UtshovChapter 116
116.1
अकृतव्रण उवाच
स वेदाध्ययने युक्तो जमदग्निर्महातपाः
तपस्तेपे ततो देवान्नियमाद्वशमानयत्
Akritavrana uvacha
Sa vedadhyayane yukto jamadagnirmahatapah
Tapastepe tato devanniyamadvashamanayat
116.2
स प्रसेनजितं राजन्नधिगम्य नराधिपम्
रेणुकां वरयामास स च तस्मै ददौ नृपः
Sa prasenajitam rajannadhigamya naradhipam
Renukam varayamasa sa cha tasmai dadau nripah
116.3
रेणुकां त्वथ संप्राप्य भार्यां भार्गवनन्दनः
आश्रमस्थस्तया सार्धं तपस्तेपेऽनुकूलया
Renukam tvatha samprapya bharyam bhargavanandanah
Ashramasthastaya sardham tapastepenukulaya
116.4
तस्याः कुमाराश्चत्वारो जज्ञिरे रामपञ्चमाः
सर्वेषामजघन्यस्तु राम आसीज्जघन्यजः
Tasyah kumarashchatvaro jagyire ramapanchamah
Sarveshamajaghanyastu rama asijjaghanyajah
116.5
फलाहारेषु सर्वेषु गतेष्वथ सुतेषु वै
रेणुका स्नातुमगमत्कदाचिन्नियतव्रता
Phalahareshu sarveshu gateshvatha suteshu vai
Renuka snatumagamatkadachinniyatavrata
116.6
सा तु चित्ररथं नाम मार्त्तिकावतकं नृपम्
ददर्श रेणुका राजन्नागच्छन्ती यदृच्छया
Sa tu chitraratham nama marttikavatakam nripam
Dadarsha renuka rajannagachchhanti yadrichchhaya
116.7
क्रीडन्तं सलिले दृष्ट्वा सभार्यं पद्ममालिनम्
ऋद्धिमन्तं ततस्तस्य स्पृहयामास रेणुका
Kridantam salile drishtva sabharyam padmamalinam
Riddhimantam tatastasya sprihayamasa renuka
116.8
व्यभिचारात्तु सा तस्मात्क्लिन्नाम्भसि विचेतना
प्रविवेशाश्रमं त्रस्ता तां वै भर्तान्वबुध्यत
Vyabhicharattu sa tasmatklinnambhasi vichetana
Praviveshashramam trasta tam vai bhartanvabudhyata
116.9
स तां दृष्ट्वा च्युतां धैर्याद्ब्राह्म्या लक्ष्म्या विवर्जिताम्
धिक्शब्देन महातेजा गर्हयामास वीर्यवान्
Sa tam drishtva chyutam dhairyadbrahmya lakshmya vivarjitam
Dhikshabdena mahateja garhayamasa viryavan
116.10
ततो ज्येष्ठो जामदग्न्यो रुमण्वान्नाम नामतः
आजगाम सुषेणश्च वसुर्विश्वावसुस्तथा
Tato jyeshtho jamadagnyo rumanvannama namatah
Ajagama sushenashcha vasurvishvavasustatha
116.11
तानानुपूर्व्याद्भगवान्वधे मातुरचोदयत्
न च ते जातसंमोहाः किंचिदूचुर्विचेतसः
Tananupurvyadbhagavanvadhe maturachodayat
Na cha te jatasammohah kinchiduchurvichetasah
116.12
ततः शशाप तान्कोपात्ते शप्ताश्चेतनां जहुः
मृगपक्षिसधर्माणः क्षिप्रमासञ्जडोपमाः
Tatah shashapa tankopatte shaptashchetanam jahuh
Mrigapakshisadharmanah kshipramasanjadopamah
116.13
ततो रामोऽभ्यगात्पश्चादाश्रमं परवीरहा
तमुवाच महामन्युर्जमदग्निर्महातपाः
Tato ramobhyagatpashchadashramam paraviraha
Tamuvacha mahamanyurjamadagnirmahatapah
116.14
जहीमां मातरं पापां मा च पुत्र व्यथां कृथाः
तत आदाय परशुं रामो मातुः शिरोऽहरत्
Jahimam mataram papam ma cha putra vyatham krithah
Tata adaya parashum ramo matuh shiroharat
116.15
ततस्तस्य महाराज जमदग्नेर्महात्मनः
कोपो अगच्छत्सहसा प्रसन्नश्चाब्रवीदिदम्
