UtshovChapter 22
22.1
वासुदेव उवाच
एवं स पुरुषव्याघ्र शाल्वो राज्ञां महारिपुः
युध्यमानो मया संख्ये वियदभ्यागमत्पुनः
Vasudeva uvacha
Evam sa purushavyaghra shalvo ragyam maharipuh
Yudhyamano maya sankhye viyadabhyagamatpunah
22.2
ततः शतघ्नीश्च महागदाश्च; दीप्तांश्च शूलान्मुसलानसींश्च
चिक्षेप रोषान्मयि मन्दबुद्धिः; शाल्वो महाराज जयाभिकाङ्क्षी
Tatah shataghnishcha mahagadashcha; diptanshcha shulanmusalanasinshcha
Chikshepa roshanmayi mandabuddhih; shalvo maharaja jayabhikankshi
22.3
तानाशुगैरापततोऽहमाशु; निवार्य तूर्णं खगमान्ख एव
द्विधा त्रिधा चाच्छिनमाशु मुक्तै;स्ततोऽन्तरिक्षे निनदो बभूव
Tanashugairapatatohamashu; nivarya turnam khagamankha eva
Dvidha tridha chachchhinamashu muktai;statontarikshe ninado babhuva
22.4
ततः शतसहस्रेण शराणां नतपर्वणाम्
दारुकं वाजिनश्चैव रथं च समवाकिरत्
Tatah shatasahasrena sharanam nataparvanam
Darukam vajinashchaiva ratham cha samavakirat
22.5
ततो मामब्रवीद्वीर दारुको विह्वलन्निव
स्थातव्यमिति तिष्ठामि शाल्वबाणप्रपीडितः
Tato mamabravidvira daruko vihvalanniva
Sthatavyamiti tishthami shalvabanaprapiditah
22.6
इति तस्य निशम्याहं सारथेः करुणं वचः
अवेक्षमाणो यन्तारमपश्यं शरपीडितम्
Iti tasya nishamyaham saratheh karunam vachah
Avekshamano yantaramapashyam sharapiditam
22.7
न तस्योरसि नो मूर्ध्नि न काये न भुजद्वये
अन्तरं पाण्डवश्रेष्ठ पश्यामि नहतं शरैः
Na tasyorasi no murdhni na kaye na bhujadvaye
Antaram pandavashreshtha pashyami nahatam sharaih
22.8
स तु बाणवरोत्पीडाद्विस्रवत्यसृगुल्बणम्
अभिवृष्टो यथा मेघैर्गिरिर्गैरिकधातुमान्
Sa tu banavarotpidadvisravatyasrigulbanam
Abhivrishto yatha meghairgirirgairikadhatuman
22.9
अभीषुहस्तं तं दृष्ट्वा सीदन्तं सारथिं रणे
अस्तम्भयं महाबाहो शाल्वबाणप्रपीडितम्
Abhishuhastam tam drishtva sidantam sarathim rane
Astambhayam mahabaho shalvabanaprapiditam
22.10
अथ मां पुरुषः कश्चिद्द्वारकानिलयोऽब्रवीत्
त्वरितो रथमभ्येत्य सौहृदादिव भारत
Atha mam purushah kashchiddvarakanilayobravit
Tvarito rathamabhyetya sauhridadiva bharata
22.11
आहुकस्य वचो वीर तस्यैव परिचारकः
विषण्णः सन्नकण्ठो वै तन्निबोध युधिष्ठिर
Ahukasya vacho vira tasyaiva paricharakah
Vishannah sannakantho vai tannibodha yudhishthira
22.12
द्वारकाधिपतिर्वीर आह त्वामाहुको वचः
केशवेह विजानीष्व यत्त्वां पितृसखोऽब्रवीत्
Dvarakadhipatirvira aha tvamahuko vachah
Keshaveha vijanishva yattvam pitrisakhobravit
22.13
उपयात्वाद्य शाल्वेन द्वारकां वृष्णिनन्दन
विषक्ते त्वयि दुर्धर्ष हतः शूरसुतो बलात्
Upayatvadya shalvena dvarakam vrishninandana
Vishakte tvayi durdharsha hatah shurasuto balat
22.14
तदलं साधु युद्धेन निवर्तस्व जनार्दन
द्वारकामेव रक्षस्व कार्यमेतन्महत्तव
Tadalam sadhu yuddhena nivartasva janardana
Dvarakameva rakshasva karyametanmahattava
22.15
इत्यहं तस्य वचनं श्रुत्वा परमदुर्मनाः
निश्चयं नाधिगच्छामि कर्तव्यस्येतरस्य वा
Ityaham tasya vachanam shrutva paramadurmanah
Nishchayam nadhigachchhami kartavyasyetarasya va
22.16
