UtshovChapter 242
242.1
वैशंपायन उवाच
ततस्तु शिल्पिनः सर्वे अमात्यप्रवराश्च ह
विदुरश्च महाप्राज्ञो धार्तराष्ट्रे न्यवेदयत्
Vaishampayana uvacha
Tatastu shilpinah sarve amatyapravarashcha ha
Vidurashcha mahapragyo dhartarashtre nyavedayat
242.2
सज्जं क्रतुवरं राजन्कालप्राप्तं च भारत
सौवर्णं च कृतं दिव्यं लाङ्गलं सुमहाधनम्
Sajjam kratuvaram rajankalapraptam cha bharata
Sauvarnam cha kritam divyam langalam sumahadhanam
242.3
एतच्छ्रुत्वा नृपश्रेष्ठो धार्तराष्ट्रो विशां पते
आज्ञापयामास नृपः क्रतुराजप्रवर्तनम्
Etachchhrutva nripashreshtho dhartarashtro visham pate
Agyapayamasa nripah kraturajapravartanam
242.4
ततः प्रववृते यज्ञः प्रभूतान्नः सुसंस्कृतः
दीक्षितश्चापि गान्धारिर्यथाशास्त्रं यथाक्रमम्
Tatah pravavrite yagyah prabhutannah susanskritah
Dikshitashchapi gandhariryathashastram yathakramam
242.5
प्रहृष्टो धृतराष्ट्रोऽभूद्विदुरश्च महायशाः
भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो गान्धारी च यशस्विनी
Prahrishto dhritarashtrobhudvidurashcha mahayashah
Bhishmo dronah kripah karno gandhari cha yashasvini
242.6
निमन्त्रणार्थं दूतांश्च प्रेषयामास शीघ्रगान्
पार्थिवानां च राजेन्द्र ब्राह्मणानां तथैव च
ते प्रयाता यथोद्दिष्टं दूतास्त्वरितवाहनाः
Nimantranartham dutanshcha preshayamasa shighragan
Parthivanam cha rajendra brahmananam tathaiva cha
Te prayata yathoddishtam dutastvaritavahanah
242.7
तत्र कंचित्प्रयातं तु दूतं दुःशासनोऽब्रवीत्
गच्छ द्वैतवनं शीघ्रं पाण्डवान्पापपूरुषान्
निमन्त्रय यथान्यायं विप्रांस्तस्मिन्महावने
Tatra kanchitprayatam tu dutam duhshasanobravit
Gachchha dvaitavanam shighram pandavanpapapurushan
Nimantraya yathanyayam vipranstasminmahavane
242.8
स गत्वा पाण्डवावासमुवाचाभिप्रणम्य तान्
दुर्योधनो महाराज यजते नृपसत्तमः
Sa gatva pandavavasamuvachabhipranamya tan
Duryodhano maharaja yajate nripasattamah
242.9
स्ववीर्यार्जितमर्थौघमवाप्य कुरुनन्दनः
तत्र गच्छन्ति राजानो ब्राह्मणाश्च ततस्ततः
Svaviryarjitamarthaughamavapya kurunandanah
Tatra gachchhanti rajano brahmanashcha tatastatah
242.10
अहं तु प्रेषितो राजन्कौरवेण महात्मना
आमन्त्रयति वो राजा धार्तराष्ट्रो जनेश्वरः
मनोऽभिलषितं राज्ञस्तं क्रतुं द्रष्टुमर्हथ
Aham tu preshito rajankauravena mahatmana
Amantrayati vo raja dhartarashtro janeshvarah
Manobhilashitam ragyastam kratum drashtumarhatha
242.11
ततो युधिष्ठिरो राजा तच्छ्रुत्वा दूतभाषितम्
अब्रवीन्नृपशार्दूलो दिष्ट्या राजा सुयोधनः
यजते क्रतुमुख्येन पूर्वेषां कीर्तिवर्धनः
Tato yudhishthiro raja tachchhrutva dutabhashitam
Abravinnripashardulo dishtya raja suyodhanah
Yajate kratumukhyena purvesham kirtivardhanah
