UtshovChapter 278
278.1
मार्कण्डेय उवाच
अथ मद्राधिपो राजा नारदेन समागतः
उपविष्टः सभामध्ये कथायोगेन भारत
Markandeya uvacha
Atha madradhipo raja naradena samagatah
Upavishtah sabhamadhye kathayogena bharata
278.2
ततोऽभिगम्य तीर्थानि सर्वाण्येवाश्रमांस्तथा
आजगाम पितुर्वेश्म सावित्री सह मन्त्रिभिः
Tatobhigamya tirthani sarvanyevashramanstatha
Ajagama piturveshma savitri saha mantribhih
278.3
नारदेन सहासीनं दृष्ट्वा सा पितरं शुभा
उभयोरेव शिरसा चक्रे पादाभिवन्दनम्
Naradena sahasinam drishtva sa pitaram shubha
Ubhayoreva shirasa chakre padabhivandanam
278.4
नारद उवाच
क्व गताभूत्सुतेयं ते कुतश्चैवागता नृप
किमर्थं युवतीं भर्त्रे न चैनां संप्रयच्छसि
Narada uvacha
Kva gatabhutsuteyam te kutashchaivagata nripa
Kimartham yuvatim bhartre na chainam samprayachchhasi
278.5
अश्वपतिरुवाच
कार्येण खल्वनेनैव प्रेषिताद्यैव चागता
तदस्याः शृणु देवर्षे भर्तारं योऽनया वृतः
Ashvapatiruvacha
Karyena khalvanenaiva preshitadyaiva chagata
Tadasyah shrinu devarshe bhartaram yonaya vritah
278.6
मार्कण्डेय उवाच
सा ब्रूहि विस्तरेणेति पित्रा संचोदिता शुभा
दैवतस्येव वचनं प्रतिगृह्येदमब्रवीत्
Markandeya uvacha
Sa bruhi vistareneti pitra sanchodita shubha
Daivatasyeva vachanam pratigrihyedamabravit
278.7
आसीच्छाल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः
द्युमत्सेन इति ख्यातः पश्चादन्धो बभूव ह
Asichchhalveshu dharmatma kshatriyah prithivipatih
Dyumatsena iti khyatah pashchadandho babhuva ha
278.8
विनष्टचक्षुषस्तस्य बालपुत्रस्य धीमतः
सामीप्येन हृतं राज्यं छिद्रेऽस्मिन्पूर्ववैरिणा
Vinashtachakshushastasya balaputrasya dhimatah
Samipyena hritam rajyam chhidresminpurvavairina
278.9
स बालवत्सया सार्धं भार्यया प्रस्थितो वनम्
महारण्यगतश्चापि तपस्तेपे महाव्रतः
Sa balavatsaya sardham bharyaya prasthito vanam
Maharanyagatashchapi tapastepe mahavratah
278.10
तस्य पुत्रः पुरे जातः संवृद्धश्च तपोवने
सत्यवाननुरूपो मे भर्तेति मनसा वृतः
Tasya putrah pure jatah sanvriddhashcha tapovane
Satyavananurupo me bharteti manasa vritah
278.11
नारद उवाच
अहो बत महत्पापं सावित्र्या नृपते कृतम्
अजानन्त्या यदनया गुणवान्सत्यवान्वृतः
Narada uvacha
Aho bata mahatpapam savitrya nripate kritam
Ajanantya yadanaya gunavansatyavanvritah
278.12
सत्यं वदत्यस्य पिता सत्यं माता प्रभाषते
ततोऽस्य ब्राह्मणाश्चक्रुर्नामैतत्सत्यवानिति
Satyam vadatyasya pita satyam mata prabhashate
Tatosya brahmanashchakrurnamaitatsatyavaniti
278.13
बालस्याश्वाः प्रियाश्चास्य करोत्यश्वांश्च मृन्मयान्
चित्रेऽपि च लिखत्यश्वांश्चित्राश्व इति चोच्यते
Balasyashvah priyashchasya karotyashvanshcha mrinmayan
Chitrepi cha likhatyashvanshchitrashva iti chochyate
278.14
राजोवाच
अपीदानीं स तेजस्वी बुद्धिमान्वा नृपात्मजः
क्षमावानपि वा शूरः सत्यवान्पितृनन्दनः
Rajovacha
Apidanim sa tejasvi buddhimanva nripatmajah
Kshamavanapi va shurah satyavanpitrinandanah
278.15
नारद उवाच
विवस्वानिव तेजस्वी बृहस्पतिसमो मतौ
महेन्द्र इव शूरश्च वसुधेव क्षमान्वितः
Narada uvacha
Vivasvaniva tejasvi brihaspatisamo matau
Mahendra iva shurashcha vasudheva kshamanvitah
278.16
अश्वपतिरुवाच
अपि राजात्मजो दाता ब्रह्मण्यो वापि सत्यवान्
रूपवानप्युदारो वाप्यथ वा प्रियदर्शनः
Ashvapatiruvacha
Api rajatmajo data brahmanyo vapi satyavan
Rupavanapyudaro vapyatha va priyadarshanah
278.17
नारद उवाच
