UtshovChapter 82
82.1
पुलस्त्य उवाच
ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम्
तत्र स्नात्वा नरो राजन्धर्मशीलः समाहितः
आसप्तमं कुलं राजन्पुनीते नात्र संशयः
Pulastya uvacha
Tato gachchheta dharmagya dharmatirtham puratanam
Tatra snatva naro rajandharmashilah samahitah
Asaptamam kulam rajanpunite natra sanshayah
82.2
ततो गच्छेत धर्मज्ञ कारापतनमुत्तमम्
अग्निष्टोममवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति
Tato gachchheta dharmagya karapatanamuttamam
Agnishtomamavapnoti munilokam cha gachchhati
82.3
सौगन्धिकं वनं राजंस्ततो गच्छेत मानवः
यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः
Saugandhikam vanam rajanstato gachchheta manavah
Yatra brahmadayo deva rishayashcha tapodhanah
82.4
सिद्धचारणगन्धर्वाः किंनराः समहोरगाः
तद्वनं प्रविशन्नेव सर्वपापैः प्रमुच्यते
Siddhacharanagandharvah kinnarah samahoragah
Tadvanam pravishanneva sarvapapaih pramuchyate
82.5
ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनामुत्तमा नदी
प्लक्षाद्देवी स्रुता राजन्महापुण्या सरस्वती
Tato hi sa sarichchhreshtha nadinamuttama nadi
Plakshaddevi sruta rajanmahapunya sarasvati
82.6
तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निःसृते जले
अर्चयित्वा पितॄन्देवानश्वमेधफलं लभेत्
Tatrabhishekam kurvita valmikannihsrite jale
Archayitva pitrindevanashvamedhaphalam labhet
82.7
ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम्
षट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकादिति निश्चयः
Ishanadhyushitam nama tatra tirtham sudurlabham
Shatsu shamyanipateshu valmikaditi nishchayah
82.8
कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दति
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टमेतत्पुरातने
Kapilanam sahasram cha vajimedham cha vindati
Tatra snatva naravyaghra drishtametatpuratane
82.9
सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयज्ञां च भारत
अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते
Sugandham shatakumbham cha panchayagyam cha bharata
Abhigamya narashreshtha svargaloke mahiyate
82.10
त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थमासाद्य भारत
तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः
गाणपत्यं स लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः
Trishulakhatam tatraiva tirthamasadya bharata
Tatrabhishekam kurvita pitridevarchane ratah
Ganapatyam sa labhate deham tyaktva na sanshayah
82.11
ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम्
शाकंभरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता
Tato gachchheta rajendra devyah sthanam sudurlabham
Shakambhariti vikhyata trishu lokeshu vishruta
82.12
दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रत
आहारं सा कृतवती मासि मासि नराधिप
Divyam varshasahasram hi shakena kila suvrata
Aharam sa kritavati masi masi naradhipa
82.13
ऋषयोऽभ्यागतास्तत्र देव्या भक्त्या तपोधनाः
आतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारत
ततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम्
Rishayobhyagatastatra devya bhaktya tapodhanah
Atithyam cha kritam tesham shakena kila bharata
Tatah shakambharityeva nama tasyah pratishthitam
82.14
शाकंभरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः
त्रिरात्रमुषितः शाकं भक्षयेन्नियतः शुचिः
Shakambharim samasadya brahmachari samahitah
Triratramushitah shakam bhakshayenniyatah shuchih
82.15
शाकाहारस्य यत्सम्यग्वर्षैर्द्वादशभिः फलम्
तत्फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत
Shakaharasya yatsamyagvarshairdvadashabhih phalam
Tatphalam tasya bhavati devyashchhandena bharata
82.16
ततो गच्छेत्सुवर्णाक्षं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
यत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रमाराधयत्पुरा
Tato gachchhetsuvarnaksham trishu lokeshu vishrutam
Yatra vishnuh prasadartham rudramaradhayatpura
82.17
वरांश्च सुबहूँल्लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान्
उक्तश्च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत
Varanshcha subahunllebhe daivateshu sudurlabhan
Uktashcha tripuraghnena paritushtena bharata
