UtshovChapter 51
51.1
बृहदश्व उवाच
दमयन्ती तु तच्छ्रुत्वा वचो हंसस्य भारत
तदा प्रभृति नस्वस्था नलं प्रति बभूव सा
Brihadashva uvacha
Damayanti tu tachchhrutva vacho hansasya bharata
Tada prabhriti nasvastha nalam prati babhuva sa
51.2
ततश्चिन्तापरा दीना विवर्णवदना कृशा
बभूव दमयन्ती तु निःश्वासपरमा तदा
Tatashchintapara dina vivarnavadana krisha
Babhuva damayanti tu nihshvasaparama tada
51.3
ऊर्ध्वदृष्टिर्ध्यानपरा बभूवोन्मत्तदर्शना
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति कर्हिचित्
Urdhvadrishtirdhyanapara babhuvonmattadarshana
Na shayyasanabhogeshu ratim vindati karhichit
51.4
न नक्तं न दिवा शेते हा हेति वदती मुहुः
तामस्वस्थां तदाकारां सख्यस्ता जज्ञुरिङ्गितैः
Na naktam na diva shete ha heti vadati muhuh
Tamasvastham tadakaram sakhyasta jagyuringitaih
51.5
ततो विदर्भपतये दमयन्त्याः सखीगणः
न्यवेदयत नस्वस्थां दमयन्तीं नरेश्वर
Tato vidarbhapataye damayantyah sakhiganah
Nyavedayata nasvastham damayantim nareshvara
51.6
तच्छ्रुत्वा नृपतिर्भीमो दमयन्तीसखीगणात्
चिन्तयामास तत्कार्यं सुमहत्स्वां सुतां प्रति
Tachchhrutva nripatirbhimo damayantisakhiganat
Chintayamasa tatkaryam sumahatsvam sutam prati
51.7
स समीक्ष्य महीपालः स्वां सुतां प्राप्तयौवनाम्
अपश्यदात्मनः कार्यं दमयन्त्याः स्वयंवरम्
Sa samikshya mahipalah svam sutam praptayauvanam
Apashyadatmanah karyam damayantyah svayanvaram
51.8
स संनिपातयामास महीपालान्विशां पते
अनुभूयतामयं वीराः स्वयंवर इति प्रभो
Sa sannipatayamasa mahipalanvisham pate
Anubhuyatamayam virah svayanvara iti prabho
51.9
श्रुत्वा तु पार्थिवाः सर्वे दमयन्त्याः स्वयंवरम्
अभिजग्मुस्तदा भीमं राजानो भीमशासनात्
Shrutva tu parthivah sarve damayantyah svayanvaram
Abhijagmustada bhimam rajano bhimashasanat
51.10
हस्त्यश्वरथघोषेण नादयन्तो वसुंधराम्
विचित्रमाल्याभरणैर्बलैर्दृश्यैः स्वलंकृतैः
Hastyashvarathaghoshena nadayanto vasundharam
Vichitramalyabharanairbalairdrishyaih svalankritaih
51.11
एतस्मिन्नेव काले तु पुराणावृषिसत्तमौ
अटमानौ महात्मानाविन्द्रलोकमितो गतौ
Etasminneva kale tu puranavrishisattamau
Atamanau mahatmanavindralokamito gatau
51.12
नारदः पर्वतश्चैव महात्मानौ महाव्रतौ
देवराजस्य भवनं विविशाते सुपूजितौ
Naradah parvatashchaiva mahatmanau mahavratau
Devarajasya bhavanam vivishate supujitau
51.13
तावर्चित्वा सहस्राक्षस्ततः कुशलमव्ययम्
पप्रच्छानामयं चापि तयोः सर्वगतं विभुः
Tavarchitva sahasrakshastatah kushalamavyayam
Paprachchhanamayam chapi tayoh sarvagatam vibhuh
51.14
नारद उवाच
आवयोः कुशलं देव सर्वत्रगतमीश्वर
लोके च मघवन्कृत्स्ने नृपाः कुशलिनो विभो
Narada uvacha
Avayoh kushalam deva sarvatragatamishvara
Loke cha maghavankritsne nripah kushalino vibho
51.15
बृहदश्व उवाच
नारदस्य वचः श्रुत्वा पप्रच्छ बलवृत्रहा
