UtshovChapter 259
259.1
मार्कण्डेय उवाच
पुलस्त्यस्य तु यः क्रोधादर्धदेहोऽभवन्मुनिः
विश्रवा नाम सक्रोधः स वैश्रवणमैक्षत
Markandeya uvacha
Pulastyasya tu yah krodhadardhadehobhavanmunih
Vishrava nama sakrodhah sa vaishravanamaikshata
259.2
बुबुधे तं तु सक्रोधं पितरं राक्षसेश्वरः
कुबेरस्तत्प्रसादार्थं यतते स्म सदा नृप
Bubudhe tam tu sakrodham pitaram rakshaseshvarah
Kuberastatprasadartham yatate sma sada nripa
259.3
स राजराजो लङ्कायां निवसन्नरवाहनः
राक्षसीः प्रददौ तिस्रः पितुर्वै परिचारिकाः
Sa rajarajo lankayam nivasannaravahanah
Rakshasih pradadau tisrah piturvai paricharikah
259.4
तास्तदा तं महात्मानं संतोषयितुमुद्यताः
ऋषिं भरतशार्दूल नृत्तगीतविशारदाः
Tastada tam mahatmanam santoshayitumudyatah
Rishim bharatashardula nrittagitavisharadah
259.5
पुष्पोत्कटा च राका च मालिनी च विशां पते
अन्योन्यस्पर्धया राजञ्श्रेयस्कामाः सुमध्यमाः
Pushpotkata cha raka cha malini cha visham pate
Anyonyaspardhaya rajanshreyaskamah sumadhyamah
259.6
तासां स भगवांस्तुष्टो महात्मा प्रददौ वरान्
लोकपालोपमान्पुत्रानेकैकस्या यथेप्सितान्
Tasam sa bhagavanstushto mahatma pradadau varan
Lokapalopamanputranekaikasya yathepsitan
259.7
पुष्पोत्कटायां जज्ञाते द्वौ पुत्रौ राक्षसेश्वरौ
कुम्भकर्णदशग्रीवौ बलेनाप्रतिमौ भुवि
Pushpotkatayam jagyate dvau putrau rakshaseshvarau
Kumbhakarnadashagrivau balenapratimau bhuvi
259.8
मालिनी जनयामास पुत्रमेकं विभीषणम्
राकायां मिथुनं जज्ञे खरः शूर्पणखा तथा
Malini janayamasa putramekam vibhishanam
Rakayam mithunam jagye kharah shurpanakha tatha
259.9
विभीषणस्तु रूपेण सर्वेभ्योऽभ्यधिकोऽभवत्
स बभूव महाभागो धर्मगोप्ता क्रियारतिः
Vibhishanastu rupena sarvebhyobhyadhikobhavat
Sa babhuva mahabhago dharmagopta kriyaratih
259.10
दशग्रीवस्तु सर्वेषां ज्येष्ठो राक्षसपुंगवः
महोत्साहो महावीर्यो महासत्त्वपराक्रमः
Dashagrivastu sarvesham jyeshtho rakshasapungavah
Mahotsaho mahaviryo mahasattvaparakramah
259.11
कुम्भकर्णो बलेनासीत्सर्वेभ्योऽभ्यधिकस्तदा
मायावी रणशौण्डश्च रौद्रश्च रजनीचरः
Kumbhakarno balenasitsarvebhyobhyadhikastada
Mayavi ranashaundashcha raudrashcha rajanicharah
259.12
खरो धनुषि विक्रान्तो ब्रह्मद्विट्पिशिताशनः
सिद्धविघ्नकरी चापि रौद्रा शूर्पणखा तथा
Kharo dhanushi vikranto brahmadvitpishitashanah
Siddhavighnakari chapi raudra shurpanakha tatha
259.13
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः
ऊषुः पित्रा सह रता गन्धमादनपर्वते
Sarve vedavidah shurah sarve sucharitavratah
Ushuh pitra saha rata gandhamadanaparvate
259.14
ततो वैश्रवणं तत्र ददृशुर्नरवाहनम्
पित्रा सार्धं समासीनमृद्ध्या परमया युतम्
