UtshovChapter 63
63.1
बृहदश्व उवाच
उत्सृज्य दमयन्तीं तु नलो राजा विशां पते
ददर्श दावं दह्यन्तं महान्तं गहने वने
Brihadashva uvacha
Utsrijya damayantim tu nalo raja visham pate
Dadarsha davam dahyantam mahantam gahane vane
63.2
तत्र शुश्राव मध्येऽग्नौ शब्दं भूतस्य कस्यचित्
अभिधाव नलेत्युच्चैः पुण्यश्लोकेति चासकृत्
Tatra shushrava madhyegnau shabdam bhutasya kasyachit
Abhidhava naletyuchchaih punyashloketi chasakrit
63.3
मा भैरिति नलश्चोक्त्वा मध्यमग्नेः प्रविश्य तम्
ददर्श नागराजानं शयानं कुण्डलीकृतम्
Ma bhairiti nalashchoktva madhyamagneh pravishya tam
Dadarsha nagarajanam shayanam kundalikritam
63.4
स नागः प्राञ्जलिर्भूत्वा वेपमानो नलं तदा
उवाच विद्धि मां राजन्नागं कर्कोटकं नृप
Sa nagah pranjalirbhutva vepamano nalam tada
Uvacha viddhi mam rajannagam karkotakam nripa
63.5
मया प्रलब्धो ब्रह्मर्षिरनागाः सुमहातपाः
तेन मन्युपरीतेन शप्तोऽस्मि मनुजाधिप
Maya pralabdho brahmarshiranagah sumahatapah
Tena manyuparitena shaptosmi manujadhipa
63.6
तस्य शापान्न शक्नोमि पदाद्विचलितुं पदम्
उपदेक्ष्यामि ते श्रेयस्त्रातुमर्हति मां भवान्
Tasya shapanna shaknomi padadvichalitum padam
Upadekshyami te shreyastratumarhati mam bhavan
63.7
सखा च ते भविष्यामि मत्समो नास्ति पन्नगः
लघुश्च ते भविष्यामि शीघ्रमादाय गच्छ माम्
Sakha cha te bhavishyami matsamo nasti pannagah
Laghushcha te bhavishyami shighramadaya gachchha mam
63.8
एवमुक्त्वा स नागेन्द्रो बभूवाङ्गुष्ठमात्रकः
तं गृहीत्वा नलः प्रायादुद्देशं दाववर्जितम्
Evamuktva sa nagendro babhuvangushthamatrakah
Tam grihitva nalah prayaduddesham davavarjitam
63.9
आकाशदेशमासाद्य विमुक्तं कृष्णवर्त्मना
उत्स्रष्टुकामं तं नागः पुनः कर्कोटकोऽब्रवीत्
Akashadeshamasadya vimuktam krishnavartmana
Utsrashtukamam tam nagah punah karkotakobravit
63.10
पदानि गणयन्गच्छ स्वानि नैषध कानिचित्
तत्र तेऽहं महाराज श्रेयो धास्यामि यत्परम्
Padani ganayangachchha svani naishadha kanichit
Tatra teham maharaja shreyo dhasyami yatparam
63.11
ततः संख्यातुमारब्धमदशद्दशमे पदे
तस्य दष्टस्य तद्रूपं क्षिप्रमन्तरधीयत
Tatah sankhyatumarabdhamadashaddashame pade
Tasya dashtasya tadrupam kshipramantaradhiyata
63.12
स दृष्ट्वा विस्मितस्तस्थावात्मानं विकृतं नलः
स्वरूपधारिणं नागं ददर्श च महीपतिः
Sa drishtva vismitastasthavatmanam vikritam nalah
Svarupadharinam nagam dadarsha cha mahipatih
63.13
ततः कर्कोटको नागः सान्त्वयन्नलमब्रवीत्
मया तेऽन्तर्हितं रूपं न त्वा विद्युर्जना इति
Tatah karkotako nagah santvayannalamabravit
Maya tentarhitam rupam na tva vidyurjana iti
63.14
यत्कृते चासि विकृतो दुःखेन महता नल
विषेण स मदीयेन त्वयि दुःखं निवत्स्यति
Yatkrite chasi vikrito duhkhena mahata nala
Vishena sa madiyena tvayi duhkham nivatsyati
63.15
विषेण संवृतैर्गात्रैर्यावत्त्वां न विमोक्ष्यति
तावत्त्वयि महाराज दुःखं वै स निवत्स्यति
Vishena sanvritairgatrairyavattvam na vimokshyati
Tavattvayi maharaja duhkham vai sa nivatsyati
63.16
अनागा येन निकृतस्त्वमनर्हो जनाधिप
क्रोधादसूययित्वा तं रक्षा मे भवतः कृता
Anaga yena nikritastvamanarho janadhipa
Krodhadasuyayitva tam raksha me bhavatah krita
63.17
न ते भयं नरव्याघ्र दंष्ट्रिभ्यः शत्रुतोऽपि वा
ब्रह्मविद्भ्यश्च भविता मत्प्रसादान्नराधिप
Na te bhayam naravyaghra danshtribhyah shatrutopi va
Brahmavidbhyashcha bhavita matprasadannaradhipa
63.18
राजन्विषनिमित्ता च न ते पीडा भविष्यति
संग्रामेषु च राजेन्द्र शश्वज्जयमवाप्स्यसि
Rajanvishanimitta cha na te pida bhavishyati
Sangrameshu cha rajendra shashvajjayamavapsyasi
63.19
गच्छ राजन्नितः सूतो बाहुकोऽहमिति ब्रुवन्
समीपमृतुपर्णस्य स हि वेदाक्षनैपुणम्
अयोध्यां नगरीं रम्यामद्यैव निषधेश्वर
Gachchha rajannitah suto bahukohamiti bruvan
Samipamrituparnasya sa hi vedakshanaipunam
Ayodhyam nagarim ramyamadyaiva nishadheshvara
63.20
स तेऽक्षहृदयं दाता राजाश्वहृदयेन वै
इक्ष्वाकुकुलजः श्रीमान्मित्रं चैव भविष्यति
Sa tekshahridayam data rajashvahridayena vai
Ikshvakukulajah shrimanmitram chaiva bhavishyati
63.21
भविष्यसि यदाक्षज्ञः श्रेयसा योक्ष्यसे तदा
समेष्यसि च दारैस्त्वं मा स्म शोके मनः कृथाः
राज्येन तनयाभ्यां च सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
Bhavishyasi yadakshagyah shreyasa yokshyase tada
Sameshyasi cha daraistvam ma sma shoke manah krithah
Rajyena tanayabhyam cha satyametadbravimi te
63.22
स्वरूपं च यदा द्रष्टुमिच्छेथास्त्वं नराधिप
संस्मर्तव्यस्तदा तेऽहं वासश्चेदं निवासयेः
Svarupam cha yada drashtumichchhethastvam naradhipa
Sansmartavyastada teham vasashchedam nivasayeh
63.23
अनेन वाससाच्छन्नः स्वरूपं प्रतिपत्स्यसे
इत्युक्त्वा प्रददावस्मै दिव्यं वासोयुगं तदा
Anena vasasachchhannah svarupam pratipatsyase
Ityuktva pradadavasmai divyam vasoyugam tada
63.24
एवं नलं समादिश्य वासो दत्त्वा च कौरव
नागराजस्ततो राजंस्तत्रैवान्तरधीयत
Evam nalam samadishya vaso dattva cha kaurava
Nagarajastato rajanstatraivantaradhiyata