सात्यकिं बलदेवं च प्रद्युम्नं च महारथम्
जगर्हे मनसा वीर तच्छ्रुत्वा विप्रियं वचः
Satyakim baladevam cha pradyumnam cha maharatham
Jagarhe manasa vira tachchhrutva vipriyam vachah
22.17
अहं हि द्वारकायाश्च पितुश्च कुरुनन्दन
तेषु रक्षां समाधाय प्रयातः सौभपातने
Aham hi dvarakayashcha pitushcha kurunandana
Teshu raksham samadhaya prayatah saubhapatane
22.18
बलदेवो महाबाहुः कच्चिज्जीवति शत्रुहा
सात्यकी रौक्मिणेयश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान्
साम्बप्रभृतयश्चैवेत्यहमासं सुदुर्मनाः
Baladevo mahabahuh kachchijjivati shatruha
Satyaki raukmineyashcha charudeshnashcha viryavan
Sambaprabhritayashchaivetyahamasam sudurmanah
22.19
एतेषु हि नरव्याघ्र जीवत्सु न कथंचन
शक्यः शूरसुतो हन्तुमपि वज्रभृता स्वयम्
Eteshu hi naravyaghra jivatsu na kathanchana
Shakyah shurasuto hantumapi vajrabhrita svayam
22.20
हतः शूरसुतो व्यक्तं व्यक्तं ते च परासवः
बलदेवमुखाः सर्वे इति मे निश्चिता मतिः
Hatah shurasuto vyaktam vyaktam te cha parasavah
Baladevamukhah sarve iti me nishchita matih
22.21
सोऽहं सर्वविनाशं तं चिन्तयानो मुहुर्मुहुः
सुविह्वलो महाराज पुनः शाल्वमयोधयम्
Soham sarvavinasham tam chintayano muhurmuhuh
Suvihvalo maharaja punah shalvamayodhayam
22.22
ततोऽपश्यं महाराज प्रपतन्तमहं तदा
सौभाच्छूरसुतं वीर ततो मां मोह आविशत्
Tatopashyam maharaja prapatantamaham tada
Saubhachchhurasutam vira tato mam moha avishat
22.23
तस्य रूपं प्रपततः पितुर्मम नराधिप
ययातेः क्षीणपुण्यस्य स्वर्गादिव महीतलम्
Tasya rupam prapatatah piturmama naradhipa
Yayateh kshinapunyasya svargadiva mahitalam
22.24
विशीर्णगलितोष्णीषः प्रकीर्णाम्बरमूर्धजः
प्रपतन्दृश्यते ह स्म क्षीणपुण्य इव ग्रहः
Vishirnagalitoshnishah prakirnambaramurdhajah
Prapatandrishyate ha sma kshinapunya iva grahah
22.25
ततः शार्ङ्गं धनुःश्रेष्ठं करात्प्रपतितं मम
मोहात्सन्नश्च कौन्तेय रथोपस्थ उपाविशम्
Tatah sharngam dhanuhshreshtham karatprapatitam mama
Mohatsannashcha kaunteya rathopastha upavisham
22.26
ततो हाहाकृतं सर्वं सैन्यं मे गतचेतनम्
मां दृष्ट्वा रथनीडस्थं गतासुमिव भारत
Tato hahakritam sarvam sainyam me gatachetanam
Mam drishtva rathanidastham gatasumiva bharata
22.27
प्रसार्य बाहू पततः प्रसार्य चरणावपि
रूपं पितुरपश्यं तच्छकुनेः पततो यथा
Prasarya bahu patatah prasarya charanavapi
Rupam piturapashyam tachchhakuneh patato yatha
22.28
तं पतन्तं महाबाहो शूलपट्टिशपाणयः
अभिघ्नन्तो भृशं वीरा मम चेतो व्यकम्पयन्
Tam patantam mahabaho shulapattishapanayah
Abhighnanto bhrisham vira mama cheto vyakampayan
22.29
ततो मुहूर्तात्प्रतिलभ्य संज्ञा;महं तदा वीर महाविमर्दे
न तत्र सौभं न रिपुं न शाल्वं; पश्यामि वृद्धं पितरं न चापि
Tato muhurtatpratilabhya sangya;maham tada vira mahavimarde
Na tatra saubham na ripum na shalvam; pashyami vriddham pitaram na chapi
22.30
ततो ममासीन्मनसि मायेयमिति निश्चितम्
प्रबुद्धोऽस्मि ततो भूयः शतशो विकिरञ्शरान्
Tato mamasinmanasi mayeyamiti nishchitam
Prabuddhosmi tato bhuyah shatasho vikiransharan