UtshovChapter 122
122.1
लोमश उवाच
भृगोर्महर्षेः पुत्रोऽभूच्च्यवनो नाम भार्गवः
समीपे सरसः सोऽस्य तपस्तेपे महाद्युतिः
Lomasha uvacha
Bhrigormaharsheh putrobhuchchyavano nama bhargavah
Samipe sarasah sosya tapastepe mahadyutih
122.2
स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव
अतिष्ठत्सुबहून्कालानेकदेशे विशां पते
Sthanubhuto mahateja virasthanena pandava
Atishthatsubahunkalanekadeshe visham pate
122.3
स वल्मीकोऽभवदृषिर्लताभिरभिसंवृतः
कालेन महता राजन्समाकीर्णः पिपीलिकैः
Sa valmikobhavadrishirlatabhirabhisanvritah
Kalena mahata rajansamakirnah pipilikaih
122.4
तथा स संवृतो धीमान्मृत्पिण्ड इव सर्वशः
तप्यति स्म तपो राजन्वल्मीकेन समावृतः
Tatha sa sanvrito dhimanmritpinda iva sarvashah
Tapyati sma tapo rajanvalmikena samavritah
122.5
अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर्नाम पार्थिवः
आजगाम सरो रम्यं विहर्तुमिदमुत्तमम्
Atha dirghasya kalasya sharyatirnama parthivah
Ajagama saro ramyam vihartumidamuttamam
122.6
तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन्परिग्रहः
एकैव च सुता शुभ्रा सुकन्या नाम भारत
Tasya strinam sahasrani chatvaryasanparigrahah
Ekaiva cha suta shubhra sukanya nama bharata
122.7
सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता
चङ्क्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत्
Sa sakhibhih parivrita sarvabharanabhushita
Chankramyamana valmikam bhargavasya samasadat
122.8
सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान्
वनस्पतीन्विचिन्वन्ती विजहार सखीवृता
Sa chaiva sudati tatra pashyamana manoraman
Vanaspatinvichinvanti vijahara sakhivrita
122.9
रूपेण वयसा चैव मदनेन मदेन च
बभञ्ज वनवृक्षाणां शाखाः परमपुष्पिताः
Rupena vayasa chaiva madanena madena cha
Babhanja vanavrikshanam shakhah paramapushpitah
122.10
तां सखीरहितामेकामेकवस्त्रामलंकृताम्
ददर्श भार्गवो धीमांश्चरन्तीमिव विद्युतम्
Tam sakhirahitamekamekavastramalankritam
Dadarsha bhargavo dhimanshcharantimiva vidyutam
122.11
तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः
क्षामकण्ठश्च ब्रह्मर्षिस्तपोबलसमन्वितः
तामाबभाषे कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै
Tam pashyamano vijane sa reme paramadyutih
Kshamakanthashcha brahmarshistapobalasamanvitah
Tamababhashe kalyanim sa chasya na shrinoti vai
122.12
ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी
कौतूहलात्कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता
Tatah sukanya valmike drishtva bhargavachakshushi
Kautuhalatkantakena buddhimohabalatkrita
122.13
किं नु खल्विदमित्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने
अक्रुध्यत्स तया विद्धे नेत्रे परममन्युमान्
ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रं समावृणोत्
Kim nu khalvidamityuktva nirbibhedasya lochane
Akrudhyatsa taya viddhe netre paramamanyuman
Tatah sharyatisainyasya shakrinmutram samavrinot
122.14
ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यमानाहदुःखितम्
तथागतमभिप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत्स पार्थिवः
Tato ruddhe shakrinmutre sainyamanahaduhkhitam
Tathagatamabhiprekshya paryaprichchhatsa parthivah
122.15
तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः
केनापकृतमद्येह भार्गवस्य महात्मनः
ज्ञातं वा यदि वाज्ञातं तदृतं ब्रूत माचिरम्
Taponityasya vriddhasya roshanasya visheshatah
Kenapakritamadyeha bhargavasya mahatmanah
Gyatam va yadi vagyatam tadritam bruta machiram
122.16
तमूचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मोऽपकृतं वयम्
सर्वोपायैर्यथाकामं भवांस्तदधिगच्छतु
Tamuchuh sainikah sarve na vidmopakritam vayam
Sarvopayairyathakamam bhavanstadadhigachchhatu
122.17
ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम्
पर्यपृच्छत्सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते
Tatah sa prithivipalah samna chogrena cha svayam
Paryaprichchhatsuhridvargam pratyajananna chaiva te
122.18
आनाहार्तं ततो दृष्ट्वा तत्सैन्यमसुखार्दितम्
पितरं दुःखितं चापि सुकन्येदमथाब्रवीत्
Anahartam tato drishtva tatsainyamasukharditam
Pitaram duhkhitam chapi sukanyedamathabravit
122.19
मयाटन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्त्वमभिज्वलत्
खद्योतवदभिज्ञातं तन्मया विद्धमन्तिकात्
Mayatantyeha valmike drishtam sattvamabhijvalat
Khadyotavadabhigyatam tanmaya viddhamantikat
122.20
एतच्छ्रुत्वा तु शर्यातिर्वल्मीकं तूर्णमाद्रवत्
तत्रापश्यत्तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम्
Etachchhrutva tu sharyatirvalmikam turnamadravat
Tatrapashyattapovriddham vayovriddham cha bhargavam
122.21
अयाचदथ सैन्यार्थं प्राञ्जलिः पृथिवीपतिः
अज्ञानाद्बालया यत्ते कृतं तत्क्षन्तुमर्हसि
Ayachadatha sainyartham pranjalih prithivipatih
Agyanadbalaya yatte kritam tatkshantumarhasi
122.22
ततोऽब्रवीन्महीपालं च्यवनो भार्गवस्तदा
रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम्
Tatobravinmahipalam chyavano bhargavastada
Rupaudaryasamayuktam lobhamohabalatkritam
122.23
तामेव प्रतिगृह्याहं राजन्दुहितरं तव
क्षमिष्यामि महीपाल सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
Tameva pratigrihyaham rajanduhitaram tava
Kshamishyami mahipala satyametadbravimi te
122.24
ऋषेर्वचनमाज्ञाय शर्यातिरविचारयन्
ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने
Rishervachanamagyaya sharyatiravicharayan
Dadau duhitaram tasmai chyavanaya mahatmane
122.25
प्रतिगृह्य च तां कन्यां च्यवनः प्रससाद ह
प्राप्तप्रसादो राजा स ससैन्यः पुनराव्रजत्
Pratigrihya cha tam kanyam chyavanah prasasada ha
Praptaprasado raja sa sasainyah punaravrajat
122.26
सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनमनिन्दिता
नित्यं पर्यचरत्प्रीत्या तपसा नियमेन च
Sukanyapi patim labdhva tapasvinamanindita
Nityam paryacharatpritya tapasa niyamena cha
122.27
अग्नीनामतिथीनां च शुश्रूषुरनसूयिका
समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना
Agninamatithinam cha shushrushuranasuyika
Samaradhayata kshipram chyavanam sa shubhanana