UtshovChapter 287
287.1
जनमेजय उवाच
किं तद्गुह्यं न चाख्यातं कर्णायेहोष्णरश्मिना
कीदृशे कुण्डले ते च कवचं चैव कीदृशम्
Janamejaya uvacha
Kim tadguhyam na chakhyatam karnayehoshnarashmina
Kidrishe kundale te cha kavacham chaiva kidrisham
287.2
कुतश्च कवचं तस्य कुण्डले चैव सत्तम
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि तपोधन
Kutashcha kavacham tasya kundale chaiva sattama
Etadichchhamyaham shrotum tanme bruhi tapodhana
287.3
वैशंपायन उवाच
अयं राजन्ब्रवीम्येतद्यत्तद्गुह्यं विभावसोः
यादृशे कुण्डले चैव कवचं चैव यादृशम्
Vaishampayana uvacha
Ayam rajanbravimyetadyattadguhyam vibhavasoh
Yadrishe kundale chaiva kavacham chaiva yadrisham
287.4
कुन्तिभोजं पुरा राजन्ब्राह्मणः समुपस्थितः
तिग्मतेजा महाप्रांशुः श्मश्रुदण्डजटाधरः
Kuntibhojam pura rajanbrahmanah samupasthitah
Tigmateja mahapranshuh shmashrudandajatadharah
287.5
दर्शनीयोऽनवद्याङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव
मधुपिङ्गो मधुरवाक्तपःस्वाध्यायभूषणः
Darshaniyonavadyangastejasa prajvalanniva
Madhupingo madhuravaktapahsvadhyayabhushanah
287.6
स राजानं कुन्तिभोजमब्रवीत्सुमहातपाः
भिक्षामिच्छाम्यहं भोक्तुं तव गेहे विमत्सर
Sa rajanam kuntibhojamabravitsumahatapah
Bhikshamichchhamyaham bhoktum tava gehe vimatsara
287.7
न मे व्यलीकं कर्तव्यं त्वया वा तव चानुगैः
एवं वत्स्यामि ते गेहे यदि ते रोचतेऽनघ
Na me vyalikam kartavyam tvaya va tava chanugaih
Evam vatsyami te gehe yadi te rochatenagha
287.8
यथाकामं च गच्छेयमागच्छेयं तथैव च
शय्यासने च मे राजन्नापराध्येत कश्चन
Yathakamam cha gachchheyamagachchheyam tathaiva cha
Shayyasane cha me rajannaparadhyeta kashchana
287.9
तमब्रवीत्कुन्तिभोजः प्रीतियुक्तमिदं वचः
एवमस्तु परं चेति पुनश्चैनमथाब्रवीत्
Tamabravitkuntibhojah pritiyuktamidam vachah
Evamastu param cheti punashchainamathabravit
287.10
मम कन्या महाब्रह्मन्पृथा नाम यशस्विनी
शीलवृत्तान्विता साध्वी नियता न च मानिनी
Mama kanya mahabrahmanpritha nama yashasvini
Shilavrittanvita sadhvi niyata na cha manini
287.11
उपस्थास्यति सा त्वां वै पूजयानवमन्य च
तस्याश्च शीलवृत्तेन तुष्टिं समुपयास्यसि
Upasthasyati sa tvam vai pujayanavamanya cha
Tasyashcha shilavrittena tushtim samupayasyasi
287.12
एवमुक्त्वा तु तं विप्रमभिपूज्य यथाविधि
उवाच कन्यामभ्येत्य पृथां पृथुललोचनाम्
Evamuktva tu tam vipramabhipujya yathavidhi
Uvacha kanyamabhyetya pritham prithulalochanam
287.13
अयं वत्से महाभागो ब्राह्मणो वस्तुमिच्छति
मम गेहे मया चास्य तथेत्येवं प्रतिश्रुतम्
Ayam vatse mahabhago brahmano vastumichchhati
Mama gehe maya chasya tathetyevam pratishrutam
287.14
त्वयि वत्से पराश्वस्य ब्राह्मणस्याभिराधनम्
तन्मे वाक्यं न मिथ्या त्वं कर्तुमर्हसि कर्हिचित्
Tvayi vatse parashvasya brahmanasyabhiradhanam
Tanme vakyam na mithya tvam kartumarhasi karhichit
287.15
अयं तपस्वी भगवान्स्वाध्यायनियतो द्विजः