82.18
अपि चास्मत्प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि
त्वन्मुखं च जगत्कृत्स्नं भविष्यति न संशयः
Api chasmatpriyataro loke krishna bhavishyasi
Tvanmukham cha jagatkritsnam bhavishyati na sanshayah
82.19
तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम्
अश्वमेधमवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति
Tatrabhigamya rajendra pujayitva vrishadhvajam
Ashvamedhamavapnoti ganapatyam cha vindati
82.20
धूमावतीं ततो गच्छेत्त्रिरत्रोपोषितो नरः
मनसा प्रार्थितान्कामाँल्लभते नात्र संशयः
Dhumavatim tato gachchhettriratroposhito narah
Manasa prarthitankamanllabhate natra sanshayah
82.21
देव्यास्तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप
तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः
महादेवप्रसादाद्धि गच्छेत परमां गतिम्
Devyastu dakshinardhena rathavarto naradhipa
Tatraroheta dharmagya shraddadhano jitendriyah
Mahadevaprasadaddhi gachchheta paramam gatim
82.22
प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ
धारां नाम महाप्राज्ञ सर्वपापप्रणाशिनीम्
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप
Pradakshinamupavritya gachchheta bharatarshabha
Dharam nama mahapragya sarvapapapranashinim
Tatra snatva naravyaghra na shochati naradhipa
82.23
ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत्य महागिरिम्
स्वर्गद्वारेण यत्तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः
Tato gachchheta dharmagya namaskritya mahagirim
Svargadvarena yattulyam gangadvaram na sanshayah
82.24
तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितः
पुण्डरीकमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्
Tatrabhishekam kurvita kotitirthe samahitah
Pundarikamavapnoti kulam chaiva samuddharet
82.25
सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन्
देवान्पितॄंश्च विधिवत्पुण्यलोके महीयते
Saptagange trigange cha shakravarte cha tarpayan
Devanpitrinshcha vidhivatpunyaloke mahiyate
82.26
ततः कनखले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः
अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Tatah kanakhale snatva triratroposhito narah
Ashvamedhamavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.27
कपिलावटं च गच्छेत तीर्थसेवी नराधिप
उष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत्
Kapilavatam cha gachchheta tirthasevi naradhipa
Ushyaikam rajanim tatra gosahasraphalam labhet
82.28
नागराजस्य राजेन्द्र कपिलस्य महात्मनाः
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम्
Nagarajasya rajendra kapilasya mahatmanah
Tirtham kuruvarashreshtha sarvalokeshu vishrutam
82.29
तत्राभिषेकं कुर्वीत नागतीर्थे नराधिप
कपिलानां सहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Tatrabhishekam kurvita nagatirthe naradhipa
Kapilanam sahasrasya phalam prapnoti manavah
82.30
ततो ललितिकां गच्छेच्छंतनोस्तीर्थमुत्तमम्
तत्र स्नात्वा नरो राजन्न दुर्गतिमवाप्नुयात्
Tato lalitikam gachchhechchhantanostirthamuttamam
Tatra snatva naro rajanna durgatimavapnuyat
82.31
गङ्गासंगमयोश्चैव स्नाति यः संगमे नरः
दशाश्वमेधानाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्
Gangasangamayoshchaiva snati yah sangame narah
Dashashvamedhanapnoti kulam chaiva samuddharet
82.32
ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धां लोकविश्रुताम्
सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते
Tato gachchheta rajendra sugandham lokavishrutam
Sarvapapavishuddhatma brahmaloke mahiyate
82.33
रुद्रावर्तं ततो गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप
तत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते
Rudravartam tato gachchhettirthasevi naradhipa
Tatra snatva naro rajansvargaloke mahiyate
82.34
गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे
स्नातोऽश्वमेधमाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Gangayashcha narashreshtha sarasvatyashcha sangame
Snatoshvamedhamapnoti svargalokam cha gachchhati
82.35
भद्रकर्णेश्वरं गत्वा देवमर्च्य यथाविधि
न दुर्गतिमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Bhadrakarneshvaram gatva devamarchya yathavidhi
