UtshovChapter 156
156.1
वैशंपायन उवाच
युधिष्ठिरस्तमासाद्य तपसा दग्धकिल्बिषम्
अभ्यवादयत प्रीतः शिरसा नाम कीर्तयन्
Vaishampayana uvacha
Yudhishthirastamasadya tapasa dagdhakilbisham
Abhyavadayata pritah shirasa nama kirtayan
156.2
ततः कृष्णा च भीमश्च यमौ चापि यशस्विनौ
शिरोभिः प्राप्य राजर्षिं परिवार्योपतस्थिरे
Tatah krishna cha bhimashcha yamau chapi yashasvinau
Shirobhih prapya rajarshim parivaryopatasthire
156.3
तथैव धौम्यो धर्मज्ञः पाण्डवानां पुरोहितः
यथान्यायमुपाक्रान्तस्तमृषिं संशितव्रतम्
Tathaiva dhaumyo dharmagyah pandavanam purohitah
Yathanyayamupakrantastamrishim sanshitavratam
156.4
अन्वजानात्स धर्मज्ञो मुनिर्दिव्येन चक्षुषा
पाण्डोः पुत्रान्कुरुश्रेष्ठानास्यतामिति चाब्रवीत्
Anvajanatsa dharmagyo munirdivyena chakshusha
Pandoh putrankurushreshthanasyatamiti chabravit
156.5
कुरूणामृषभं प्राज्ञं पूजयित्वा महातपाः
सह भ्रातृभिरासीनं पर्यपृच्छदनामयम्
Kurunamrishabham pragyam pujayitva mahatapah
Saha bhratribhirasinam paryaprichchhadanamayam
156.6
नानृते कुरुषे भावं कच्चिद्धर्मे च वर्तसे
मतापित्रोश्च ते वृत्तिः कच्चित्पार्थ न सीदति
Nanrite kurushe bhavam kachchiddharme cha vartase
Matapitroshcha te vrittih kachchitpartha na sidati
156.7
कच्चित्ते गुरवः सर्वे वृद्धा वैद्याश्च पूजिताः
कच्चिन्न कुरुषे भावं पार्थ पापेषु कर्मसु
Kachchitte guravah sarve vriddha vaidyashcha pujitah
Kachchinna kurushe bhavam partha papeshu karmasu
156.8
सुकृतं प्रतिकर्तुं च कच्चिद्धातुं च दुष्कृतम्
यथान्यायं कुरुश्रेष्ठ जानासि न च कत्थसे
Sukritam pratikartum cha kachchiddhatum cha dushkritam
Yathanyayam kurushreshtha janasi na cha katthase
156.9
यथार्हं मानिताः कच्चित्त्वया नन्दन्ति साधवः
वनेष्वपि वसन्कच्चिद्धर्ममेवानुवर्तसे
Yatharham manitah kachchittvaya nandanti sadhavah
Vaneshvapi vasankachchiddharmamevanuvartase
156.10
कच्चिद्धौम्यस्त्वदाचारैर्न पार्थ परितप्यते
दानधर्मतपःशौचैरार्जवेन तितिक्षया
Kachchiddhaumyastvadacharairna partha paritapyate
Danadharmatapahshauchairarjavena titikshaya
156.11
पितृपैतामहं वृत्तं कच्चित्पार्थानुवर्तसे
कच्चिद्राजर्षियातेन पथा गच्छसि पाण्डव
Pitripaitamaham vrittam kachchitparthanuvartase
Kachchidrajarshiyatena patha gachchhasi pandava
156.12
स्वे स्वे किल कुले जाते पुत्रे नप्तरि वा पुनः
पितरः पितृलोकस्थाः शोचन्ति च हसन्ति च
Sve sve kila kule jate putre naptari va punah
Pitarah pitrilokasthah shochanti cha hasanti cha
156.13
किं न्वस्य दुष्कृतेऽस्माभिः संप्राप्तव्यं भविष्यति
किं चास्य सुकृतेऽस्माभिः प्राप्तव्यमिति शोभनम्
Kim nvasya dushkritesmabhih sampraptavyam bhavishyati
Kim chasya sukritesmabhih praptavyamiti shobhanam
156.14
पिता माता तथैवाग्निर्गुरुरात्मा च पञ्चमः
यस्यैते पूजिताः पार्थ तस्य लोकावुभौ जितौ
Pita mata tathaivagnirgururatma cha panchamah
Yasyaite pujitah partha tasya lokavubhau jitau
156.15
अब्भक्षा वायुभक्षाश्च प्लवमाना विहायसा
जुषन्ते पर्वतश्रेष्ठमृषयः पर्वसंधिषु
Abbhaksha vayubhakshashcha plavamana vihayasa
Jushante parvatashreshthamrishayah parvasandhishu
156.16
कामिनः सह कान्ताभिः परस्परमनुव्रताः