साङ्कृते रन्तिदेवस्य स शक्त्या दानतः समः
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च शिबिरौशीनरो यथा
Narada uvacha
Sankrite rantidevasya sa shaktya danatah samah
Brahmanyah satyavadi cha shibiraushinaro yatha
278.18
ययातिरिव चोदारः सोमवत्प्रियदर्शनः
रूपेणान्यतमोऽश्विभ्यां द्युमत्सेनसुतो बली
Yayatiriva chodarah somavatpriyadarshanah
Rupenanyatamoshvibhyam dyumatsenasuto bali
278.19
स दान्तः स मृदुः शूरः स सत्यः स जितेन्द्रियः
स मैत्रः सोऽनसूयश्च स ह्रीमान्धृतिमांश्च सः
Sa dantah sa mriduh shurah sa satyah sa jitendriyah
Sa maitrah sonasuyashcha sa hrimandhritimanshcha sah
278.20
नित्यशश्चार्जवं तस्मिन्स्थितिस्तस्यैव च ध्रुवा
संक्षेपतस्तपोवृद्धैः शीलवृद्धैश्च कथ्यते
Nityashashcharjavam tasminsthitistasyaiva cha dhruva
Sankshepatastapovriddhaih shilavriddhaishcha kathyate
278.21
अश्वपतिरुवाच
गुणैरुपेतं सर्वैस्तं भगवन्प्रब्रवीषि मे
दोषानप्यस्य मे ब्रूहि यदि सन्तीह केचन
Ashvapatiruvacha
Gunairupetam sarvaistam bhagavanprabravishi me
Doshanapyasya me bruhi yadi santiha kechana
278.22
नारद उवाच
एको दोषोऽस्य नान्योऽस्ति सोऽद्य प्रभृति सत्यवान्
संवत्सरेण क्षीणायुर्देहन्यासं करिष्यति
Narada uvacha
Eko doshosya nanyosti sodya prabhriti satyavan
Sanvatsarena kshinayurdehanyasam karishyati
278.23
राजोवाच
एहि सावित्रि गच्छ त्वमन्यं वरय शोभने
तस्य दोषो महानेको गुणानाक्रम्य तिष्ठति
Rajovacha
Ehi savitri gachchha tvamanyam varaya shobhane
Tasya dosho mahaneko gunanakramya tishthati
278.24
यथा मे भगवानाह नारदो देवसत्कृतः
संवत्सरेण सोऽल्पायुर्देहन्यासं करिष्यति
Yatha me bhagavanaha narado devasatkritah
Sanvatsarena solpayurdehanyasam karishyati
278.25
सावित्र्युवाच
सकृदंशो निपतति सकृत्कन्या प्रदीयते
सकृदाह ददानीति त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्
Savitryuvacha
Sakridansho nipatati sakritkanya pradiyate
Sakridaha dadaniti trinyetani sakritsakrit
278.26
दीर्घायुरथ वाल्पायुः सगुणो निर्गुणोऽपि वा
सकृद्वृतो मया भर्ता न द्वितीयं वृणोम्यहम्
Dirghayuratha valpayuh saguno nirgunopi va
Sakridvrito maya bharta na dvitiyam vrinomyaham
278.27
मनसा निश्चयं कृत्वा ततो वाचाभिधीयते
क्रियते कर्मणा पश्चात्प्रमाणं मे मनस्ततः
Manasa nishchayam kritva tato vachabhidhiyate
Kriyate karmana pashchatpramanam me manastatah
278.28
नारद उवाच
स्थिरा बुद्धिर्नरश्रेष्ठ सावित्र्या दुहितुस्तव
नैषा चालयितुं शक्या धर्मादस्मात्कथंचन
Narada uvacha
Sthira buddhirnarashreshtha savitrya duhitustava
Naisha chalayitum shakya dharmadasmatkathanchana
278.29
नान्यस्मिन्पुरुषे सन्ति ये सत्यवति वै गुणाः
प्रदानमेव तस्मान्मे रोचते दुहितुस्तव
Nanyasminpurushe santi ye satyavati vai gunah
Pradanameva tasmanme rochate duhitustava
278.30
राजोवाच
अविचार्यमेतदुक्तं हि तथ्यं भगवता वचः
करिष्याम्येतदेवं च गुरुर्हि भगवान्मम
Rajovacha
Avicharyametaduktam hi tathyam bhagavata vachah
Karishyamyetadevam cha gururhi bhagavanmama
278.31
नारद उवाच
अविघ्नमस्तु सावित्र्याः प्रदाने दुहितुस्तव
साधयिष्यामहे तावत्सर्वेषां भद्रमस्तु वः
Narada uvacha
Avighnamastu savitryah pradane duhitustava
Sadhayishyamahe tavatsarvesham bhadramastu vah
278.32
मार्कण्डेय उवाच
एवमुक्त्वा खमुत्पत्य नारदस्त्रिदिवं गतः
राजापि दुहितुः सर्वं वैवाहिकमकारयत्
Markandeya uvacha
Evamuktva khamutpatya naradastridivam gatah
Rajapi duhituh sarvam vaivahikamakarayat