UtshovChapter 243
243.1
वैशंपायन उवाच
प्रविशन्तं महाराज सूतास्तुष्टुवुरच्युतम्
जनाश्चापि महेष्वासं तुष्टुवू राजसत्तमम्
Vaishampayana uvacha
Pravishantam maharaja sutastushtuvurachyutam
Janashchapi maheshvasam tushtuvu rajasattamam
243.2
लाजैश्चन्दनचूर्णैश्चाप्यवकीर्य जनास्तदा
ऊचुर्दिष्ट्या नृपाविघ्नात्समाप्तोऽयं क्रतुस्तव
Lajaishchandanachurnaishchapyavakirya janastada
Uchurdishtya nripavighnatsamaptoyam kratustava
243.3
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र वातिकास्तं महीपतिम्
युधिष्ठिरस्य यज्ञेन न समो ह्येष तु क्रतुः
नैव तस्य क्रतोरेष कलामर्हति षोडशीम्
Apare tvabruvanstatra vatikastam mahipatim
Yudhishthirasya yagyena na samo hyesha tu kratuh
Naiva tasya kratoresha kalamarhati shodashim
243.4
एवं तत्राब्रुवन्केचिद्वातिकास्तं नरेश्वरम्
सुहृदस्त्वब्रुवंस्तत्र अति सर्वानयं क्रतुः
Evam tatrabruvankechidvatikastam nareshvaram
Suhridastvabruvanstatra ati sarvanayam kratuh
243.5
ययातिर्नहुषश्चापि मान्धाता भरतस्तथा
क्रतुमेनं समाहृत्य पूताः सर्वे दिवं गताः
Yayatirnahushashchapi mandhata bharatastatha
Kratumenam samahritya putah sarve divam gatah
243.6
एता वाचः शुभाः शृण्वन्सुहृदां भरतर्षभ
प्रविवेश पुरं हृष्टः स्ववेश्म च नराधिपः
Eta vachah shubhah shrinvansuhridam bharatarshabha
Pravivesha puram hrishtah svaveshma cha naradhipah
243.7
अभिवाद्य ततः पादौ मातापित्रोर्विशां पते
भीष्मद्रोणकृपाणां च विदुरस्य च धीमतः
Abhivadya tatah padau matapitrorvisham pate
Bhishmadronakripanam cha vidurasya cha dhimatah
243.8
अभिवादितः कनीयोभिर्भ्रातृभिर्भ्रातृवत्सलः
निषसादासने मुख्ये भ्रातृभिः परिवारितः
Abhivaditah kaniyobhirbhratribhirbhratrivatsalah
Nishasadasane mukhye bhratribhih parivaritah
243.9
तमुत्थाय महाराज सूतपुत्रोऽब्रवीद्वचः
दिष्ट्या ते भरतश्रेष्ठ समाप्तोऽयं महाक्रतुः
Tamutthaya maharaja sutaputrobravidvachah
Dishtya te bharatashreshtha samaptoyam mahakratuh
243.10
हतेषु युधि पार्थेषु राजसूये तथा त्वया
आहृतेऽहं नरश्रेष्ठ त्वां सभाजयिता पुनः
Hateshu yudhi partheshu rajasuye tatha tvaya
Ahriteham narashreshtha tvam sabhajayita punah
243.11
तमब्रवीन्महाराजो धार्तराष्ट्रो महायशाः
सत्यमेतत्त्वया वीर पाण्डवेषु दुरात्मसु
Tamabravinmaharajo dhartarashtro mahayashah
Satyametattvaya vira pandaveshu duratmasu
243.12
निहतेषु नरश्रेष्ठ प्राप्ते चापि महाक्रतौ
राजसूये पुनर्वीर त्वं मां संवर्धयिष्यसि
Nihateshu narashreshtha prapte chapi mahakratau
Rajasuye punarvira tvam mam sanvardhayishyasi
243.13
एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः कर्णमाश्लिष्य भारत
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं चिन्तयामास कौरवः
Evamuktva mahapragyah karnamashlishya bharata
