UtshovChapter 59
59.1
नल उवाच
यथा राज्यं पितुस्ते तत्तथा मम न संशयः
न तु तत्र गमिष्यामि विषमस्थः कथंचन
Nala uvacha
Yatha rajyam pituste tattatha mama na sanshayah
Na tu tatra gamishyami vishamasthah kathanchana
59.2
कथं समृद्धो गत्वाहं तव हर्षविवर्धनः
परिद्यूनो गमिष्यामि तव शोकविवर्धनः
Katham samriddho gatvaham tava harshavivardhanah
Paridyuno gamishyami tava shokavivardhanah
59.3
बृहदश्व उवाच
इति ब्रुवन्नलो राजा दमयन्तीं पुनः पुनः
सान्त्वयामास कल्याणीं वाससोऽर्धेन संवृताम्
Brihadashva uvacha
Iti bruvannalo raja damayantim punah punah
Santvayamasa kalyanim vasasordhena sanvritam
59.4
तावेकवस्त्रसंवीतावटमानावितस्ततः
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तौ सभां कांचिदुपेयतुः
Tavekavastrasanvitavatamanavitastatah
Kshutpipasaparishrantau sabham kanchidupeyatuh
59.5
तां सभामुपसंप्राप्य तदा स निषधाधिपः
वैदर्भ्या सहितो राजा निषसाद महीतले
Tam sabhamupasamprapya tada sa nishadhadhipah
Vaidarbhya sahito raja nishasada mahitale
59.6
स वै विवस्त्रो मलिनो विकचः पांसुगुण्ठितः
दमयन्त्या सह श्रान्तः सुष्वाप धरणीतले
Sa vai vivastro malino vikachah pansugunthitah
Damayantya saha shrantah sushvapa dharanitale
59.7
दमयन्त्यपि कल्याणी निद्रयापहृता ततः
सहसा दुःखमासाद्य सुकुमारी तपस्विनी
Damayantyapi kalyani nidrayapahrita tatah
Sahasa duhkhamasadya sukumari tapasvini
59.8
सुप्तायां दमयन्त्यां तु नलो राजा विशां पते
शोकोन्मथितचित्तात्मा न स्म शेते यथा पुरा
Suptayam damayantyam tu nalo raja visham pate
Shokonmathitachittatma na sma shete yatha pura
59.9
स तद्राज्यापहरणं सुहृत्त्यागं च सर्वशः
वने च तं परिध्वंसं प्रेक्ष्य चिन्तामुपेयिवान्
Sa tadrajyapaharanam suhrittyagam cha sarvashah
Vane cha tam paridhvansam prekshya chintamupeyivan
59.10
किं नु मे स्यादिदं कृत्वा किं नु मे स्यादकुर्वतः
किं नु मे मरणं श्रेयः परित्यागो जनस्य वा
Kim nu me syadidam kritva kim nu me syadakurvatah
Kim nu me maranam shreyah parityago janasya va
59.11
मामियं ह्यनुरक्तेदं दुःखमाप्नोति मत्कृते
मद्विहीना त्वियं गच्छेत्कदाचित्स्वजनं प्रति
Mamiyam hyanuraktedam duhkhamapnoti matkrite
Madvihina tviyam gachchhetkadachitsvajanam prati
59.12
मया निःसंशयं दुःखमियं प्राप्स्यत्यनुत्तमा
उत्सर्गे संशयः स्यात्तु विन्देतापि सुखं क्वचित्
Maya nihsanshayam duhkhamiyam prapsyatyanuttama
Utsarge sanshayah syattu vindetapi sukham kvachit
59.13
स विनिश्चित्य बहुधा विचार्य च पुनः पुनः
उत्सर्गेऽमन्यत श्रेयो दमयन्त्या नराधिपः
Sa vinishchitya bahudha vicharya cha punah punah
Utsargemanyata shreyo damayantya naradhipah
59.14
सोऽवस्त्रतामात्मनश्च तस्याश्चाप्येकवस्त्रताम्
चिन्तयित्वाध्यगाद्राजा वस्त्रार्धस्यावकर्तनम्
Sovastratamatmanashcha tasyashchapyekavastratam
Chintayitvadhyagadraja vastrardhasyavakartanam
59.15
कथं वासो विकर्तेयं न च बुध्येत मे प्रिया
चिन्त्यैवं नैषधो राजा सभां पर्यचरत्तदा
Katham vaso vikarteyam na cha budhyeta me priya
Chintyaivam naishadho raja sabham paryacharattada
59.16
परिधावन्नथ नल इतश्चेतश्च भारत
आससाद सभोद्देशे विकोशं खड्गमुत्तमम्
Paridhavannatha nala itashchetashcha bharata
Asasada sabhoddeshe vikosham khadgamuttamam
59.17
तेनार्धं वाससश्छित्त्वा निवस्य च परंतपः
सुप्तामुत्सृज्य वैदर्भीं प्राद्रवद्गतचेतनः
Tenardham vasasashchhittva nivasya cha parantapah
Suptamutsrijya vaidarbhim pradravadgatachetanah
59.18
ततो निबद्धहृदयः पुनरागम्य तां सभाम्
दमयन्तीं तथा दृष्ट्वा रुरोद निषधाधिपः
Tato nibaddhahridayah punaragamya tam sabham
Damayantim tatha drishtva ruroda nishadhadhipah
59.19
यां न वायुर्न चादित्यः पुरा पश्यति मे प्रियाम्
सेयमद्य सभामध्ये शेते भूमावनाथवत्
Yam na vayurna chadityah pura pashyati me priyam
Seyamadya sabhamadhye shete bhumavanathavat
59.20
इयं वस्त्रावकर्तेन संवीता चारुहासिनी
उन्मत्तेव वरारोहा कथं बुद्ध्वा भविष्यति
Iyam vastravakartena sanvita charuhasini
Unmatteva vararoha katham buddhva bhavishyati
59.21
कथमेका सती भैमी मया विरहिता शुभा
चरिष्यति वने घोरे मृगव्यालनिषेविते
Kathameka sati bhaimi maya virahita shubha
Charishyati vane ghore mrigavyalanishevite
59.22
गत्वा गत्वा नलो राजा पुनरेति सभां मुहुः
आकृष्यमाणः कलिना सौहृदेनापकृष्यते
Gatva gatva nalo raja punareti sabham muhuh
Akrishyamanah kalina sauhridenapakrishyate
59.23
द्विधेव हृदयं तस्य दुःखितस्याभवत्तदा
दोलेव मुहुरायाति याति चैव सभां मुहुः
Dvidheva hridayam tasya duhkhitasyabhavattada
Doleva muhurayati yati chaiva sabham muhuh
59.24
सोऽपकृष्टस्तु कलिना मोहितः प्राद्रवन्नलः
सुप्तामुत्सृज्य तां भार्यां विलप्य करुणं बहु
Sopakrishtastu kalina mohitah pradravannalah
Suptamutsrijya tam bharyam vilapya karunam bahu
59.25
नष्टात्मा कलिना स्पृष्टस्तत्तद्विगणयन्नृपः
जगामैव वने शून्ये भार्यामुत्सृज्य दुःखितः
Nashtatma kalina sprishtastattadviganayannripah
Jagamaiva vane shunye bharyamutsrijya duhkhitah