Tato vaishravanam tatra dadrishurnaravahanam
Pitra sardham samasinamriddhya paramaya yutam
259.15
जातस्पर्धास्ततस्ते तु तपसे धृतनिश्चयाः
ब्रह्माणं तोषयामासुर्घोरेण तपसा तदा
Jataspardhastataste tu tapase dhritanishchayah
Brahmanam toshayamasurghorena tapasa tada
259.16
अतिष्ठदेकपादेन सहस्रं परिवत्सरान्
वायुभक्षो दशग्रीवः पञ्चाग्निः सुसमाहितः
Atishthadekapadena sahasram parivatsaran
Vayubhaksho dashagrivah panchagnih susamahitah
259.17
अधःशायी कुम्भकर्णो यताहारो यतव्रतः
विभीषणः शीर्णपर्णमेकमभ्यवहारयत्
Adhahshayi kumbhakarno yataharo yatavratah
Vibhishanah shirnaparnamekamabhyavaharayat
259.18
उपवासरतिर्धीमान्सदा जप्यपरायणः
तमेव कालमातिष्ठत्तीव्रं तप उदारधीः
Upavasaratirdhimansada japyaparayanah
Tameva kalamatishthattivram tapa udaradhih
259.19
खरः शूर्पणखा चैव तेषां वै तप्यतां तपः
परिचर्यां च रक्षां च चक्रतुर्हृष्टमानसौ
Kharah shurpanakha chaiva tesham vai tapyatam tapah
Paricharyam cha raksham cha chakraturhrishtamanasau
259.20
पूर्णे वर्षसहस्रे तु शिरश्छित्त्वा दशाननः
जुहोत्यग्नौ दुराधर्षस्तेनातुष्यज्जगत्प्रभुः
Purne varshasahasre tu shirashchhittva dashananah
Juhotyagnau duradharshastenatushyajjagatprabhuh
259.21
ततो ब्रह्मा स्वयं गत्वा तपसस्तान्न्यवारयत्
प्रलोभ्य वरदानेन सर्वानेव पृथक्पृथक्
Tato brahma svayam gatva tapasastannyavarayat
Pralobhya varadanena sarvaneva prithakprithak
259.22
ब्रह्मोवाच
प्रीतोऽस्मि वो निवर्तध्वं वरान्वृणुत पुत्रकाः
यद्यदिष्टमृते त्वेकममरत्वं तथास्तु तत्
Brahmovacha
Pritosmi vo nivartadhvam varanvrinuta putrakah
Yadyadishtamrite tvekamamaratvam tathastu tat
259.23
यद्यदग्नौ हुतं सर्वं शिरस्ते महदीप्सया
तथैव तानि ते देहे भविष्यन्ति यथेप्सितम्
Yadyadagnau hutam sarvam shiraste mahadipsaya
Tathaiva tani te dehe bhavishyanti yathepsitam
259.24
वैरूप्यं च न ते देहे कामरूपधरस्तथा
भविष्यसि रणेऽरीणां विजेतासि न संशयः
Vairupyam cha na te dehe kamarupadharastatha
Bhavishyasi ranerinam vijetasi na sanshayah
259.25
रावण उवाच
गन्धर्वदेवासुरतो यक्षराक्षसतस्तथा
सर्पकिंनरभूतेभ्यो न मे भूयात्पराभवः
Ravana uvacha
Gandharvadevasurato yaksharakshasatastatha
Sarpakinnarabhutebhyo na me bhuyatparabhavah
259.26
ब्रह्मोवाच
य एते कीर्तिताः सर्वे न तेभ्योऽस्ति भयं तव
ऋते मनुष्याद्भद्रं ते तथा तद्विहितं मया
Brahmovacha
Ya ete kirtitah sarve na tebhyosti bhayam tava
Rite manushyadbhadram te tatha tadvihitam maya
259.27
मार्कण्डेय उवाच
एवमुक्तो दशग्रीवस्तुष्टः समभवत्तदा
अवमेने हि दुर्बुद्धिर्मनुष्यान्पुरुषादकः
Markandeya uvacha
Evamukto dashagrivastushtah samabhavattada
