UtshovChapter 105
105.1
लोमश उवाच
एतच्छ्रुत्वान्तरिक्षाच्च स राजा राजसत्तम
यथोक्तं तच्चकाराथ श्रद्दधद्भरतर्षभ
Lomasha uvacha
Etachchhrutvantarikshachcha sa raja rajasattama
Yathoktam tachchakaratha shraddadhadbharatarshabha
105.2
षष्टिः पुत्रसहस्राणि तस्याप्रतिमतेजसः
रुद्रप्रसादाद्राजर्षेः समजायन्त पार्थिव
Shashtih putrasahasrani tasyapratimatejasah
Rudraprasadadrajarsheh samajayanta parthiva
105.3
ते घोराः क्रूरकर्माण आकाशपरिसर्पिणः
बहुत्वाच्चावजानन्तः सर्वाँल्लोकान्सहामरान्
Te ghorah krurakarmana akashaparisarpinah
Bahutvachchavajanantah sarvanllokansahamaran
105.4
त्रिदशांश्चाप्यबाधन्त तथा गन्धर्वराक्षसान्
सर्वाणि चैव भूतानि शूराः समरशालिनः
Tridashanshchapyabadhanta tatha gandharvarakshasan
Sarvani chaiva bhutani shurah samarashalinah
105.5
वध्यमानास्ततो लोकाः सागरैर्मन्दबुद्धिभिः
ब्रह्माणं शरणं जग्मुः सहिताः सर्वदैवतैः
Vadhyamanastato lokah sagarairmandabuddhibhih
Brahmanam sharanam jagmuh sahitah sarvadaivataih
105.6
तानुवाच महाभागः सर्वलोकपितामहः
गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे लोकैः सार्धं यथागतम्
Tanuvacha mahabhagah sarvalokapitamahah
Gachchhadhvam tridashah sarve lokaih sardham yathagatam
105.7
नातिदीर्घेण कालेन सागराणां क्षयो महान्
भविष्यति महाघोरः स्वकृतैः कर्मभिः सुराः
Natidirghena kalena sagaranam kshayo mahan
Bhavishyati mahaghorah svakritaih karmabhih surah
105.8
एवमुक्तास्ततो देवा लोकाश्च मनुजेश्वर
पितामहमनुज्ञाप्य विप्रजग्मुर्यथागतम्
Evamuktastato deva lokashcha manujeshvara
Pitamahamanugyapya viprajagmuryathagatam
105.9
ततः काले बहुतिथे व्यतीते भरतर्षभ
दीक्षितः सगरो राजा हयमेधेन वीर्यवान्
तस्याश्वो व्यचरद्भूमिं पुत्रैः सुपरिरक्षितः
Tatah kale bahutithe vyatite bharatarshabha
Dikshitah sagaro raja hayamedhena viryavan
Tasyashvo vyacharadbhumim putraih suparirakshitah
105.10
समुद्रं स समासाद्य निस्तोयं भीमदर्शनम्
रक्ष्यमाणः प्रयत्नेन तत्रैवान्तरधीयत
Samudram sa samasadya nistoyam bhimadarshanam
Rakshyamanah prayatnena tatraivantaradhiyata
105.11
ततस्ते सागरास्तात हृतं मत्वा हयोत्तमम्
आगम्य पितुराचख्युरदृश्यं तुरगं हृतम्
तेनोक्ता दिक्षु सर्वासु सर्वे मार्गत वाजिनम्
Tataste sagarastata hritam matva hayottamam
Agamya piturachakhyuradrishyam turagam hritam
Tenokta dikshu sarvasu sarve margata vajinam
105.12
ततस्ते पितुराज्ञाय दिक्षु सर्वासु तं हयम्
अमार्गन्त महाराज सर्वं च पृथिवीतलम्
Tataste pituragyaya dikshu sarvasu tam hayam
Amarganta maharaja sarvam cha prithivitalam
105.13
ततस्ते सागराः सर्वे समुपेत्य परस्परम्
नाध्यगच्छन्त तुरगमश्वहर्तारमेव च