Na durgatimavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.36
ततः कुब्जाम्रकं गच्छेत्तीर्थसेवी यथाक्रमम्
गोसहस्रमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Tatah kubjamrakam gachchhettirthasevi yathakramam
Gosahasramavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.37
अरुन्धतीवटं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप
सामुद्रकमुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः
गोसहस्रफलं विन्देत्कुलं चैव समुद्धरेत्
Arundhativatam gachchhettirthasevi naradhipa
Samudrakamupasprishya triratroposhito narah
Gosahasraphalam vindetkulam chaiva samuddharet
82.38
ब्रह्मावर्तं ततो गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः
अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Brahmavartam tato gachchhedbrahmachari samahitah
Ashvamedhamavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.39
यमुनाप्रभवं गत्वा उपस्पृश्य च यामुने
अश्वमेधफलं लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते
Yamunaprabhavam gatva upasprishya cha yamune
Ashvamedhaphalam labdhva svargaloke mahiyate
82.40
दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्
अश्वमेधमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Darvisankramanam prapya tirtham trailokyavishrutam
Ashvamedhamavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.41
सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम्
तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्
Sindhoshcha prabhavam gatva siddhagandharvasevitam
Tatroshya rajanih pancha vindyadbahu suvarnakam
82.42
अथ वेदीं समासाद्य नरः परमदुर्गमाम्
अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम्
Atha vedim samasadya narah paramadurgamam
Ashvamedhamavapnoti gachchhechchaushanasim gatim
82.43
ऋषिकुल्यां समासाद्य वासिष्ठं चैव भारत
वासिष्ठं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः
Rishikulyam samasadya vasishtham chaiva bharata
Vasishtham samatikramya sarve varna dvijatayah
82.44
ऋषिकुल्यां नरः स्नात्वा ऋषिलोकं प्रपद्यते
यदि तत्र वसेन्मासं शाकाहारो नराधिप
Rishikulyam narah snatva rishilokam prapadyate
Yadi tatra vasenmasam shakaharo naradhipa
82.45
भृगुतुङ्गं समासाद्य वाजिमेधफलं लभेत्
गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते
Bhrigutungam samasadya vajimedhaphalam labhet
Gatva virapramoksham cha sarvapapaih pramuchyate
82.46
कृत्तिकामघयोश्चैव तीर्थमासाद्य भारत
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति पुण्यकृत्
Krittikamaghayoshchaiva tirthamasadya bharata
Agnishtomatiratrabhyam phalam prapnoti punyakrit
82.47
ततः संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थमनुत्तमम्
उपस्पृश्य च विद्यानां सर्वासां पारगो भवेत्
Tatah sandhyam samasadya vidyatirthamanuttamam
Upasprishya cha vidyanam sarvasam parago bhavet
82.48
महाश्रमे वसेद्रात्रिं सर्वपापप्रमोचने
एककालं निराहारो लोकानावसते शुभान्
Mahashrame vasedratrim sarvapapapramochane
Ekakalam niraharo lokanavasate shubhan
82.49
षष्ठकालोपवासेन मासमुष्य महालये
सर्वपापविशुद्धात्मा विन्द्याद्बहु सुवर्णकम्
Shashthakalopavasena masamushya mahalaye
Sarvapapavishuddhatma vindyadbahu suvarnakam
82.50
अथ वेतसिकां गत्वा पितामहनिषेविताम्
अश्वमेधमवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम्
Atha vetasikam gatva pitamahanishevitam
Ashvamedhamavapnoti gachchhechchaushanasim gatim
82.51
अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम्
रूपस्य भागी भवति दृष्टमेतत्पुरातने
Atha sundarikatirtham prapya siddhanishevitam
Rupasya bhagi bhavati drishtametatpuratane
82.52
ततो वै ब्राह्मणीं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः
पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं प्रपद्यते
Tato vai brahmanim gatva brahmachari jitendriyah
Padmavarnena yanena brahmalokam prapadyate
82.53
ततश्च नैमिषं गच्छेत्पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैर्वृतः
Tatashcha naimisham gachchhetpunyam siddhanishevitam
Tatra nityam nivasati brahma devaganairvritah
82.54
नैमिषं प्रार्थयानस्य पापस्यार्धं प्रणश्यति
