh kupitah sadhvalam ma vyaninashah
13.19
अशक्यरूपैः पुरुषैरध्वानं गन्तुमिच्छसि
यथा निश्चेतनो बालः कूलस्थः कूलमुत्तरम्
तर्तुमिच्छति मन्दात्मा तथा त्वं कर्तुमिच्छसि
Ashakyarupaih purushairadhvanam gantumichchhasi
Yatha nishchetano balah kulasthah kulamuttaram
Tartumichchhati mandatma tatha tvam kartumichchhasi
13.20
अन्तर्महीं वा यदि वोर्ध्वमुत्पतेः; समुद्रपारं यदि वा प्रधावसि
तथापि तेषां न विमोक्षमर्हसि; प्रमाथिनो देवसुता हि मे वराः
Antarmahim va yadi vordhvamutpateh; samudraparam yadi va pradhavasi
Tathapi tesham na vimokshamarhasi; pramathino devasuta hi me varah
13.21
त्वं कालरात्रीमिव कश्चिदातुरः; किं मां दृढं प्रार्थयसेऽद्य कीचक
किं मातुरङ्के शयितो यथा शिशु;श्चन्द्रं जिघृक्षुरिव मन्यसे हि माम्
Tvam kalaratrimiva kashchidaturah; kim mam dridham prarthayasedya kichaka
Kim maturanke shayito yatha shishu;shchandram jighrikshuriva manyase hi mam