Tataste sagarah sarve samupetya parasparam
Nadhyagachchhanta turagamashvahartarameva cha
105.14
आगम्य पितरं चोचुस्ततः प्राञ्जलयोऽग्रतः
ससमुद्रवनद्वीपा सनदीनदकन्दरा
सपर्वतवनोद्देशा निखिलेन मही नृप
Agamya pitaram chochustatah pranjalayogratah
Sasamudravanadvipa sanadinadakandara
Saparvatavanoddesha nikhilena mahi nripa
105.15
अस्माभिर्विचिता राजञ्शासनात्तव पार्थिव
न चाश्वमधिगच्छामो नाश्वहर्तारमेव च
Asmabhirvichita rajanshasanattava parthiva
Na chashvamadhigachchhamo nashvahartarameva cha
105.16
श्रुत्वा तु वचनं तेषां स राजा क्रोधमूर्छितः
उवाच वचनं सर्वांस्तदा दैववशान्नृप
Shrutva tu vachanam tesham sa raja krodhamurchhitah
Uvacha vachanam sarvanstada daivavashannripa
105.17
अनागमाय गच्छध्वं भूयो मार्गत वाजिनम्
यज्ञियं तं विना ह्यश्वं नागन्तव्यं हि पुत्रकाः
Anagamaya gachchhadhvam bhuyo margata vajinam
Yagyiyam tam vina hyashvam nagantavyam hi putrakah
105.18
प्रतिगृह्य तु संदेशं ततस्ते सगरात्मजाः
भूय एव महीं कृत्स्नां विचेतुमुपचक्रमुः
Pratigrihya tu sandesham tataste sagaratmajah
Bhuya eva mahim kritsnam vichetumupachakramuh
105.19
अथापश्यन्त ते वीराः पृथिवीमवदारिताम्
समासाद्य बिलं तच्च खनन्तः सगरात्मजाः
कुद्दालैर्ह्रेषुकैश्चैव समुद्रमखनंस्तदा
Athapashyanta te virah prithivimavadaritam
Samasadya bilam tachcha khanantah sagaratmajah
Kuddalairhreshukaishchaiva samudramakhananstada
105.20
स खन्यमानः सहितैः सागरैर्वरुणालयः
अगच्छत्परमामार्तिं दार्यमाणः समन्ततः
Sa khanyamanah sahitaih sagarairvarunalayah
Agachchhatparamamartim daryamanah samantatah
105.21
असुरोरगरक्षांसि सत्त्वानि विविधानि च
आर्तनादमकुर्वन्त वध्यमानानि सागरैः
Asuroragarakshansi sattvani vividhani cha
Artanadamakurvanta vadhyamanani sagaraih
105.22
छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नजान्वस्थिमस्तकाः
प्राणिनः समदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः
Chhinnashirsha videhashcha bhinnajanvasthimastakah
Praninah samadrishyanta shatashotha sahasrashah
105.23
एवं हि खनतां तेषां समुद्रं मकरालयम्
व्यतीतः सुमहान्कालो न चाश्वः समदृश्यत
Evam hi khanatam tesham samudram makaralayam
Vyatitah sumahankalo na chashvah samadrishyata
105.24
ततः पूर्वोत्तरे देशे समुद्रस्य महीपते
विदार्य पातालमथ संक्रुद्धाः सगरात्मजाः
अपश्यन्त हयं तत्र विचरन्तं महीतले
Tatah purvottare deshe samudrasya mahipate
Vidarya patalamatha sankruddhah sagaratmajah
Apashyanta hayam tatra vicharantam mahitale
105.25
कपिलं च महात्मानं तेजोराशिमनुत्तमम्
तपसा दीप्यमानं तं ज्वालाभिरिव पावकम्
Kapilam cha mahatmanam tejorashimanuttamam
Tapasa dipyamanam tam jvalabhiriva pavakam