प्रविष्टमात्रस्तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते
Naimisham prarthayanasya papasyardham pranashyati
Pravishtamatrastu narah sarvapapaih pramuchyate
82.55
तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परः
पृथिव्यां यानि तीर्थानि नैमिषे तानि भारत
Tatra masam vaseddhiro naimishe tirthatatparah
Prithivyam yani tirthani naimishe tani bharata
82.56
अभिषेककृतस्तत्र नियतो नियताशनः
गवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति भारत
पुनात्यासप्तमं चैव कुलं भरतसत्तम
Abhishekakritastatra niyato niyatashanah
Gavamayasya yagyasya phalam prapnoti bharata
Punatyasaptamam chaiva kulam bharatasattama
82.57
यस्त्यजेन्नैमिषे प्राणानुपवासपरायणः
स मोदेत्स्वर्गलोकस्थ एवमाहुर्मनीषिणः
नित्यं पुण्यं च मेध्यं च नैमिषं नृपसत्तम
Yastyajennaimishe prananupavasaparayanah
Sa modetsvargalokastha evamahurmanishinah
Nityam punyam cha medhyam cha naimisham nripasattama
82.58
गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः
वाजपेयमवाप्नोति ब्रह्मभूतश्च जायते
Gangodbhedam samasadya triratroposhito narah
Vajapeyamavapnoti brahmabhutashcha jayate
82.59
सरस्वतीं समासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताः
सारस्वतेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः
Sarasvatim samasadya tarpayetpitridevatah
Sarasvateshu lokeshu modate natra sanshayah
82.60
ततश्च बाहुदां गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः
देवसत्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Tatashcha bahudam gachchhedbrahmachari samahitah
Devasatrasya yagyasya phalam prapnoti manavah
82.61
ततश्चीरवतीं गच्छेत्पुण्यां पुण्यतमैर्वृताम्
पितृदेवार्चनरतो वाजपेयमवाप्नुयात्
Tatashchiravatim gachchhetpunyam punyatamairvritam
Pitridevarchanarato vajapeyamavapnuyat
82.62
विमलाशोकमासाद्य विराजति यथा शशी
तत्रोष्य रजनीमेकां स्वर्गलोके महीयते
Vimalashokamasadya virajati yatha shashi
Tatroshya rajanimekam svargaloke mahiyate
82.63
गोप्रतारं ततो गच्छेत्सरय्वास्तीर्थमुत्तमम्
यत्र रामो गतः स्वर्गं सभृत्यबलवाहनः
Goprataram tato gachchhetsarayvastirthamuttamam
Yatra ramo gatah svargam sabhrityabalavahanah
82.64
देहं त्यक्त्वा दिवं यातस्तस्य तीर्थस्य तेजसा
रामस्य च प्रसादेन व्यवसायाच्च भारत
Deham tyaktva divam yatastasya tirthasya tejasa
Ramasya cha prasadena vyavasayachcha bharata
82.65
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिप
सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते
Tasminstirthe narah snatva gopratare naradhipa
Sarvapapavishuddhatma svargaloke mahiyate
82.66
रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दन
अश्वमेधमवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः
Ramatirthe narah snatva gomatyam kurunandana
Ashvamedhamavapnoti punati cha kulam narah
82.67
शतसाहस्रिकं तत्र तीर्थं भरतसत्तम
तत्रोपस्पर्शनं कृत्वा नियतो नियताशनः
गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ
Shatasahasrikam tatra tirtham bharatasattama
Tatropasparshanam kritva niyato niyatashanah
Gosahasraphalam punyam prapnoti bharatarshabha
82.68
ततो गच्छेत राजेन्द्र भर्तृस्थानमनुत्तमम्
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृप
गोसहस्रफलं विन्देत्तेजस्वी च भवेन्नरः
Tato gachchheta rajendra bhartristhanamanuttamam
Kotitirthe narah snatva archayitva guham nripa
Gosahasraphalam vindettejasvi cha bhavennarah
82.69
ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम्
कपिलाह्रदे नरः स्नात्वा राजसूयफलं लभेत्
Tato varanasim gatva archayitva vrishadhvajam
Kapilahrade narah snatva rajasuyaphalam labhet
82.70
मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थमासाद्य दुर्लभम्
गोमतीगङ्गयोश्चैव संगमे लोकविश्रुते
अग्निष्टोममवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्
Markandeyasya rajendra tirthamasadya durlabham
Gomatigangayoshchaiva sangame lokavishrute
Agnishtomamavapnoti kulam chaiva samuddharet
82.71
ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः
अश्वमेधमवाप्नोति गमनादेव भारत
Tato gayam samasadya brahmachari jitendriyah
Ashvamedhamavapnoti gamanadeva bharata
82.72