Tatastasya maharaja jamadagnermahatmanah
Kopo agachchhatsahasa prasannashchabravididam
116.16
ममेदं वचनात्तात कृतं ते कर्म दुष्करम्
वृणीष्व कामान्धर्मज्ञ यावतो वाञ्छसे हृदा
Mamedam vachanattata kritam te karma dushkaram
Vrinishva kamandharmagya yavato vanchhase hrida
116.17
स वव्रे मातुरुत्थानमस्मृतिं च वधस्य वै
पापेन तेन चास्पर्शं भ्रातॄणां प्रकृतिं तथा
Sa vavre maturutthanamasmritim cha vadhasya vai
Papena tena chasparsham bhratrinam prakritim tatha
116.18
अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे दीर्घमायुश्च भारत
ददौ च सर्वान्कामांस्ताञ्जमदग्निर्महातपाः
Apratidvandvatam yuddhe dirghamayushcha bharata
Dadau cha sarvankamanstanjamadagnirmahatapah
116.19
कदाचित्तु तथैवास्य विनिष्क्रान्ताः सुताः प्रभो
अथानूपपतिर्वीरः कार्तवीर्योऽभ्यवर्तत
Kadachittu tathaivasya vinishkrantah sutah prabho
Athanupapatirvirah kartaviryobhyavartata
116.20
तमाश्रमपदं प्राप्तमृषेर्भार्या समर्चयत्
स युद्धमदसंमत्तो नाभ्यनन्दत्तथार्चनम्
Tamashramapadam praptamrisherbharya samarchayat
Sa yuddhamadasammatto nabhyanandattatharchanam
116.21
प्रमथ्य चाश्रमात्तस्माद्धोमधेन्वास्तदा बलात्
जहार वत्सं क्रोशन्त्या बभञ्ज च महाद्रुमान्
Pramathya chashramattasmaddhomadhenvastada balat
Jahara vatsam kroshantya babhanja cha mahadruman
116.22
आगताय च रामाय तदाचष्ट पिता स्वयम्
गां च रोरूयतीं दृष्ट्वा कोपो रामं समाविशत्
Agataya cha ramaya tadachashta pita svayam
Gam cha roruyatim drishtva kopo ramam samavishat
116.23
स मन्युवशमापन्नः कार्तवीर्यमुपाद्रवत्
तस्याथ युधि विक्रम्य भार्गवः परवीरहा
Sa manyuvashamapannah kartaviryamupadravat
Tasyatha yudhi vikramya bhargavah paraviraha
116.24
चिच्छेद निशितैर्भल्लैर्बाहून्परिघसंनिभान्
सहस्रसंमितान्राजन्प्रगृह्य रुचिरं धनुः
Chichchheda nishitairbhallairbahunparighasannibhan
Sahasrasammitanrajanpragrihya ruchiram dhanuh
116.25
अर्जुनस्याथ दायादा रामेण कृतमन्यवः
आश्रमस्थं विना रामं जमदग्निमुपाद्रवन्
Arjunasyatha dayada ramena kritamanyavah
Ashramastham vina ramam jamadagnimupadravan
116.26
ते तं जघ्नुर्महावीर्यमयुध्यन्तं तपस्विनम्
असकृद्राम रामेति विक्रोशन्तमनाथवत्
Te tam jaghnurmahaviryamayudhyantam tapasvinam
Asakridrama rameti vikroshantamanathavat
116.27
कार्तवीर्यस्य पुत्रास्तु जमदग्निं युधिष्ठिर
घातयित्वा शरैर्जग्मुर्यथागतमरिंदमाः
Kartaviryasya putrastu jamadagnim yudhishthira
Ghatayitva sharairjagmuryathagatamarindamah
116.28
अपक्रान्तेषु चैतेषु जमदग्नौ तथागते
समित्पाणिरुपागच्छदाश्रमं भृगुनन्दनः
Apakranteshu chaiteshu jamadagnau tathagate
Samitpanirupagachchhadashramam bhrigunandanah
116.29
स दृष्ट्वा पितरं वीरस्तथा मृत्युवशं गतम्
अनर्हन्तं तथाभूतं विललाप सुदुःखितः
Sa drishtva pitaram virastatha mrityuvasham gatam
Anarhantam tathabhutam vilalapa suduhkhitah