UtshovChapter 270
270.1
मार्कण्डेय उवाच
ततः प्रहस्तः सहसा समभ्येत्य विभीषणम्
गदया ताडयामास विनद्य रणकर्कशः
Markandeya uvacha
Tatah prahastah sahasa samabhyetya vibhishanam
Gadaya tadayamasa vinadya ranakarkashah
270.2
स तयाभिहतो धीमान्गदया भीमवेगया
नाकम्पत महाबाहुर्हिमवानिव सुस्थिरः
Sa tayabhihato dhimangadaya bhimavegaya
Nakampata mahabahurhimavaniva susthirah
270.3
ततः प्रगृह्य विपुलां शतघण्टां विभीषणः
अभिमन्त्र्य महाशक्तिं चिक्षेपास्य शिरः प्रति
Tatah pragrihya vipulam shataghantam vibhishanah
Abhimantrya mahashaktim chikshepasya shirah prati
270.4
पतन्त्या स तया वेगाद्राक्षसोऽशनिनादया
हृतोत्तमाङ्गो ददृशे वातरुग्ण इव द्रुमः
Patantya sa taya vegadrakshasoshaninadaya
Hritottamango dadrishe vatarugna iva drumah
270.5
तं दृष्ट्वा निहतं संख्ये प्रहस्तं क्षणदाचरम्
अभिदुद्राव धूम्राक्षो वेगेन महता कपीन्
Tam drishtva nihatam sankhye prahastam kshanadacharam
Abhidudrava dhumraksho vegena mahata kapin
270.6
तस्य मेघोपमं सैन्यमापतद्भीमदर्शनम्
दृष्ट्वैव सहसा दीर्णा रणे वानरपुंगवाः
Tasya meghopamam sainyamapatadbhimadarshanam
Drishtvaiva sahasa dirna rane vanarapungavah
270.7
ततस्तान्सहसा दीर्णान्दृष्ट्वा वानरपुंगवान्
निर्याय कपिशार्दूलो हनूमान्पर्यवस्थितः
Tatastansahasa dirnandrishtva vanarapungavan
Niryaya kapishardulo hanumanparyavasthitah
270.8
तं दृष्ट्वावस्थितं संख्ये हरयः पवनात्मजम्
वेगेन महता राजन्संन्यवर्तन्त सर्वशः
Tam drishtvavasthitam sankhye harayah pavanatmajam
Vegena mahata rajansannyavartanta sarvashah
270.9
ततः शब्दो महानासीत्तुमुलो लोमहर्षणः
रामरावणसैन्यानामन्योन्यमभिधावताम्
Tatah shabdo mahanasittumulo lomaharshanah
Ramaravanasainyanamanyonyamabhidhavatam
270.10
तस्मिन्प्रवृत्ते संग्रामे घोरे रुधिरकर्दमे
धूम्राक्षः कपिसैन्यं तद्द्रावयामास पत्रिभिः
Tasminpravritte sangrame ghore rudhirakardame
Dhumrakshah kapisainyam taddravayamasa patribhih
270.11
तं राक्षसमहामात्रमापतन्तं सपत्नजित्
तरसा प्रतिजग्राह हनूमान्पवनात्मजः
Tam rakshasamahamatramapatantam sapatnajit
Tarasa pratijagraha hanumanpavanatmajah
270.12
तयोर्युद्धमभूद्घोरं हरिराक्षसवीरयोः
जिगीषतोर्युधान्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव
Tayoryuddhamabhudghoram harirakshasavirayoh
Jigishatoryudhanyonyamindraprahladayoriva
270.13
गदाभिः परिघैश्चैव राक्षसो जघ्निवान्कपिम्
कपिश्च जघ्निवान्रक्षः सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः
Gadabhih parighaishchaiva rakshaso jaghnivankapim
Kapishcha jaghnivanrakshah saskandhavitapairdrumaih
270.14
ततस्तमतिकायेन साश्वं सरथसारथिम्
धूम्राक्षमवधीद्धीमान्हनूमान्मारुतात्मजः
Tatastamatikayena sashvam sarathasarathim
Dhumrakshamavadhiddhimanhanumanmarutatmajah
270.15
ततस्तं निहतं दृष्ट्वा धूम्राक्षं राक्षसोत्तमम्
हरयो जातविस्रम्भा जघ्नुरभ्येत्य सैनिकान्
