UtshovChapter 229
229.1
वैशंपायन उवाच
अथ दुर्योधनो राजा तत्र तत्र वने वसन्
जगाम घोषानभितस्तत्र चक्रे निवेशनम्
Vaishampayana uvacha
Atha duryodhano raja tatra tatra vane vasan
Jagama ghoshanabhitastatra chakre niveshanam
229.2
रमणीये समाज्ञाते सोदके समहीरुहे
देशे सर्वगुणोपेते चक्रुरावसथं नराः
Ramaniye samagyate sodake samahiruhe
Deshe sarvagunopete chakruravasatham narah
229.3
तथैव तत्समीपस्थान्पृथगावसथान्बहून्
कर्णस्य शकुनेश्चैव भ्रातॄणां चैव सर्वशः
Tathaiva tatsamipasthanprithagavasathanbahun
Karnasya shakuneshchaiva bhratrinam chaiva sarvashah
229.4
ददर्श स तदा गावः शतशोऽथ सहस्रशः
अङ्कैर्लक्षैश्च ताः सर्वा लक्षयामास पार्थिवः
Dadarsha sa tada gavah shatashotha sahasrashah
Ankairlakshaishcha tah sarva lakshayamasa parthivah
229.5
अङ्कयामास वत्सांश्च जज्ञे चोपसृतास्त्वपि
बालवत्साश्च या गावः कालयामास ता अपि
Ankayamasa vatsanshcha jagye chopasritastvapi
Balavatsashcha ya gavah kalayamasa ta api
229.6
अथ स स्मारणं कृत्वा लक्षयित्वा त्रिहायनान्
वृतो गोपालकैः प्रीतो व्यहरत्कुरुनन्दनः
Atha sa smaranam kritva lakshayitva trihayanan
Vrito gopalakaih prito vyaharatkurunandanah
229.7
स च पौरजनः सर्वः सैनिकाश्च सहस्रशः
यथोपजोषं चिक्रीडुर्वने तस्मिन्यथामराः
Sa cha paurajanah sarvah sainikashcha sahasrashah
Yathopajosham chikridurvane tasminyathamarah
229.8
ततो गोपाः प्रगातारः कुशला नृत्तवादिते
धार्तराष्ट्रमुपातिष्ठन्कन्याश्चैव स्वलंकृताः
Tato gopah pragatarah kushala nrittavadite
Dhartarashtramupatishthankanyashchaiva svalankritah
229.9
स स्त्रीगणवृतो राजा प्रहृष्टः प्रददौ वसु
तेभ्यो यथार्हमन्नानि पानानि विविधानि च
Sa striganavrito raja prahrishtah pradadau vasu
Tebhyo yatharhamannani panani vividhani cha
229.10
ततस्ते सहिताः सर्वे तरक्षून्महिषान्मृगान्
गवयर्क्षवराहांश्च समन्तात्पर्यकालयन्
Tataste sahitah sarve tarakshunmahishanmrigan
Gavayarkshavarahanshcha samantatparyakalayan
229.11
स ताञ्शरैर्विनिर्भिन्दन्गजान्बध्नन्महावने
रमणीयेषु देशेषु ग्राहयामास वै मृगान्
Sa tansharairvinirbhindangajanbadhnanmahavane
Ramaniyeshu desheshu grahayamasa vai mrigan
229.12
गोरसानुपयुञ्जान उपभोगांश्च भारत
पश्यन्सुरमणीयानि पुष्पितानि वनानि च
Gorasanupayunjana upabhoganshcha bharata
Pashyansuramaniyani pushpitani vanani cha
229.13
मत्तभ्रमरजुष्टानि बर्हिणाभिरुतानि च
अगच्छदानुपूर्व्येण पुण्यं द्वैतवनं सरः
ऋद्ध्या परमया युक्तो महेन्द्र इव वज्रभृत्
Mattabhramarajushtani barhinabhirutani cha
Agachchhadanupurvyena punyam dvaitavanam sarah
Riddhya paramaya yukto mahendra iva vajrabhrit
229.14
यदृच्छया च तदहो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ईजे राजर्षियज्ञेन सद्यस्केन विशां पते
दिव्येन विधिना राजा वन्येन कुरुसत्तमः
Yadrichchhaya cha tadaho dharmaputro yudhishthirah
Ije rajarshiyagyena sadyaskena visham pate
Divyena vidhina raja vanyena kurusattamah
229.15