तत्राक्षयवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
पितॄणां तत्र वै दत्तमक्षयं भवति प्रभो
Tatrakshayavato nama trishu lokeshu vishrutah
Pitrinam tatra vai dattamakshayam bhavati prabho
82.73
महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः
अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत्
Mahanadyamupasprishya tarpayetpitridevatah
Akshayanprapnuyallokankulam chaiva samuddharet
82.74
ततो ब्रह्मसरो गच्छेद्धर्मारण्योपशोभितम्
पौण्डरीकमवाप्नोति प्रभातामेव शर्वरीम्
Tato brahmasaro gachchheddharmaranyopashobhitam
Paundarikamavapnoti prabhatameva sharvarim
82.75
तस्मिन्सरसि राजेन्द्र ब्रह्मणो यूप उच्छ्रितः
यूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत्
Tasminsarasi rajendra brahmano yupa uchchhritah
Yupam pradakshinam kritva vajapeyaphalam labhet
82.76
ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकां लोकविश्रुताम्
एकरात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम्
सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद्ध्रुवम्
Tato gachchheta rajendra dhenukam lokavishrutam
Ekaratroshito rajanprayachchhettiladhenukam
Sarvapapavishuddhatma somalokam vrajeddhruvam
82.77
तत्र चिह्नं महाराज अद्यापि हि न संशयः
कपिला सह वत्सेन पर्वते विचरत्युत
सवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्तेऽद्यापि भारत
Tatra chihnam maharaja adyapi hi na sanshayah
Kapila saha vatsena parvate vicharatyuta
Savatsayah padani sma drishyantedyapi bharata
82.78
तेषूपस्पृश्य राजेन्द्र पदेषु नृपसत्तम
यत्किंचिदशुभं कर्म तत्प्रणश्यति भारत
Teshupasprishya rajendra padeshu nripasattama
Yatkinchidashubham karma tatpranashyati bharata
82.79
ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य धीमतः
स्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम्
Tato gridhravatam gachchhetsthanam devasya dhimatah
Snayita bhasmana tatra abhigamya vrishadhvajam
82.80
ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम्
इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति
Brahmanena bhavechchirnam vratam dvadashavarshikam
Itaresham tu varnanam sarvapapam pranashyati
82.81
गच्छेत तत उद्यन्तं पर्वतं गीतनादितम्
सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ
Gachchheta tata udyantam parvatam gitanaditam
Savitram tu padam tatra drishyate bharatarshabha
82.82
तत्र संध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः
उपास्ता च भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी
Tatra sandhyamupasita brahmanah sanshitavratah
Upasta cha bhavetsandhya tena dvadashavarshiki
82.83
योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ
तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकरात्
Yonidvaram cha tatraiva vishrutam bharatarshabha
Tatrabhigamya muchyeta purusho yonisankarat
82.84
कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः
पुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः
Krishnashuklavubhau pakshau gayayam yo vasennarah
Punatyasaptamam rajankulam nastyatra sanshayah
82.85
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोऽपि गयां व्रजेत्
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्
Eshtavya bahavah putra yadyekopi gayam vrajet
Yajeta vashvamedhena nilam va vrishamutsrijet
82.86
ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिप
अश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत्
Tatah phalgum vrajedrajanstirthasevi naradhipa
Ashvamedhamavapnoti siddhim cha mahatim vrajet
82.87
ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मपृष्ठं समाहितः
यत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिर
अभिगम्य ततस्तत्र वाजिमेधफलं लभेत्
Tato gachchheta rajendra dharmaprishtham samahitah
Yatra dharmo maharaja nityamaste yudhishthira
Abhigamya tatastatra vajimedhaphalam labhet
82.88
ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणस्तीर्थमुत्तमम्
तत्रार्चयित्वा राजेन्द्र ब्रह्माणममितौजसम्
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः
Tato gachchheta rajendra brahmanastirthamuttamam
Tatrarchayitva rajendra brahmanamamitaujasam
