UtshovChapter 279
279.1
मार्कण्डेय उवाच
अथ कन्याप्रदाने स तमेवार्थं विचिन्तयन्
समानिन्ये च तत्सर्वं भाण्डं वैवाहिकं नृपः
Markandeya uvacha
Atha kanyapradane sa tamevartham vichintayan
Samaninye cha tatsarvam bhandam vaivahikam nripah
279.2
ततो वृद्धान्द्विजान्सर्वानृत्विजः सपुरोहितान्
समाहूय तिथौ पुण्ये प्रययौ सह कन्यया
Tato vriddhandvijansarvanritvijah sapurohitan
Samahuya tithau punye prayayau saha kanyaya
279.3
मेध्यारण्यं स गत्वा च द्युमत्सेनाश्रमं नृपः
पद्भ्यामेव द्विजैः सार्धं राजर्षिं तमुपागमत्
Medhyaranyam sa gatva cha dyumatsenashramam nripah
Padbhyameva dvijaih sardham rajarshim tamupagamat
279.4
तत्रापश्यन्महाभागं शालवृक्षमुपाश्रितम्
कौश्यां बृस्यां समासीनं चक्षुर्हीनं नृपं तदा
Tatrapashyanmahabhagam shalavrikshamupashritam
Kaushyam brisyam samasinam chakshurhinam nripam tada
279.5
स राजा तस्य राजर्षेः कृत्वा पूजां यथार्हतः
वाचा सुनियतो भूत्वा चकारात्मनिवेदनम्
Sa raja tasya rajarsheh kritva pujam yatharhatah
Vacha suniyato bhutva chakaratmanivedanam
279.6
तस्यार्घ्यमासनं चैव गां चावेद्य स धर्मवित्
किमागमनमित्येवं राजा राजानमब्रवीत्
Tasyarghyamasanam chaiva gam chavedya sa dharmavit
Kimagamanamityevam raja rajanamabravit
279.7
तस्य सर्वमभिप्रायमितिकर्तव्यतां च ताम्
सत्यवन्तं समुद्दिश्य सर्वमेव न्यवेदयत्
Tasya sarvamabhiprayamitikartavyatam cha tam
Satyavantam samuddishya sarvameva nyavedayat
279.8
अश्वपतिरुवाच
सावित्री नाम राजर्षे कन्येयं मम शोभना
तां स्वधर्मेण धर्मज्ञ स्नुषार्थे त्वं गृहाण मे
Ashvapatiruvacha
Savitri nama rajarshe kanyeyam mama shobhana
Tam svadharmena dharmagya snusharthe tvam grihana me
279.9
द्युमत्सेन उवाच
च्युताः स्म राज्याद्वनवासमाश्रिता;श्चराम धर्मं नियतास्तपस्विनः
कथं त्वनर्हा वनवासमाश्रमे; सहिष्यते क्लेशमिमं सुता तव
Dyumatsena uvacha
Chyutah sma rajyadvanavasamashrita;shcharama dharmam niyatastapasvinah
Katham tvanarha vanavasamashrame; sahishyate kleshamimam suta tava
279.10
अश्वपतिरुवाच
सुखं च दुःखं च भवाभवात्मकं; यदा विजानाति सुताहमेव च
न मद्विधे युज्यति वाक्यमीदृशं; विनिश्चयेनाभिगतोऽस्मि ते नृप
Ashvapatiruvacha
Sukham cha duhkham cha bhavabhavatmakam; yada vijanati sutahameva cha
Na madvidhe yujyati vakyamidrisham; vinishchayenabhigatosmi te nripa
279.11
आशां नार्हसि मे हन्तुं सौहृदात्प्रणयेन च
अभितश्चागतं प्रेम्णा प्रत्याख्यातुं न मार्हसि
Asham narhasi me hantum sauhridatpranayena cha
Abhitashchagatam premna pratyakhyatum na marhasi
279.12
अनुरूपो हि संयोगे त्वं ममाहं तवापि च
स्नुषां प्रतीच्छ मे कन्यां भार्यां सत्यवतः सुताम्
Anurupo hi sanyoge tvam mamaham tavapi cha
Snusham pratichchha me kanyam bharyam satyavatah sutam
279.13
द्युमत्सेन उवाच
पूर्वमेवाभिलषितः संबन्धो मे त्वया सह
भ्रष्टराज्यस्त्वहमिति तत एतद्विचारितम्
Dyumatsena uvacha
Purvamevabhilashitah sambandho me tvaya saha
Bhrashtarajyastvahamiti tata etadvicharitam
279.14
अभिप्रायस्त्वयं यो मे पूर्वमेवाभिकाङ्क्षितः
स निर्वर्ततु मेऽद्यैव काङ्क्षितो ह्यसि मेऽतिथिः
Abhiprayastvayam yo me purvamevabhikankshitah
Sa nirvartatu medyaiva kankshito hyasi metithih
279.15
मार्कण्डेय उवाच
ततः सर्वान्समानीय द्विजानाश्रमवासिनः
यथाविधि समुद्वाहं कारयामासतुर्नृपौ
Markandeya uvacha
Tatah sarvansamaniya dvijanashramavasinah
Yathavidhi samudvaham karayamasaturnripau
279.16
दत्त्वा त्वश्वपतिः कन्यां यथार्हं च परिच्छदम्
ययौ स्वमेव भवनं युक्तः परमया मुदा
Dattva tvashvapatih kanyam yatharham cha parichchhadam
Yayau svameva bhavanam yuktah paramaya muda
279.17
सत्यवानपि भार्यां तां लब्ध्वा सर्वगुणान्विताम्
मुमुदे सा च तं लब्ध्वा भर्तारं मनसेप्सितम्
Satyavanapi bharyam tam labdhva sarvagunanvitam
Mumude sa cha tam labdhva bhartaram manasepsitam
279.18
गते पितरि सर्वाणि संन्यस्याभरणानि सा
जगृहे वल्कलान्येव वस्त्रं काषायमेव च
Gate pitari sarvani sannyasyabharanani sa
Jagrihe valkalanyeva vastram kashayameva cha
279.19
परिचारैर्गुणैश्चैव प्रश्रयेण दमेन च
सर्वकामक्रियाभिश्च सर्वेषां तुष्टिमावहत्
Paricharairgunaishchaiva prashrayena damena cha
Sarvakamakriyabhishcha sarvesham tushtimavahat
279.20
श्वश्रूं शरीरसत्कारैः सर्वैराच्छादनादिभिः
श्वशुरं देवकार्यैश्च वाचः संयमनेन च
Shvashrum sharirasatkaraih sarvairachchhadanadibhih
Shvashuram devakaryaishcha vachah sanyamanena cha
279.21
तथैव प्रियवादेन नैपुणेन शमेन च
रहश्चैवोपचारेण भर्तारं पर्यतोषयत्
Tathaiva priyavadena naipunena shamena cha
Rahashchaivopacharena bhartaram paryatoshayat
279.22
एवं तत्राश्रमे तेषां तदा निवसतां सताम्
कालस्तपस्यतां कश्चिदतिचक्राम भारत
Evam tatrashrame tesham tada nivasatam satam
Kalastapasyatam kashchidatichakrama bharata
279.23
सावित्र्यास्तु शयानायास्तिष्ठन्त्याश्च दिवानिशम्
नारदेन यदुक्तं तद्वाक्यं मनसि वर्तते
Savitryastu shayanayastishthantyashcha divanisham
Naradena yaduktam tadvakyam manasi vartate