धर्मज्ञाः पृथिवीपालास्त्यक्तजीवितयोधिनः
Brihadashva uvacha
Naradasya vachah shrutva paprachchha balavritraha
Dharmagyah prithivipalastyaktajivitayodhinah
51.16
शस्त्रेण निधनं काले ये गच्छन्त्यपराङ्मुखाः
अयं लोकोऽक्षयस्तेषां यथैव मम कामधुक्
Shastrena nidhanam kale ye gachchhantyaparanmukhah
Ayam lokokshayastesham yathaiva mama kamadhuk
51.17
क्व नु ते क्षत्रियाः शूरा न हि पश्यामि तानहम्
आगच्छतो महीपालानतिथीन्दयितान्मम
Kva nu te kshatriyah shura na hi pashyami tanaham
Agachchhato mahipalanatithindayitanmama
51.18
एवमुक्तस्तु शक्रेण नारदः प्रत्यभाषत
शृणु मे भगवन्येन न दृश्यन्ते महीक्षितः
Evamuktastu shakrena naradah pratyabhashata
Shrinu me bhagavanyena na drishyante mahikshitah
51.19
विदर्भराजदुहिता दमयन्तीति विश्रुता
रूपेण समतिक्रान्ता पृथिव्यां सर्वयोषितः
Vidarbharajaduhita damayantiti vishruta
Rupena samatikranta prithivyam sarvayoshitah
51.20
तस्याः स्वयंवरः शक्र भविता नचिरादिव
तत्र गच्छन्ति राजानो राजपुत्राश्च सर्वशः
Tasyah svayanvarah shakra bhavita nachiradiva
Tatra gachchhanti rajano rajaputrashcha sarvashah
51.21
तां रत्नभूतां लोकस्य प्रार्थयन्तो महीक्षितः
काङ्क्षन्ति स्म विशेषेण बलवृत्रनिषूदन
Tam ratnabhutam lokasya prarthayanto mahikshitah
Kankshanti sma visheshena balavritranishudana
51.22
एतस्मिन्कथ्यमाने तु लोकपालाश्च साग्निकाः
आजग्मुर्देवराजस्य समीपममरोत्तमाः
Etasminkathyamane tu lokapalashcha sagnikah
Ajagmurdevarajasya samipamamarottamah
51.23
ततस्तच्छुश्रुवुः सर्वे नारदस्य वचो महत्
श्रुत्वा चैवाब्रुवन्हृष्टा गच्छामो वयमप्युत
Tatastachchhushruvuh sarve naradasya vacho mahat
Shrutva chaivabruvanhrishta gachchhamo vayamapyuta
51.24
ततः सर्वे महाराज सगणाः सहवाहनाः
विदर्भानभितो जग्मुर्यत्र सर्वे महीक्षितः
Tatah sarve maharaja saganah sahavahanah
Vidarbhanabhito jagmuryatra sarve mahikshitah
51.25
नलोऽपि राजा कौन्तेय श्रुत्वा राज्ञां समागमम्
अभ्यगच्छददीनात्मा दमयन्तीमनुव्रतः
Nalopi raja kaunteya shrutva ragyam samagamam
Abhyagachchhadadinatma damayantimanuvratah
51.26
अथ देवाः पथि नलं ददृशुर्भूतले स्थितम्
साक्षादिव स्थितं मूर्त्या मन्मथं रूपसंपदा
Atha devah pathi nalam dadrishurbhutale sthitam
Sakshadiva sthitam murtya manmatham rupasampada
51.27
तं दृष्ट्वा लोकपालास्ते भ्राजमानं यथा रविम्
तस्थुर्विगतसंकल्पा विस्मिता रूपसंपदा
Tam drishtva lokapalaste bhrajamanam yatha ravim
Tasthurvigatasankalpa vismita rupasampada
51.28
ततोऽन्तरिक्षे विष्टभ्य विमानानि दिवौकसः
अब्रुवन्नैषधं राजन्नवतीर्य नभस्तलात्
Tatontarikshe vishtabhya vimanani divaukasah
Abruvannaishadham rajannavatirya nabhastalat
51.29
भो भो नैषध राजेन्द्र नल सत्यव्रतो भवान्
अस्माकं कुरु साहाय्यं दूतो भव नरोत्तम
Bho bho naishadha rajendra nala satyavrato bhavan
Asmakam kuru sahayyam duto bhava narottama