यद्यद्ब्रूयान्महातेजास्तत्तद्देयममत्सरात्
Ayam tapasvi bhagavansvadhyayaniyato dvijah
Yadyadbruyanmahatejastattaddeyamamatsarat
287.16
ब्राह्मणा हि परं तेजो ब्राह्मणा हि परं तपः
ब्राह्मणानां नमस्कारैः सूर्यो दिवि विराजते
Brahmana hi param tejo brahmana hi param tapah
Brahmananam namaskaraih suryo divi virajate
287.17
अमानयन्हि मानार्हान्वातापिश्च महासुरः
निहतो ब्रह्मदण्डेन तालजङ्घस्तथैव च
Amanayanhi manarhanvatapishcha mahasurah
Nihato brahmadandena talajanghastathaiva cha
287.18
सोऽयं वत्से महाभार आहितस्त्वयि सांप्रतम्
त्वं सदा नियता कुर्या ब्राह्मणस्याभिराधनम्
Soyam vatse mahabhara ahitastvayi sampratam
Tvam sada niyata kurya brahmanasyabhiradhanam
287.19
जानामि प्रणिधानं ते बाल्यात्प्रभृति नन्दिनि
ब्राह्मणेष्विह सर्वेषु गुरुबन्धुषु चैव ह
Janami pranidhanam te balyatprabhriti nandini
Brahmaneshviha sarveshu gurubandhushu chaiva ha
287.20
तथा प्रेष्येषु सर्वेषु मित्रसंबन्धिमातृषु
मयि चैव यथावत्त्वं सर्वमादृत्य वर्तसे
Tatha preshyeshu sarveshu mitrasambandhimatrishu
Mayi chaiva yathavattvam sarvamadritya vartase
287.21
न ह्यतुष्टो जनोऽस्तीह पुरे चान्तःपुरे च ते
सम्यग्वृत्त्यानवद्याङ्गि तव भृत्यजनेष्वपि
Na hyatushto janostiha pure chantahpure cha te
Samyagvrittyanavadyangi tava bhrityajaneshvapi
287.22
संदेष्टव्यां तु मन्ये त्वां द्विजातिं कोपनं प्रति
पृथे बालेति कृत्वा वै सुता चासि ममेति च
Sandeshtavyam tu manye tvam dvijatim kopanam prati
Prithe baleti kritva vai suta chasi mameti cha
287.23
वृष्णीनां त्वं कुले जाता शूरस्य दयिता सुता
दत्ता प्रीतिमता मह्यं पित्रा बाला पुरा स्वयम्
Vrishninam tvam kule jata shurasya dayita suta
Datta pritimata mahyam pitra bala pura svayam
287.24
वसुदेवस्य भगिनी सुतानां प्रवरा मम
अग्र्यमग्रे प्रतिज्ञाय तेनासि दुहिता मम
Vasudevasya bhagini sutanam pravara mama
Agryamagre pratigyaya tenasi duhita mama
287.25
तादृशे हि कुले जाता कुले चैव विवर्धिता
सुखात्सुखमनुप्राप्ता ह्रदाद्ध्रदमिवागता
Tadrishe hi kule jata kule chaiva vivardhita
Sukhatsukhamanuprapta hradaddhradamivagata
287.26
दौष्कुलेया विशेषेण कथंचित्प्रग्रहं गताः
बालभावाद्विकुर्वन्ति प्रायशः प्रमदाः शुभे
Daushkuleya visheshena kathanchitpragraham gatah
Balabhavadvikurvanti prayashah pramadah shubhe
287.27
पृथे राजकुले जन्म रूपं चाद्भुतदर्शनम्
तेन तेनासि संपन्ना समुपेता च भामिनी
Prithe rajakule janma rupam chadbhutadarshanam
Tena tenasi sampanna samupeta cha bhamini
287.28
सा त्वं दर्पं परित्यज्य दम्भं मानं च भामिनि
आराध्य वरदं विप्रं श्रेयसा योक्ष्यसे पृथे
Sa tvam darpam parityajya dambham manam cha bhamini
Aradhya varadam vipram shreyasa yokshyase prithe
287.29
एवं प्राप्स्यसि कल्याणि कल्याणमनघे ध्रुवम्
कोपिते तु द्विजश्रेष्ठे कृत्स्नं दह्येत मे कुलम्
Evam prapsyasi kalyani kalyanamanaghe dhruvam
Kopite tu dvijashreshthe kritsnam dahyeta me kulam