कृत्वा निवेशमभितः सरसस्तस्य कौरवः
द्रौपद्या सहितो धीमान्धर्मपत्न्या नराधिपः
Kritva niveshamabhitah sarasastasya kauravah
Draupadya sahito dhimandharmapatnya naradhipah
229.16
ततो दुर्योधनः प्रेष्यानादिदेश सहानुजः
आक्रीडावसथाः क्षिप्रं क्रियन्तामिति भारत
Tato duryodhanah preshyanadidesha sahanujah
Akridavasathah kshipram kriyantamiti bharata
229.17
ते तथेत्येव कौरव्यमुक्त्वा वचनकारिणः
चिकीर्षन्तस्तदाक्रीडाञ्जग्मुर्द्वैतवनं सरः
Te tathetyeva kauravyamuktva vachanakarinah
Chikirshantastadakridanjagmurdvaitavanam sarah
229.18
सेनाग्रं धार्तराष्ट्रस्य प्राप्तं द्वैतवनं सरः
प्रविशन्तं वनद्वारि गन्धर्वाः समवारयन्
Senagram dhartarashtrasya praptam dvaitavanam sarah
Pravishantam vanadvari gandharvah samavarayan
229.19
तत्र गन्धर्वराजो वै पूर्वमेव विशां पते
कुबेरभवनाद्राजन्नाजगाम गणावृतः
Tatra gandharvarajo vai purvameva visham pate
Kuberabhavanadrajannajagama ganavritah
229.20
गणैरप्सरसां चैव त्रिदशानां तथात्मजैः
विहारशीलः क्रीडार्थं तेन तत्संवृतं सरः
Ganairapsarasam chaiva tridashanam tathatmajaih
Viharashilah kridartham tena tatsanvritam sarah
229.21
तेन तत्संवृतं दृष्ट्वा ते राजपरिचारकाः
प्रतिजग्मुस्ततो राजन्यत्र दुर्योधनो नृपः
Tena tatsanvritam drishtva te rajaparicharakah
Pratijagmustato rajanyatra duryodhano nripah
229.22
स तु तेषां वचः श्रुत्वा सैनिकान्युद्धदुर्मदान्
प्रेषयामास कौरव्य उत्सारयत तानिति
Sa tu tesham vachah shrutva sainikanyuddhadurmadan
Preshayamasa kauravya utsarayata taniti
229.23
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राज्ञः सेनाग्रयायिनः
सरो द्वैतवनं गत्वा गन्धर्वानिदमब्रुवन्
Tasya tadvachanam shrutva ragyah senagrayayinah
Saro dvaitavanam gatva gandharvanidamabruvan
229.24
राजा दुर्योधनो नाम धृतराष्ट्रसुतो बली
विजिहीर्षुरिहायाति तदर्थमपसर्पत
Raja duryodhano nama dhritarashtrasuto bali
Vijihirshurihayati tadarthamapasarpata
229.25
एवमुक्तास्तु गन्धर्वाः प्रहसन्तो विशां पते
प्रत्यब्रुवंस्तान्पुरुषानिदं सुपरुषं वचः
Evamuktastu gandharvah prahasanto visham pate
Pratyabruvanstanpurushanidam suparusham vachah
229.26
न चेतयति वो राजा मन्दबुद्धिः सुयोधनः
योऽस्मानाज्ञापयत्येवं वश्यानिव दिवौकसः
Na chetayati vo raja mandabuddhih suyodhanah
Yosmanagyapayatyevam vashyaniva divaukasah
229.27
यूयं मुमूर्षवश्चापि मन्दप्रज्ञा न संशयः
ये तस्य वचनादेवमस्मान्ब्रूत विचेतसः
Yuyam mumurshavashchapi mandapragya na sanshayah
Ye tasya vachanadevamasmanbruta vichetasah
229.28
गच्छत त्वरिताः सर्वे यत्र राजा स कौरवः
द्वेष्यं माद्यैव गच्छध्वं धर्मराजनिवेशनम्
Gachchhata tvaritah sarve yatra raja sa kauravah
Dveshyam madyaiva gachchhadhvam dharmarajaniveshanam
229.29
एवमुक्तास्तु गन्धर्वै राज्ञः सेनाग्रयायिनः
संप्राद्रवन्यतो राजा धृतराष्ट्रसुतोऽभवत्
Evamuktastu gandharvai ragyah senagrayayinah
Sampradravanyato raja dhritarashtrasutobhavat