UtshovChapter 16
16.1
युधिष्ठिर उवाच
वासुदेव महाबाहो विस्तरेण महामते
सौभस्य वधमाचक्ष्व न हि तृप्यामि कथ्यतः
Yudhishthira uvacha
Vasudeva mahabaho vistarena mahamate
Saubhasya vadhamachakshva na hi tripyami kathyatah
16.2
वासुदेव उवाच
हतं श्रुत्वा महाबाहो मया श्रौतश्रवं नृपम्
उपायाद्भरतश्रेष्ठ शाल्वो द्वारवतीं पुरीम्
Vasudeva uvacha
Hatam shrutva mahabaho maya shrautashravam nripam
Upayadbharatashreshtha shalvo dvaravatim purim
16.3
अरुन्धत्तां सुदुष्टात्मा सर्वतः पाण्डुनन्दन
शाल्वो वैहायसं चापि तत्पुरं व्यूह्य विष्ठितः
Arundhattam sudushtatma sarvatah pandunandana
Shalvo vaihayasam chapi tatpuram vyuhya vishthitah
16.4
तत्रस्थोऽथ महीपालो योधयामास तां पुरीम्
अभिसारेण सर्वेण तत्र युद्धमवर्तत
Tatrasthotha mahipalo yodhayamasa tam purim
Abhisarena sarvena tatra yuddhamavartata
16.5
पुरी समन्ताद्विहिता सपताका सतोरणा
सचक्रा सहुडा चैव सयन्त्रखनका तथा
Puri samantadvihita sapataka satorana
Sachakra sahuda chaiva sayantrakhanaka tatha
16.6
सोपतल्पप्रतोलीका साट्टाट्टालकगोपुरा
सकचग्रहणी चैव सोल्कालातावपोथिका
Sopatalpapratolika sattattalakagopura
Sakachagrahani chaiva solkalatavapothika
16.7
सोष्ट्रिका भरतश्रेष्ठ सभेरीपणवानका
समित्तृणकुशा राजन्सशतघ्नीकलाङ्गला
Soshtrika bharatashreshtha sabheripanavanaka
Samittrinakusha rajansashataghnikalangala
16.8
सभुशुण्ड्यश्मलगुडा सायुधा सपरश्वधा
लोहचर्मवती चापि साग्निः सहुडशृङ्गिका
Sabhushundyashmalaguda sayudha saparashvadha
Lohacharmavati chapi sagnih sahudashringika
16.9
शास्त्रदृष्टेन विधिना संयुक्ता भरतर्षभ
द्रव्यैरनेकैर्विविधैर्गदसाम्बोद्धवादिभिः
Shastradrishtena vidhina sanyukta bharatarshabha
Dravyairanekairvividhairgadasamboddhavadibhih
16.10
पुरुषैः कुरुशार्दूल समर्थैः प्रतिबाधने
अभिख्यातकुलैर्वीरैर्दृष्टवीर्यैश्च संयुगे
Purushaih kurushardula samarthaih pratibadhane
Abhikhyatakulairvirairdrishtaviryaishcha sanyuge
16.11
मध्यमेन च गुल्मेन रक्षिता सारसंज्ञिता
उत्क्षिप्तगुल्मैश्च तथा हयैश्चैव पदातिभिः
Madhyamena cha gulmena rakshita sarasangyita
Utkshiptagulmaishcha tatha hayaishchaiva padatibhih
16.12
आघोषितं च नगरे न पातव्या सुरेति ह
प्रमादं परिरक्षद्भिरुग्रसेनोद्धवादिभिः
Aghoshitam cha nagare na patavya sureti ha
Pramadam parirakshadbhirugrasenoddhavadibhih
16.13
प्रमत्तेष्वभिघातं हि कुर्याच्छाल्वो नराधिपः
इति कृत्वाप्रमत्तास्ते सर्वे वृष्ण्यन्धकाः स्थिताः
Pramatteshvabhighatam hi kuryachchhalvo naradhipah
Iti kritvapramattaste sarve vrishnyandhakah sthitah
16.14
आनर्ताश्च तथा सर्वे नटनर्तकगायनाः
बहिर्विवासिताः सर्वे रक्षद्भिर्वित्तसंचयान्
Anartashcha tatha sarve natanartakagayanah
Bahirvivasitah sarve rakshadbhirvittasanchayan
16.15
संक्रमा भेदिताः सर्वे नावश्च प्रतिषेधिताः
परिखाश्चापि कौरव्य कीलैः सुनिचिताः कृताः
Sankrama bheditah sarve navashcha pratishedhitah
Parikhashchapi kauravya kilaih sunichitah kritah
16.16
उदपानाः कुरुश्रेष्ठ तथैवाप्यम्बरीषकाः
समन्तात्क्रोशमात्रं च कारिता विषमा च भूः
Udapanah kurushreshtha tathaivapyambarishakah
Samantatkroshamatram cha karita vishama cha bhuh
16.17
प्रकृत्या विषमं दुर्गं प्रकृत्या च सुरक्षितम्
प्रकृत्या चायुधोपेतं विशेषेण तदानघ
Prakritya vishamam durgam prakritya cha surakshitam
Prakritya chayudhopetam visheshena tadanagha
16.18
सुरक्षितं सुगुप्तं च सर्वायुधसमन्वितम्
तत्पुरं भरतश्रेष्ठ यथेन्द्रभवनं तथा
Surakshitam suguptam cha sarvayudhasamanvitam
Tatpuram bharatashreshtha yathendrabhavanam tatha
16.19
न चामुद्रोऽभिनिर्याति न चामुद्रः प्रवेश्यते
वृष्ण्यन्धकपुरे राजंस्तदा सौभसमागमे
Na chamudrobhiniryati na chamudrah praveshyate
Vrishnyandhakapure rajanstada saubhasamagame
16.20
अनु रथ्यासु सर्वासु चत्वरेषु च कौरव
बलं बभूव राजेन्द्र प्रभूतगजवाजिमत्
Anu rathyasu sarvasu chatvareshu cha kaurava
Balam babhuva rajendra prabhutagajavajimat
16.21
दत्तवेतनभक्तं च दत्तायुधपरिच्छदम्
कृतापदानं च तदा बलमासीन्महाभुज
Dattavetanabhaktam cha dattayudhaparichchhadam
Kritapadanam cha tada balamasinmahabhuja
16.22
न कुप्यवेतनी कश्चिन्न चातिक्रान्तवेतनी
नानुग्रहभृतः कश्चिन्न चादृष्टपराक्रमः
Na kupyavetani kashchinna chatikrantavetani
Nanugrahabhritah kashchinna chadrishtaparakramah
16.23
एवं सुविहिता राजन्द्वारका भूरिदक्षिणैः
आहुकेन सुगुप्ता च राज्ञा राजीवलोचन
Evam suvihita rajandvaraka bhuridakshinaih
Ahukena sugupta cha ragya rajivalochana