Rajasuyam kratushreshtham chintayamasa kauravah
243.14
सोऽब्रवीत्सुहृदश्चापि पार्श्वस्थान्नृपसत्तमः
कदा तु तं क्रतुवरं राजसूयं महाधनम्
निहत्य पाण्डवान्सर्वानाहरिष्यामि कौरवाः
Sobravitsuhridashchapi parshvasthannripasattamah
Kada tu tam kratuvaram rajasuyam mahadhanam
Nihatya pandavansarvanaharishyami kauravah
243.15
तमब्रवीत्तदा कर्णः शृणु मे राजकुञ्जर
पादौ न धावये तावद्यावन्न निहतोऽर्जुनः
Tamabravittada karnah shrinu me rajakunjara
Padau na dhavaye tavadyavanna nihatorjunah
243.16
अथोत्क्रुष्टं महेष्वासैर्धार्तराष्ट्रैर्महारथैः
प्रतिज्ञाते फल्गुनस्य वधे कर्णेन संयुगे
विजितांश्चाप्यमन्यन्त पाण्डवान्धृतराष्ट्रजाः
Athotkrushtam maheshvasairdhartarashtrairmaharathaih
Pratigyate phalgunasya vadhe karnena sanyuge
Vijitanshchapyamanyanta pandavandhritarashtrajah
243.17
दुर्योधनोऽपि राजेन्द्र विसृज्य नरपुंगवान्
प्रविवेश गृहं श्रीमान्यथा चैत्ररथं प्रभुः
तेऽपि सर्वे महेष्वासा जग्मुर्वेश्मानि भारत
Duryodhanopi rajendra visrijya narapungavan
Pravivesha griham shrimanyatha chaitraratham prabhuh
Tepi sarve maheshvasa jagmurveshmani bharata
243.18
पाण्डवाश्च महेष्वासा दूतवाक्यप्रचोदिताः
चिन्तयन्तस्तमेवार्थं नालभन्त सुखं क्वचित्
Pandavashcha maheshvasa dutavakyaprachoditah
Chintayantastamevartham nalabhanta sukham kvachit
243.19
भूयश्च चारै राजेन्द्र प्रवृत्तिरुपपादिता
प्रतिज्ञा सूतपुत्रस्य विजयस्य वधं प्रति
Bhuyashcha charai rajendra pravrittirupapadita
Pratigya sutaputrasya vijayasya vadham prati
243.20
एतच्छ्रुत्वा धर्मसुतः समुद्विग्नो नराधिप
अभेद्यकवचं मत्वा कर्णमद्भुतविक्रमम्
अनुस्मरंश्च संक्लेशान्न शान्तिमुपयाति सः
Etachchhrutva dharmasutah samudvigno naradhipa
Abhedyakavacham matva karnamadbhutavikramam
Anusmaranshcha sankleshanna shantimupayati sah
243.21
तस्य चिन्तापरीतस्य बुद्धिर्जज्ञे महात्मनः
बहुव्यालमृगाकीर्णं त्यक्तुं द्वैतवनं वनम्
Tasya chintaparitasya buddhirjagye mahatmanah
Bahuvyalamrigakirnam tyaktum dvaitavanam vanam
243.22
धार्तराष्ट्रोऽपि नृपतिः प्रशशास वसुंधराम्
भ्रातृभिः सहितो वीरैर्भीष्मद्रोणकृपैस्तथा
Dhartarashtropi nripatih prashashasa vasundharam
Bhratribhih sahito virairbhishmadronakripaistatha
243.23
संगम्य सूतपुत्रेण कर्णेनाहवशोभिना
दुर्योधनः प्रिये नित्यं वर्तमानो महीपतिः
पूजयामास विप्रेन्द्रान्क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
Sangamya sutaputrena karnenahavashobhina
Duryodhanah priye nityam vartamano mahipatih
Pujayamasa viprendrankratubhirbhuridakshinaih
243.24
भ्रातॄणां च प्रियं राजन्स चकार परंतपः
निश्चित्य मनसा वीरो दत्तभुक्तफलं धनम्
Bhratrinam cha priyam rajansa chakara parantapah
Nishchitya manasa viro dattabhuktaphalam dhanam