Rajasuyashvamedhabhyam phalam prapnoti manavah
82.89
ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप
उपस्पृश्य तपोदेषु काक्षीवानिव मोदते
Tato rajagriham gachchhettirthasevi naradhipa
Upasprishya tapodeshu kakshivaniva modate
82.90
यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीत पुरुषः शुचिः
यक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते भ्रूणहत्यया
Yakshinya naityakam tatra prashnita purushah shuchih
Yakshinyastu prasadena muchyate bhrunahatyaya
82.91
मणिनागं ततो गत्वा गोसहस्रफलं लभेत्
नैत्यकं भुञ्जते यस्तु मणिनागस्य मानवः
Maninagam tato gatva gosahasraphalam labhet
Naityakam bhunjate yastu maninagasya manavah
82.92
दष्टस्याशीविषेणापि न तस्य क्रमते विषम्
तत्रोष्य रजनीमेकां सर्वपापैः प्रमुच्यते
Dashtasyashivishenapi na tasya kramate visham
Tatroshya rajanimekam sarvapapaih pramuchyate
82.93
ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर्गौतमस्य वनं नृप
अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम्
अभिगम्य श्रियं राजन्विन्दते श्रियमुत्तमाम्
Tato gachchheta brahmarshergautamasya vanam nripa
Ahalyaya hrade snatva vrajeta paramam gatim
Abhigamya shriyam rajanvindate shriyamuttamam
82.94
तत्रोदपानो धर्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
तत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधमवाप्नुयात्
Tatrodapano dharmagya trishu lokeshu vishrutah
Tatrabhishekam kritva tu vajimedhamavapnuyat
82.95
जनकस्य तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितः
तत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्
Janakasya tu rajarsheh kupastridashapujitah
Tatrabhishekam kritva tu vishnulokamavapnuyat
82.96
ततो विनशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्
वाजपेयमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति
Tato vinashanam gachchhetsarvapapapramochanam
Vajapeyamavapnoti somalokam cha gachchhati
82.97
गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम्
वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति
Gandakim tu samasadya sarvatirthajalodbhavam
Vajapeyamavapnoti suryalokam cha gachchhati
82.98
ततोऽधिवंश्यं धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम्
गुह्यकेषु महाराज मोदते नात्र संशयः
Tatodhivanshyam dharmagya samavishya tapovanam
Guhyakeshu maharaja modate natra sanshayah
82.99
कम्पनां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम्
पुण्डरीकमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति
Kampanam tu samasadya nadim siddhanishevitam
Pundarikamavapnoti suryalokam cha gachchhati
82.100
ततो विशालामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम्
अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Tato vishalamasadya nadim trailokyavishrutam
Agnishtomamavapnoti svargalokam cha gachchhati
82.101
अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य नराधिप
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्
Atha maheshvarim dharam samasadya naradhipa
Ashvamedhamavapnoti kulam chaiva samuddharet
82.102
दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः
न दुर्गतिमवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति
Divaukasam pushkarinim samasadya narah shuchih
Na durgatimavapnoti vajapeyam cha vindati
82.103
महेश्वरपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः
महेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत्
Maheshvarapadam gachchhedbrahmachari samahitah
Maheshvarapade snatva vajimedhaphalam labhet
82.104
तत्र कोटिस्तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ
कूर्मरूपेण राजेन्द्र असुरेण दुरात्मना
ह्रियमाणाहृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना
Tatra kotistu tirthanam vishruta bharatarshabha
Kurmarupena rajendra asurena duratmana
Hriyamanahrita rajanvishnuna prabhavishnuna
82.105
तत्राभिषेकं कुर्वाणस्तीर्थकोट्यां युधिष्ठिर
पुण्डरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति
Tatrabhishekam kurvanastirthakotyam yudhishthira
Pundarikamavapnoti vishnulokam cha gachchhati
82.106
ततो गच्छेत राजेन्द्र स्थानं नारायणस्य तु
सदा संनिहितो यत्र हरिर्वसति भारत
