UtshovChapter 56
56.1
बृहदश्व उवाच
एवं स समयं कृत्वा द्वापरेण कलिः सह
आजगाम ततस्तत्र यत्र राजा स नैषधः
Brihadashva uvacha
Evam sa samayam kritva dvaparena kalih saha
Ajagama tatastatra yatra raja sa naishadhah
56.2
स नित्यमन्तरप्रेक्षी निषधेष्ववसच्चिरम्
अथास्य द्वादशे वर्षे ददर्श कलिरन्तरम्
Sa nityamantaraprekshi nishadheshvavasachchiram
Athasya dvadashe varshe dadarsha kalirantaram
56.3
कृत्वा मूत्रमुपस्पृश्य संध्यामास्ते स्म नैषधः
अकृत्वा पादयोः शौचं तत्रैनं कलिराविशत्
Kritva mutramupasprishya sandhyamaste sma naishadhah
Akritva padayoh shaucham tatrainam kaliravishat
56.4
स समाविश्य तु नलं समीपं पुष्करस्य ह
गत्वा पुष्करमाहेदमेहि दीव्य नलेन वै
Sa samavishya tu nalam samipam pushkarasya ha
Gatva pushkaramahedamehi divya nalena vai
56.5
अक्षद्यूते नलं जेता भवान्हि सहितो मया
निषधान्प्रतिपद्यस्व जित्वा राजन्नलं नृपम्
Akshadyute nalam jeta bhavanhi sahito maya
Nishadhanpratipadyasva jitva rajannalam nripam
56.6
एवमुक्तस्तु कलिना पुष्करो नलमभ्ययात्
कलिश्चैव वृषो भूत्वा गवां पुष्करमभ्ययात्
Evamuktastu kalina pushkaro nalamabhyayat
Kalishchaiva vrisho bhutva gavam pushkaramabhyayat
56.7
आसाद्य तु नलं वीरं पुष्करः परवीरहा
दीव्यावेत्यब्रवीद्भ्राता वृषेणेति मुहुर्मुहुः
Asadya tu nalam viram pushkarah paraviraha
Divyavetyabravidbhrata vrisheneti muhurmuhuh
56.8
न चक्षमे ततो राजा समाह्वानं महामनाः
वैदर्भ्याः प्रेक्षमाणायाः पणकालममन्यत
Na chakshame tato raja samahvanam mahamanah
Vaidarbhyah prekshamanayah panakalamamanyata
56.9
हिरण्यस्य सुवर्णस्य यानयुग्यस्य वाससाम्
आविष्टः कलिना द्यूते जीयते स्म नलस्तदा
Hiranyasya suvarnasya yanayugyasya vasasam
Avishtah kalina dyute jiyate sma nalastada
56.10
तमक्षमदसंमत्तं सुहृदां न तु कश्चन
निवारणेऽभवच्छक्तो दीव्यमानमचेतसम्
Tamakshamadasammattam suhridam na tu kashchana
Nivaranebhavachchhakto divyamanamachetasam
56.11
ततः पौरजनः सर्वो मन्त्रिभिः सह भारत
राजानं द्रष्टुमागच्छन्निवारयितुमातुरम्
Tatah paurajanah sarvo mantribhih saha bharata
Rajanam drashtumagachchhannivarayitumaturam
56.12
ततः सूत उपागम्य दमयन्त्यै न्यवेदयत्
एष पौरजनः सर्वो द्वारि तिष्ठति कार्यवान्
Tatah suta upagamya damayantyai nyavedayat
Esha paurajanah sarvo dvari tishthati karyavan
56.13
निवेद्यतां नैषधाय सर्वाः प्रकृतयः स्थिताः
अमृष्यमाणा व्यसनं राज्ञो धर्मार्थदर्शिनः
Nivedyatam naishadhaya sarvah prakritayah sthitah
Amrishyamana vyasanam ragyo dharmarthadarshinah
56.14
ततः सा बाष्पकलया वाचा दुःखेन कर्शिता
उवाच नैषधं भैमी शोकोपहतचेतना
Tatah sa bashpakalaya vacha duhkhena karshita
Uvacha naishadham bhaimi shokopahatachetana
56.15
राजन्पौरजनो द्वारि त्वां दिदृक्षुरवस्थितः
मन्त्रिभिः सहितः सर्वै राजभक्तिपुरस्कृतः
तं द्रष्टुमर्हसीत्येवं पुनः पुनरभाषत
Rajanpaurajano dvari tvam didrikshuravasthitah
Mantribhih sahitah sarvai rajabhaktipuraskritah
Tam drashtumarhasityevam punah punarabhashata
56.16
तां तथा रुचिरापाङ्गीं विलपन्तीं सुमध्यमाम्
आविष्टः कलिना राजा नाभ्यभाषत किंचन
Tam tatha ruchirapangim vilapantim sumadhyamam
Avishtah kalina raja nabhyabhashata kinchana
56.17
ततस्ते मन्त्रिणः सर्वे ते चैव पुरवासिनः
नायमस्तीति दुःखार्ता व्रीडिता जग्मुरालयान्
Tataste mantrinah sarve te chaiva puravasinah
Nayamastiti duhkharta vridita jagmuralayan
56.18
तथा तदभवद्द्यूतं पुष्करस्य नलस्य च
युधिष्ठिर बहून्मासान्पुण्यश्लोकस्त्वजीयत
Tatha tadabhavaddyutam pushkarasya nalasya cha
Yudhishthira bahunmasanpunyashlokastvajiyata