UtshovChapter 74
74.1
बृहदश्व उवाच
सर्वं विकारं दृष्ट्वा तु पुण्यश्लोकस्य धीमतः
आगत्य केशिनी क्षिप्रं दमयन्त्यै न्यवेदयत्
Brihadashva uvacha
Sarvam vikaram drishtva tu punyashlokasya dhimatah
Agatya keshini kshipram damayantyai nyavedayat
74.2
दमयन्ती ततो भूयः प्रेषयामास केशिनीम्
मातुः सकाशं दुःखार्ता नलशङ्कासमुत्सुका
Damayanti tato bhuyah preshayamasa keshinim
Matuh sakasham duhkharta nalashankasamutsuka
74.3
परीक्षितो मे बहुशो बाहुको नलशङ्कया
रूपे मे संशयस्त्वेकः स्वयमिच्छामि वेदितुम्
Parikshito me bahusho bahuko nalashankaya
Rupe me sanshayastvekah svayamichchhami veditum
74.4
स वा प्रवेश्यतां मातर्मां वानुज्ञातुमर्हसि
विदितं वाथ वाज्ञातं पितुर्मे संविधीयताम्
Sa va praveshyatam matarmam vanugyatumarhasi
Viditam vatha vagyatam piturme sanvidhiyatam
74.5
एवमुक्ता तु वैदर्भ्या सा देवी भीममब्रवीत्
दुहितुस्तमभिप्रायमन्वजानाच्च पार्थिवः
Evamukta tu vaidarbhya sa devi bhimamabravit
Duhitustamabhiprayamanvajanachcha parthivah
74.6
सा वै पित्राभ्यनुज्ञाता मात्रा च भरतर्षभ
नलं प्रवेशयामास यत्र तस्याः प्रतिश्रयः
Sa vai pitrabhyanugyata matra cha bharatarshabha
Nalam praveshayamasa yatra tasyah pratishrayah
74.7
तं तु दृष्ट्वा तथायुक्तं दमयन्ती नलं तदा
तीव्रशोकसमाविष्टा बभूव वरवर्णिनी
Tam tu drishtva tathayuktam damayanti nalam tada
Tivrashokasamavishta babhuva varavarnini
74.8
ततः काषायवसना जटिला मलपङ्किनी
दमयन्ती महाराज बाहुकं वाक्यमब्रवीत्
Tatah kashayavasana jatila malapankini
Damayanti maharaja bahukam vakyamabravit
74.9
दृष्टपूर्वस्त्वया कश्चिद्धर्मज्ञो नाम बाहुक
सुप्तामुत्सृज्य विपिने गतो यः पुरुषः स्त्रियम्
Drishtapurvastvaya kashchiddharmagyo nama bahuka
Suptamutsrijya vipine gato yah purushah striyam
74.10
अनागसं प्रियां भार्यां विजने श्रममोहिताम्
अपहाय तु को गच्छेत्पुण्यश्लोकमृते नलम्
Anagasam priyam bharyam vijane shramamohitam
Apahaya tu ko gachchhetpunyashlokamrite nalam
74.11
किं नु तस्य मया कार्यमपराद्धं महीपतेः
यो मामुत्सृज्य विपिने गतवान्निद्रया हृताम्
Kim nu tasya maya karyamaparaddham mahipateh
Yo mamutsrijya vipine gatavannidraya hritam
74.12
साक्षाद्देवानपाहाय वृतो यः स मया पुरा
अनुव्रतां साभिकामां पुत्रिणीं त्यक्तवान्कथम्
Sakshaddevanapahaya vrito yah sa maya pura
Anuvratam sabhikamam putrinim tyaktavankatham
74.13
अग्नौ पाणिगृहीतां च हंसानां वचने स्थिताम्
भरिष्यामीति सत्यं च प्रतिश्रुत्य क्व तद्गतम्
Agnau panigrihitam cha hansanam vachane sthitam
Bharishyamiti satyam cha pratishrutya kva tadgatam
74.14
दमयन्त्या ब्रुवन्त्यास्तु सर्वमेतदरिंदम
शोकजं वारि नेत्राभ्यामसुखं प्रास्रवद्बहु
Damayantya bruvantyastu sarvametadarindama
Shokajam vari netrabhyamasukham prasravadbahu
74.15
अतीव कृष्णताराभ्यां रक्तान्ताभ्यां जलं तु तत्
परिस्रवन्नलो दृष्ट्वा शोकार्त इदमब्रवीत्
Ativa krishnatarabhyam raktantabhyam jalam tu tat
Parisravannalo drishtva shokarta idamabravit
74.16
मम राज्यं प्रनष्टं यन्नाहं तत्कृतवान्स्वयम्
कलिना तत्कृतं भीरु यच्च त्वामहमत्यजम्
Mama rajyam pranashtam yannaham tatkritavansvayam
Kalina tatkritam bhiru yachcha tvamahamatyajam
74.17
त्वया तु धर्मभृच्छ्रेष्ठे शापेनाभिहतः पुरा
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मां विवाससम्
Tvaya tu dharmabhrichchhreshthe shapenabhihatah pura
Vanasthaya duhkhitaya shochantya mam vivasasam
74.18
स मच्छरीरे त्वच्छापाद्दह्यमानोऽवसत्कलिः
त्वच्छापदग्धः सततं सोऽग्नाविव समाहितः
Sa machchharire tvachchhapaddahyamanovasatkalih
Tvachchhapadagdhah satatam sognaviva samahitah
74.19
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे
Mama cha vyavasayena tapasa chaiva nirjitah
Duhkhasyantena chanena bhavitavyam hi nau shubhe
74.20
विमुच्य मां गतः पापः स ततोऽहमिहागतः
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मेऽन्यत्प्रयोजनम्
Vimuchya mam gatah papah sa tatohamihagatah
Tvadartham vipulashroni na hi menyatprayojanam
74.21
कथं नु नारी भर्तारमनुरक्तमनुव्रतम्
उत्सृज्य वरयेदन्यं यथा त्वं भीरु कर्हिचित्
Katham nu nari bhartaramanuraktamanuvratam
Utsrijya varayedanyam yatha tvam bhiru karhichit
74.22
दूताश्चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात्
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति
Dutashcharanti prithivim kritsnam nripatishasanat
Bhaimi kila sma bhartaram dvitiyam varayishyati
74.23
स्वैरवृत्ता यथाकाममनुरूपमिवात्मनः
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भाङ्गस्वरिरुपस्थितः
Svairavritta yathakamamanurupamivatmanah
Shrutvaiva chaivam tvarito bhangasvarirupasthitah
74.24
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम्
प्राञ्जलिर्वेपमाना च भीता वचनमब्रवीत्
Damayanti tu tachchhrutva nalasya paridevitam
Pranjalirvepamana cha bhita vachanamabravit