दृश्यन्ते शैलशृङ्गस्थास्तथा किंपुरुषा नृप
Kaminah saha kantabhih parasparamanuvratah
Drishyante shailashringasthastatha kimpurusha nripa
156.17
अरजांसि च वासांसि वसानाः कौशिकानि च
दृश्यन्ते बहवः पार्थ गन्धर्वाप्सरसां गणाः
Arajansi cha vasansi vasanah kaushikani cha
Drishyante bahavah partha gandharvapsarasam ganah
156.18
विद्याधरगणाश्चैव स्रग्विणः प्रियदर्शनाः
महोरगगणाश्चैव सुपर्णाश्चोरगादयः
Vidyadharaganashchaiva sragvinah priyadarshanah
Mahoragaganashchaiva suparnashchoragadayah
156.19
अस्य चोपरि शैलस्य श्रूयते पर्वसंधिषु
भेरीपणवशङ्खानां मृदङ्गानां च निस्वनः
Asya chopari shailasya shruyate parvasandhishu
Bheripanavashankhanam mridanganam cha nisvanah
156.20
इहस्थैरेव तत्सर्वं श्रोतव्यं भरतर्षभाः
न कार्या वः कथंचित्स्यात्तत्राभिसरणे मतिः
Ihasthaireva tatsarvam shrotavyam bharatarshabhah
Na karya vah kathanchitsyattatrabhisarane matih
156.21
न चाप्यतः परं शक्यं गन्तुं भरतसत्तमाः
विहारो ह्यत्र देवानाममानुषगतिस्तु सा
Na chapyatah param shakyam gantum bharatasattamah
Viharo hyatra devanamamanushagatistu sa
156.22
ईषच्चपलकर्माणं मनुष्यमिह भारत
द्विषन्ति सर्वभूतानि ताडयन्ति च राक्षसाः
Ishachchapalakarmanam manushyamiha bharata
Dvishanti sarvabhutani tadayanti cha rakshasah
156.23
अभ्यतिक्रम्य शिखरं शैलस्यास्य युधिष्ठिर
गतिः परमसिद्धानां देवर्षीणां प्रकाशते
Abhyatikramya shikharam shailasyasya yudhishthira
Gatih paramasiddhanam devarshinam prakashate
156.24
चापलादिह गच्छन्तं पार्थ यानमतः परम्
अयःशूलादिभिर्घ्नन्ति राक्षसाः शत्रुसूदन
Chapaladiha gachchhantam partha yanamatah param
Ayahshuladibhirghnanti rakshasah shatrusudana
156.25
अप्सरोभिः परिवृतः समृद्ध्या नरवाहनः
इह वैश्रवणस्तात पर्वसंधिषु दृश्यते
Apsarobhih parivritah samriddhya naravahanah
Iha vaishravanastata parvasandhishu drishyate
156.26
शिखरे तं समासीनमधिपं सर्वरक्षसाम्
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि भानुमन्तमिवोदितम्
Shikhare tam samasinamadhipam sarvarakshasam
Prekshante sarvabhutani bhanumantamivoditam
156.27
देवदानवसिद्धानां तथा वैश्रवणस्य च
गिरेः शिखरमुद्यानमिदं भरतसत्तम
Devadanavasiddhanam tatha vaishravanasya cha
Gireh shikharamudyanamidam bharatasattama
156.28
उपासीनस्य धनदं तुम्बुरोः पर्वसंधिषु
गीतसामस्वनस्तात श्रूयते गन्धमादने
Upasinasya dhanadam tumburoh parvasandhishu
Gitasamasvanastata shruyate gandhamadane
156.29
एतदेवंविधं चित्रमिह तात युधिष्ठिर
प्रेक्षन्ते सर्वभूतानि बहुशः पर्वसंधिषु
Etadevanvidham chitramiha tata yudhishthira
Prekshante sarvabhutani bahushah parvasandhishu
156.30
भुञ्जानाः सर्वभोज्यानि रसवन्ति फलानि च
वसध्वं पाण्डवश्रेष्ठा यावदर्जुनदर्शनम्
Bhunjanah sarvabhojyani rasavanti phalani cha
Vasadhvam pandavashreshtha yavadarjunadarshanam
156.31
न तात चपलैर्भाव्यमिह प्राप्तैः कथंचन
उषित्वेह यथाकामं यथाश्रद्धं विहृत्य च
ततः शस्त्रभृतां श्रेष्ठ पृथिवीं पालयिष्यसि
Na tata chapalairbhavyamiha praptaih kathanchana
Ushitveha yathakamam yathashraddham vihritya cha
Tatah shastrabhritam shreshtha prithivim palayishyasi