Avamene hi durbuddhirmanushyanpurushadakah
259.28
कुम्भकर्णमथोवाच तथैव प्रपितामहः
स वव्रे महतीं निद्रां तमसा ग्रस्तचेतनः
Kumbhakarnamathovacha tathaiva prapitamahah
Sa vavre mahatim nidram tamasa grastachetanah
259.29
तथा भविष्यतीत्युक्त्वा विभीषणमुवाच ह
वरं वृणीष्व पुत्र त्वं प्रीतोऽस्मीति पुनः पुनः
Tatha bhavishyatityuktva vibhishanamuvacha ha
Varam vrinishva putra tvam pritosmiti punah punah
259.30
विभीषण उवाच
परमापद्गतस्यापि नाधर्मे मे मतिर्भवेत्
अशिक्षितं च भगवन्ब्रह्मास्त्रं प्रतिभातु मे
Vibhishana uvacha
Paramapadgatasyapi nadharme me matirbhavet
Ashikshitam cha bhagavanbrahmastram pratibhatu me
259.31
ब्रह्मोवाच
यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रकर्शन
नाधर्मे रमते बुद्धिरमरत्वं ददामि ते
Brahmovacha
Yasmadrakshasayonau te jatasyamitrakarshana
Nadharme ramate buddhiramaratvam dadami te
259.32
मार्कण्डेय उवाच
राक्षसस्तु वरं लब्ध्वा दशग्रीवो विशां पते
लङ्कायाश्च्यावयामास युधि जित्वा धनेश्वरम्
Markandeya uvacha
Rakshasastu varam labdhva dashagrivo visham pate
Lankayashchyavayamasa yudhi jitva dhaneshvaram
259.33
हित्वा स भगवाँल्लङ्कामाविशद्गन्धमादनम्
गन्धर्वयक्षानुगतो रक्षःकिंपुरुषैः सह
Hitva sa bhagavanllankamavishadgandhamadanam
Gandharvayakshanugato rakshahkimpurushaih saha
259.34
विमानं पुष्पकं तस्य जहाराक्रम्य रावणः
शशाप तं वैश्रवणो न त्वामेतद्वहिष्यति
Vimanam pushpakam tasya jaharakramya ravanah
Shashapa tam vaishravano na tvametadvahishyati
259.35
यस्तु त्वां समरे हन्ता तमेवैतद्वहिष्यति
अवमन्य गुरुं मां च क्षिप्रं त्वं न भविष्यसि
Yastu tvam samare hanta tamevaitadvahishyati
Avamanya gurum mam cha kshipram tvam na bhavishyasi
259.36
विभीषणस्तु धर्मात्मा सतां धर्ममनुस्मरन्
अन्वगच्छन्महाराज श्रिया परमया युतः
Vibhishanastu dharmatma satam dharmamanusmaran
Anvagachchhanmaharaja shriya paramaya yutah
259.37
तस्मै स भगवांस्तुष्टो भ्राता भ्रात्रे धनेश्वरः
सेनापत्यं ददौ धीमान्यक्षराक्षससेनयोः
Tasmai sa bhagavanstushto bhrata bhratre dhaneshvarah
Senapatyam dadau dhimanyaksharakshasasenayoh
259.38
राक्षसाः पुरुषादाश्च पिशाचाश्च महाबलाः
सर्वे समेत्य राजानमभ्यषिञ्चद्दशाननम्
Rakshasah purushadashcha pishachashcha mahabalah
Sarve sametya rajanamabhyashinchaddashananam
259.39
दशग्रीवस्तु दैत्यानां देवानां च बलोत्कटः
आक्रम्य रत्नान्यहरत्कामरूपी विहंगमः
Dashagrivastu daityanam devanam cha balotkatah
Akramya ratnanyaharatkamarupi vihangamah
259.40
रावयामास लोकान्यत्तस्माद्रावण उच्यते
दशग्रीवः कामबलो देवानां भयमादधत्
Ravayamasa lokanyattasmadravana uchyate
Dashagrivah kamabalo devanam bhayamadadhat