Tatastam nihatam drishtva dhumraksham rakshasottamam
Harayo jatavisrambha jaghnurabhyetya sainikan
270.16
ते वध्यमाना बलिभिर्हरिभिर्जितकाशिभिः
राक्षसा भग्नसंकल्पा लङ्कामभ्यपतन्भयात्
Te vadhyamana balibhirharibhirjitakashibhih
Rakshasa bhagnasankalpa lankamabhyapatanbhayat
270.17
तेऽभिपत्य पुरं भग्ना हतशेषा निशाचराः
सर्वं राज्ञे यथावृत्तं रावणाय न्यवेदयन्
Tebhipatya puram bhagna hatashesha nishacharah
Sarvam ragye yathavrittam ravanaya nyavedayan
270.18
श्रुत्वा तु रावणस्तेभ्यः प्रहस्तं निहतं युधि
धूम्राक्षं च महेष्वासं ससैन्यं वानरर्षभैः
Shrutva tu ravanastebhyah prahastam nihatam yudhi
Dhumraksham cha maheshvasam sasainyam vanararshabhaih
270.19
सुदीर्घमिव निःश्वस्य समुत्पत्य वरासनात्
उवाच कुम्भकर्णस्य कर्मकालोऽयमागतः
Sudirghamiva nihshvasya samutpatya varasanat
Uvacha kumbhakarnasya karmakaloyamagatah
270.20
इत्येवमुक्त्वा विविधैर्वादित्रैः सुमहास्वनैः
शयानमतिनिद्रालुं कुम्भकर्णमबोधयत्
Ityevamuktva vividhairvaditraih sumahasvanaih
Shayanamatinidralum kumbhakarnamabodhayat
270.21
प्रबोध्य महता चैनं यत्नेनागतसाध्वसः
स्वस्थमासीनमव्यग्रं विनिद्रं राक्षसाधिपः
ततोऽब्रवीद्दशग्रीवः कुम्भकर्णं महाबलम्
Prabodhya mahata chainam yatnenagatasadhvasah
Svasthamasinamavyagram vinidram rakshasadhipah
Tatobraviddashagrivah kumbhakarnam mahabalam
270.22
धन्योऽसि यस्य ते निद्रा कुम्भकर्णेयमीदृशी
य इमं दारुणं कालं न जानीषे महाभयम्
Dhanyosi yasya te nidra kumbhakarneyamidrishi
Ya imam darunam kalam na janishe mahabhayam
270.23
एष तीर्त्वार्णवं रामः सेतुना हरिभिः सह
अवमन्येह नः सर्वान्करोति कदनं महत्
Esha tirtvarnavam ramah setuna haribhih saha
Avamanyeha nah sarvankaroti kadanam mahat
270.24
मया ह्यपहृता भार्या सीता नामास्य जानकी
तां मोक्षयिषुरायातो बद्ध्वा सेतुं महार्णवे
Maya hyapahrita bharya sita namasya janaki
Tam mokshayishurayato baddhva setum maharnave
270.25
तेन चैव प्रहस्तादिर्महान्नः स्वजनो हतः
तस्य नान्यो निहन्तास्ति त्वदृते शत्रुकर्शन
Tena chaiva prahastadirmahannah svajano hatah
Tasya nanyo nihantasti tvadrite shatrukarshana
270.26
स दंशितोऽभिनिर्याय त्वमद्य बलिनां वर
रामादीन्समरे सर्वाञ्जहि शत्रूनरिंदम
Sa danshitobhiniryaya tvamadya balinam vara
Ramadinsamare sarvanjahi shatrunarindama
270.27
दूषणावरजौ चैव वज्रवेगप्रमाथिनौ
तौ त्वां बलेन महता सहितावनुयास्यतः
Dushanavarajau chaiva vajravegapramathinau
Tau tvam balena mahata sahitavanuyasyatah
270.28
इत्युक्त्वा राक्षसपतिः कुम्भकर्णं तरस्विनम्
संदिदेशेतिकर्तव्ये वज्रवेगप्रमाथिनौ
Ityuktva rakshasapatih kumbhakarnam tarasvinam
Sandideshetikartavye vajravegapramathinau
270.29
तथेत्युक्त्वा तु तौ वीरौ रावणं दूषणानुजौ
कुम्भकर्णं पुरस्कृत्य तूर्णं निर्ययतुः पुरात्
Tathetyuktva tu tau virau ravanam dushananujau
Kumbhakarnam puraskritya turnam niryayatuh purat