शालग्राम इति ख्यातो विष्णोरद्भुतकर्मणः
Tato gachchheta rajendra sthanam narayanasya tu
Sada sannihito yatra harirvasati bharata
Shalagrama iti khyato vishnoradbhutakarmanah
82.107
अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमव्ययम्
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति
Abhigamya trilokesham varadam vishnumavyayam
Ashvamedhamavapnoti vishnulokam cha gachchhati
82.108
तत्रोदपानो धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनः
समुद्रास्तत्र चत्वारः कूपे संनिहिताः सदा
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र न दुर्गतिमवाप्नुयात्
Tatrodapano dharmagya sarvapapapramochanah
Samudrastatra chatvarah kupe sannihitah sada
Tatropasprishya rajendra na durgatimavapnuyat
82.109
अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम्
विराजति यथा सोम ऋणैर्मुक्तो युधिष्ठिर
Abhigamya mahadevam varadam vishnumavyayam
Virajati yatha soma rinairmukto yudhishthira
82.110
जातिस्मर उपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः
Jatismara upasprishya shuchih prayatamanasah
Jatismaratvam prapnoti snatva tatra na sanshayah
82.111
वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम्
ईप्सिताँल्लभते कामानुपवासान्न संशयः
Vateshvarapuram gatva archayitva tu keshavam
Ipsitanllabhate kamanupavasanna sanshayah
82.112
ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम्
अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात्
Tatastu vamanam gatva sarvapapapramochanam
Abhivadya harim devam na durgatimavapnuyat
82.113
भरतस्याश्रमं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम्
कौशिकीं तत्र सेवेत महापातकनाशिनीम्
राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः
Bharatasyashramam gatva sarvapapapramochanam
Kaushikim tatra seveta mahapatakanashinim
Rajasuyasya yagyasya phalam prapnoti manavah
82.114
ततो गच्छेत धर्मज्ञ चम्पकारण्यमुत्तमम्
तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत्
Tato gachchheta dharmagya champakaranyamuttamam
Tatroshya rajanimekam gosahasraphalam labhet
82.115
अथ ज्येष्ठिलमासाद्य तीर्थं परमसंमतम्
उपोष्य रजनीमेकामग्निष्टोमफलं लभेत्
Atha jyeshthilamasadya tirtham paramasammatam
Uposhya rajanimekamagnishtomaphalam labhet
82.116
तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम्
मित्रावरुणयोर्लोकानाप्नोति पुरुषर्षभ
Tatra vishveshvaram drishtva devya saha mahadyutim
Mitravarunayorlokanapnoti purusharshabha
82.117
कन्यासंवेद्यमासाद्य नियतो नियताशनः
मनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति भरतर्षभ
Kanyasanvedyamasadya niyato niyatashanah
Manoh prajapaterlokanapnoti bharatarshabha
82.118
कन्यायां ये प्रयच्छन्ति पानमन्नं च भारत
तदक्षयमिति प्राहुरृषयः संशितव्रताः
Kanyayam ye prayachchhanti panamannam cha bharata
Tadakshayamiti prahurrishayah sanshitavratah
82.119
निश्चीरां च समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम्
अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति
Nishchiram cha samasadya trishu lokeshu vishrutam
Ashvamedhamavapnoti vishnulokam cha gachchhati
82.120
ये तु दानं प्रयच्छन्ति निश्चीरासंगमे नराः
ते यान्ति नरशार्दूल ब्रह्मलोकं न संशयः
Ye tu danam prayachchhanti nishchirasangame narah
Te yanti narashardula brahmalokam na sanshayah
82.121
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः
तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात्
Tatrashramo vasishthasya trishu lokeshu vishrutah
Tatrabhishekam kurvano vajapeyamavapnuyat
82.122
देवकूटं समासाद्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्
Devakutam samasadya brahmarshiganasevitam
Ashvamedhamavapnoti kulam chaiva samuddharet
82.123
ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम्
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रोऽथ कौशिकः
Tato gachchheta rajendra kaushikasya munerhradam
Yatra siddhim param prapto vishvamitrotha kaushikah
82.124
तत्र मासं वसेद्वीर कौशिक्यां भरतर्षभ
अश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति
Tatra masam vasedvira kaushikyam bharatarshabha
Ashvamedhasya yatpunyam tanmasenadhigachchhati
