UtshovChapter 182
182.1
वैशंपायन उवाच
मार्कण्डेयं महात्मानमूचुः पाण्डुसुतास्तदा
माहात्म्यं द्विजमुख्यानां श्रोतुमिच्छाम कथ्यताम्
Vaishampayana uvacha
Markandeyam mahatmanamuchuh pandusutastada
Mahatmyam dvijamukhyanam shrotumichchhama kathyatam
182.2
एवमुक्तः स भगवान्मार्कण्डेयो महातपाः
उवाच सुमहातेजाः सर्वशास्त्रविशारदः
Evamuktah sa bhagavanmarkandeyo mahatapah
Uvacha sumahatejah sarvashastravisharadah
182.3
हैहयानां कुलकरो राजा परपुरंजयः
कुमारो रूपसंपन्नो मृगयामचरद्बली
Haihayanam kulakaro raja parapuranjayah
Kumaro rupasampanno mrigayamacharadbali
182.4
चरमाणस्तु सोऽरण्ये तृणवीरुत्समावृते
कृष्णाजिनोत्तरासङ्गं ददर्श मुनिमन्तिके
स तेन निहतोऽरण्ये मन्यमानेन वै मृगम्
Charamanastu soranye trinavirutsamavrite
Krishnajinottarasangam dadarsha munimantike
Sa tena nihatoranye manyamanena vai mrigam
182.5
व्यथितः कर्म तत्कृत्वा शोकोपहतचेतनः
जगाम हैहयानां वै सकाशं प्रथितात्मनाम्
Vyathitah karma tatkritva shokopahatachetanah
Jagama haihayanam vai sakasham prathitatmanam
182.6
राज्ञां राजीवनेत्रोसौ कुमारः पृथिवीपते
तेषां च तद्यथावृत्तं कथयामास वै तदा
Ragyam rajivanetrosau kumarah prithivipate
Tesham cha tadyathavrittam kathayamasa vai tada
182.7
तं चापि हिंसितं तात मुनिं मूलफलाशिनम्
श्रुत्वा दृष्ट्वा च ते तत्र बभूवुर्दीनमानसाः
Tam chapi hinsitam tata munim mulaphalashinam
Shrutva drishtva cha te tatra babhuvurdinamanasah
182.8
कस्यायमिति ते सर्वे मार्गमाणास्ततस्ततः
जग्मुश्चारिष्टनेमेस्ते तार्क्ष्यस्याश्रममञ्जसा
Kasyayamiti te sarve margamanastatastatah
Jagmushcharishtanemeste tarkshyasyashramamanjasa
182.9
तेऽभिवाद्य महात्मानं तं मुनिं संशितव्रतम्
तस्थुः सर्वे स तु मुनिस्तेषां पूजामथाहरत्
Tebhivadya mahatmanam tam munim sanshitavratam
Tasthuh sarve sa tu munistesham pujamathaharat
182.10
ते तमूचुर्महात्मानं न वयं सत्क्रियां मुने
त्वत्तोऽर्हाः कर्मदोषेण ब्राह्मणो हिंसितो हि नः
Te tamuchurmahatmanam na vayam satkriyam mune
Tvattorhah karmadoshena brahmano hinsito hi nah
182.11
तानब्रवीत्स विप्रर्षिः कथं वो ब्राह्मणो हतः
क्व चासौ ब्रूत सहिताः पश्यध्वं मे तपोबलम्
Tanabravitsa viprarshih katham vo brahmano hatah
Kva chasau bruta sahitah pashyadhvam me tapobalam
182.12
ते तु तत्सर्वमखिलमाख्यायास्मै यथातथम्
नापश्यंस्तमृषिं तत्र गतासुं ते समागताः
अन्वेषमाणाः सव्रीडाः स्वप्नवद्गतमानसाः
Te tu tatsarvamakhilamakhyayasmai yathatatham
Napashyanstamrishim tatra gatasum te samagatah
Anveshamanah savridah svapnavadgatamanasah
182.13
तानब्रवीत्तत्र मुनिस्तार्क्ष्यः परपुरंजयः
स्यादयं ब्राह्मणः सोऽथ यो युष्माभिर्विनाशितः
पुत्रो ह्ययं मम नृपास्तपोबलसमन्वितः
Tanabravittatra munistarkshyah parapuranjayah
Syadayam brahmanah sotha yo yushmabhirvinashitah
Putro hyayam mama nripastapobalasamanvitah
182.14
ते तु दृष्ट्वैव तमृषिं विस्मयं परमं गताः
महदाश्चर्यमिति वै विब्रुवाणा महीपते
Te tu drishtvaiva tamrishim vismayam paramam gatah
Mahadashcharyamiti vai vibruvana mahipate
182.15
मृतो ह्ययमतो दृष्टः कथं जीवितमाप्तवान्
किमेतत्तपसो वीर्यं येनायं जीवितः पुनः
श्रोतुमिच्छाम विप्रर्षे यदि श्रोतव्यमित्युत
Mrito hyayamato drishtah katham jivitamaptavan
Kimetattapaso viryam yenayam jivitah punah
Shrotumichchhama viprarshe yadi shrotavyamityuta
182.16
स तानुवाच नास्माकं मृत्युः प्रभवते नृपाः
कारणं वः प्रवक्ष्यामि हेतुयोगं समासतः
Sa tanuvacha nasmakam mrityuh prabhavate nripah
Karanam vah pravakshyami hetuyogam samasatah
182.17
सत्यमेवाभिजानीमो नानृते कुर्महे मनः
स्वधर्ममनुतिष्ठामस्तस्मान्मृत्युभयं न नः
Satyamevabhijanimo nanrite kurmahe manah
Svadharmamanutishthamastasmanmrityubhayam na nah
182.18
यद्ब्राह्मणानां कुशलं तदेषां कथयामहे
नैषां दुश्चरितं ब्रूमस्तस्मान्मृत्युभयं न नः
Yadbrahmananam kushalam tadesham kathayamahe
Naisham dushcharitam brumastasmanmrityubhayam na nah
182.19
अतिथीनन्नपानेन भृत्यानत्यशनेन च
तेजस्विदेशवासाच्च तस्मान्मृत्युभयं न नः
Atithinannapanena bhrityanatyashanena cha
Tejasvideshavasachcha tasmanmrityubhayam na nah
182.20
एतद्वै लेशमात्रं वः समाख्यातं विमत्सराः
गच्छध्वं सहिताः सर्वे न पापाद्भयमस्ति वः
Etadvai leshamatram vah samakhyatam vimatsarah
Gachchhadhvam sahitah sarve na papadbhayamasti vah
182.21
एवमस्त्विति ते सर्वे प्रतिपूज्य महामुनिम्
स्वदेशमगमन्हृष्टा राजानो भरतर्षभ
Evamastviti te sarve pratipujya mahamunim
Svadeshamagamanhrishta rajano bharatarshabha