242.12
वयमप्युपयास्यामो न त्विदानीं कथंचन
समयः परिपाल्यो नो यावद्वर्षं त्रयोदशम्
Vayamapyupayasyamo na tvidanim kathanchana
Samayah paripalyo no yavadvarsham trayodasham
242.13
श्रुत्वैतद्धर्मराजस्य भीमो वचनमब्रवीत्
तदा तु नृपतिर्गन्ता धर्मराजो युधिष्ठिरः
Shrutvaitaddharmarajasya bhimo vachanamabravit
Tada tu nripatirganta dharmarajo yudhishthirah
242.14
अस्त्रशस्त्रप्रदीप्तेऽग्नौ यदा तं पातयिष्यति
वर्षात्त्रयोदशादूर्ध्वं रणसत्रे नराधिपः
Astrashastrapradiptegnau yada tam patayishyati
Varshattrayodashadurdhvam ranasatre naradhipah
242.15
यदा क्रोधहविर्मोक्ता धार्तराष्ट्रेषु पाण्डवः
आगन्तारस्तदा स्मेति वाच्यस्ते स सुयोधनः
Yada krodhahavirmokta dhartarashtreshu pandavah
Agantarastada smeti vachyaste sa suyodhanah
242.16
शेषास्तु पाण्डवा राजन्नैवोचुः किंचिदप्रियम्
दूतश्चापि यथावृत्तं धार्तराष्ट्रे न्यवेदयत्
Sheshastu pandava rajannaivochuh kinchidapriyam
Dutashchapi yathavrittam dhartarashtre nyavedayat
242.17
अथाजग्मुर्नरश्रेष्ठा नानाजनपदेश्वराः
ब्राह्मणाश्च महाभागा धार्तराष्ट्रपुरं प्रति
Athajagmurnarashreshtha nanajanapadeshvarah
Brahmanashcha mahabhaga dhartarashtrapuram prati
242.18
ते त्वर्चिता यथाशास्त्रं यथावर्णं यथाक्रमम्
मुदा परमया युक्ताः प्रीत्या चापि नरेश्वर
Te tvarchita yathashastram yathavarnam yathakramam
Muda paramaya yuktah pritya chapi nareshvara
242.19
धृतराष्ट्रोऽपि राजेन्द्र संवृतः सर्वकौरवैः
हर्षेण महता युक्तो विदुरं प्रत्यभाषत
Dhritarashtropi rajendra sanvritah sarvakauravaih
Harshena mahata yukto viduram pratyabhashata
242.20
यथा सुखी जनः सर्वः क्षत्तः स्यादन्नसंयुतः
तुष्येच्च यज्ञसदने तथा क्षिप्रं विधीयताम्
Yatha sukhi janah sarvah kshattah syadannasanyutah
Tushyechcha yagyasadane tatha kshipram vidhiyatam
242.21
विदुरस्त्वेवमाज्ञप्तः सर्ववर्णानरिंदम
यथाप्रमाणतो विद्वान्पूजयामास धर्मवित्
Vidurastvevamagyaptah sarvavarnanarindama
Yathapramanato vidvanpujayamasa dharmavit
242.22
भक्ष्यभोज्यान्नपानेन माल्यैश्चापि सुगन्धिभिः
वासोभिर्विविधैश्चैव योजयामास हृष्टवत्
Bhakshyabhojyannapanena malyaishchapi sugandhibhih
Vasobhirvividhaishchaiva yojayamasa hrishtavat
242.23
कृत्वा ह्यवभृथं वीरो यथाशास्त्रं यथाक्रमम्
सान्त्वयित्वा च राजेन्द्रो दत्त्वा च विविधं वसु
विसर्जयामास नृपान्ब्राह्मणांश्च सहस्रशः
Kritva hyavabhritham viro yathashastram yathakramam
Santvayitva cha rajendro dattva cha vividham vasu
Visarjayamasa nripanbrahmananshcha sahasrashah
242.24
विसर्जयित्वा स नृपान्भ्रातृभिः परिवारितः
विवेश हास्तिनपुरं सहितः कर्णसौबलैः
Visarjayitva sa nripanbhratribhih parivaritah
Vivesha hastinapuram sahitah karnasaubalaih