82.125
सर्वतीर्थवरे चैव यो वसेत महाह्रदे
न दुर्गतिमवाप्नोति विन्देद्बहु सुवर्णकम्
Sarvatirthavare chaiva yo vaseta mahahrade
Na durgatimavapnoti vindedbahu suvarnakam
82.126
कुमारमभिगत्वा च वीराश्रमनिवासिनम्
अश्वमेधमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः
Kumaramabhigatva cha virashramanivasinam
Ashvamedhamavapnoti naro nastyatra sanshayah
82.127
अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम्
अग्निष्टोममवाप्नोति न च स्वर्गान्निवर्तते
Agnidharam samasadya trishu lokeshu vishrutam
Agnishtomamavapnoti na cha svargannivartate
82.128
पितामहसरो गत्वा शैलराजप्रतिष्ठितम्
तत्राभिषेकं कुर्वाणो अग्निष्टोमफलं लभेत्
Pitamahasaro gatva shailarajapratishthitam
Tatrabhishekam kurvano agnishtomaphalam labhet
82.129
पितामहस्य सरसः प्रस्रुता लोकपावनी
कुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता
Pitamahasya sarasah prasruta lokapavani
Kumaradhara tatraiva trishu lokeshu vishruta
82.130
यत्र स्नात्वा कृतार्थोऽस्मीत्यात्मानमवगच्छति
षष्ठकालोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया
Yatra snatva kritarthosmityatmanamavagachchhati
Shashthakalopavasena muchyate brahmahatyaya
82.131
शिखरं वै महादेव्या गौर्यास्त्रैलोक्यविश्रुतम्
समारुह्य नरः श्राद्धः स्तनकुण्डेषु संविशेत्
Shikharam vai mahadevya gauryastrailokyavishrutam
Samaruhya narah shraddhah stanakundeshu sanvishet
82.132
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः
हयमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति
Tatrabhishekam kurvanah pitridevarchane ratah
Hayamedhamavapnoti shakralokam cha gachchhati
82.133
ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः
अश्वमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति
Tamrarunam samasadya brahmachari samahitah
Ashvamedhamavapnoti shakralokam cha gachchhati
82.134
नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम्
नरमेधस्य यत्पुण्यं तत्प्राप्नोति कुरूद्वह
Nandinyam cha samasadya kupam tridashasevitam
Naramedhasya yatpunyam tatprapnoti kurudvaha
82.135
कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर्यतः
त्रिरात्रोपोषितो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते
Kalikasangame snatva kaushikyarunayoryatah
Triratroposhito vidvansarvapapaih pramuchyate
82.136
उर्वशीतीर्थमासाद्य ततः सोमाश्रमं बुधः
कुम्भकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः
Urvashitirthamasadya tatah somashramam budhah
Kumbhakarnashrame snatva pujyate bhuvi manavah
82.137
स्नात्वा कोकामुखे पुण्ये ब्रह्मचारी यतव्रतः
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टमेतत्पुरातने
Snatva kokamukhe punye brahmachari yatavratah
Jatismaratvam prapnoti drishtametatpuratane
82.138
सकृन्नन्दां समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजः
सर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति
Sakrinnandam samasadya kritatma bhavati dvijah
Sarvapapavishuddhatma shakralokam cha gachchhati
82.139
ऋषभद्वीपमासाद्य सेव्यं क्रौञ्चनिषूदनम्
सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते
Rishabhadvipamasadya sevyam kraunchanishudanam
Sarasvatyamupasprishya vimanastho virajate
82.140
औद्दालकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम्
तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते
Auddalakam maharaja tirtham muninishevitam
Tatrabhishekam kurvita sarvapapaih pramuchyate
82.141
धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम्
वाजपेयमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः
Dharmatirtham samasadya punyam brahmarshisevitam
Vajapeyamavapnoti naro nastyatra sanshayah
82.142
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः
दण्डार्कमभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत्
Tatha champam samasadya bhagirathyam kritodakah
Dandarkamabhigamyaiva gosahasraphalam labhet
82.143
लवेडिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्योपसेविताम्
वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते
Lavedikam tato gachchhetpunyam punyopasevitam
Vajapeyamavapnoti vimanasthashcha pujyate